به گزارش پایگاه خبری خبرآنی به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، نشست مشترک معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و وزارت ورزش و جوانان با هدف بررسی ظرفیتهای همکاری و توسعه فناوریهای نوین در حوزه ورزش، بهویژه هوشمندسازی و بهکارگیری هوش مصنوعی در فدراسیونهای ورزشی، برگزار شد.
این نشست در امتداد تفاهمنامه همکاری پیشین معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و وزارت ورزش و جوانان و با هدف پیگیری زمینههای اجرایی این همکاری، توسعه کاربردیسازی فناوریهای نوین در حوزه ورزش و تقویت نقش شرکتهای دانشبنیان در ارتقای عملکرد ورزش کشور برگزار شد. در این چارچوب، توسعه کاربردهای هوش مصنوعی، هوشمندسازی فرایندهای ورزشی و بهرهگیری از ظرفیت شرکتهای فناور و دانشبنیان برای ارائه راهکارهای نوآورانه به فدراسیونهای ورزشی، از محورهای مورد توجه این همکاری است.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان، در این نشست با اشاره به ضرورت ایجاد پیوند مؤثر میان ظرفیتهای فناورانه کشور و نیازهای واقعی حوزه ورزش، گفت: یکی از چالشهای موجود، فاصله میان فعالان حوزه هوش مصنوعی و متخصصان و مدیران ورزشی است؛ فاصلهای که معاونت علمی در برخی حوزهها مانند پزشکی و صنعت توانسته است برای کاهش آن سازوکارهایی ایجاد کند، اما در حوزه ورزش همچنان نیازمند برنامهریزی و اقدام جدی است.
وی با بیان اینکه توسعه هوش مصنوعی در ورزش نباید صرفاً به تخصیص اعتبارات و اجرای پروژههای مقطعی محدود شود، افزود: آنچه برای معاونت علمی اهمیت دارد، طراحی مدلی است که در آن دادههای تولیدشده در فرایندهای ورزشی به ارزش اقتصادی و ثروت تبدیل شوند. اگر استفاده از هوش مصنوعی به حمایتهای مالی اولیه وابسته بماند و برای خدمات و محصولات حاصل از آن بازار شکل نگیرد، این روند استمرار و پایداری نخواهد داشت.
افشین با اشاره به اهمیت تجاریسازی فناوریها در پایداری سرمایهگذاریها، تصریح کرد: همانطور که ثروت بدون تجارت پایدار نمیماند، صنعت نیز بدون فناوری نمیتواند به حیات و توسعه خود ادامه دهد. بنابراین، باید مدلی در حوزه ورزش طراحی شود که ضمن پاسخگویی به نیازهای فدراسیونها و مجموعههای ورزشی، امکان فعالیت اقتصادی شرکتهای دانشبنیان و توسعه مستمر محصولات و خدمات فناورانه را فراهم کند.
ضرورت توسعه راهکارهای بومی هوش مصنوعی در ورزش
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر اهمیت دادههای ورزشی بهعنوان یکی از داراییهای راهبردی کشورها، اظهار کرد: در بسیاری از کشورها، دادههای مربوط به ورزش حرفهای و عملکرد ورزشکاران با حساسیت و محرمانگی بالایی مدیریت میشود و دسترسی به این اطلاعات بهسادگی امکانپذیر نیست. از سوی دیگر، تحلیل دادههای مربوط به نقاط قوت و ضعف ورزشکاران و تیمهای رقیب میتواند در تعیین نتایج مسابقات و ارتقای عملکرد تیمها نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
وی ادامه داد: به همین دلیل، ضروری است زیرساختهای جمعآوری، پردازش و تحلیل دادههای ورزشی با تکیه بر توان شرکتهای داخلی توسعه پیدا کند و کشور برای تأمین این ظرفیتها به راهکارهای بومی هوش مصنوعی مجهز شود. این موضوع علاوه بر ارتقای توان رقابتی تیمهای ملی و باشگاهی، به شکلگیری دانش تخصصی و حفظ دادههای راهبردی ورزش کشور کمک میکند.
افشین با اشاره به تجربههای بینالمللی در استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل مسابقات فوتبال، گفت: در ورزش حرفهای، هوش مصنوعی میتواند در جایگاه یک دستیار تخصصی در کنار کادر فنی قرار بگیرد و با تحلیل دادههای مربوط به بازیکنان، تیمهای رقیب، الگوهای حرکتی، نحوه پاسدادن، موقعیتگیری و واکنش بازیکنان در شرایط مختلف، اطلاعات دقیقی برای تصمیمگیری در اختیار مربیان قرار دهد.
وی افزود: چنین سامانههایی میتوانند متناسب با ویژگیهای هر حریف، راهبردهای متفاوتی پیشنهاد دهند و حتی در جریان مسابقه و بین دو نیمه، اطلاعات تحلیلی و پیشنهادهای فنی را در اختیار کادر مربیگری قرار دهند. در این الگو، شرکت دانشبنیان بهجای فروش صرف یک نرمافزار، خدمات تخصصی تحلیل داده و دستیار هوشمند مربیگری را به تیمها ارائه میکند و از محل قراردادهای خدماتی، به فعالیت اقتصادی پایدار میرسد.
معاون علمی رئیسجمهور با بیان اینکه این رویکرد میتواند به ایجاد بازار جدیدی برای شرکتهای دانشبنیان منجر شود، خاطرنشان کرد: در آینده، تیمهای ورزشی میتوانند از خدمات شرکتهایی استفاده کنند که دستیارهای هوشمند تخصصی برای تحلیل عملکرد بازیکنان و تیمهای رقیب توسعه دادهاند. در این شرایط، کیفیت خدمات، دقت تحلیلها و توانمندی فناوری شرکتها، مزیت رقابتی آنها را تعیین خواهد کرد.
سه محور اصلی همکاری در توسعه فناوریهای ورزشی
افشین با تشریح زمینههای مورد نظر معاونت علمی برای همکاری با وزارت ورزش و جوانان، سه محور اصلی را مورد توجه قرار داد و گفت: نخستین محور، ورود هوش مصنوعی به فرایندهای تخصصی فدراسیونهای ورزشی و استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان برای ارتقای عملکرد ورزشکاران و تیمهاست.
وی افزود: محور دوم، تقویت بنیانهای علمی و توسعه دانش تخصصی در ورزش است. باید زمینهای فراهم شود تا ارتباط میان متخصصان علوم ورزشی، مهندسان، پژوهشگران هوش مصنوعی و شرکتهای فناور شکل بگیرد و دانش عمیقتری در این حوزه ایجاد شود.
معاون علمی رئیسجمهور، توسعه فناوری در ورزش همگانی و ارتقای تجربه عمومی مردم از خدمات ورزشی را سومین محور همکاری دانست و اظهار کرد: فناوری باید در زندگی روزمره مردم قابل مشاهده و لمس باشد. مجموعههای ورزشی عمومی و زیرساختهای مرتبط با ورزش همگانی ظرفیت مناسبی برای اجرای طرحهای هوشمندسازی و نمایش کاربردهای فناوری به جامعه هستند.
وی با اشاره به امکان هوشمندسازی مجموعههای ورزشی، بهویژه مجموعه ورزشی انقلاب، گفت: میتوان با استفاده از فناوریهای دیجیتال، فرایند ورود و دسترسی به مجموعههای ورزشی را هوشمند کرد و بهجای سازوکارهای سنتی کنترل بلیت و دریافت هزینه، از سامانههای دیجیتال بهره گرفت.
افشین ادامه داد: همچنین میتوان تجهیزات و سامانههایی در مجموعههای ورزشی مستقر کرد که با استفاده از هوش مصنوعی، متناسب با ویژگیها و اهداف ورزشی افراد، برنامههای تمرینی ارائه دهند. این تجهیزات میتوانند بدون نیاز به ذخیره اطلاعات هویتی، کد ملی یا تصویر افراد، اطلاعات مورد نیاز برای طراحی برنامههای ورزشی را دریافت و تحلیل کنند. رعایت حریم خصوصی کاربران در طراحی و اجرای چنین سامانههایی اهمیت ویژهای دارد.
وی با تأکید بر اینکه اجرای طرحهای هوشمندسازی باید بهصورت مرحلهای و با انتخاب نمونههای قابل اجرا آغاز شود، افزود: مجموعه ورزشی انقلاب میتواند یکی از گزینههای مناسب برای اجرای آزمایشی این طرحها و توسعه همکاری مشترک میان معاونت علمی و وزارت ورزش و جوانان باشد.
حمایت مشترک تا سقف یک همت از پروژههای فناورانه ورزش
معاون علمی رئیسجمهور با تشریح سازوکارهای حمایتی معاونت علمی برای توسعه فناوریهای ورزشی، از آمادگی این معاونت برای سرمایهگذاری مشترک با وزارت ورزش و جوانان در پروژههای دانشبنیان خبر داد و گفت: معاونت علمی آمادگی دارد در قالب مشارکت ۵۰ درصدی، در پروژههای مشترک با وزارت ورزش و جوانان تا سقف یک همت سرمایهگذاری کند.
وی با بیان اینکه این حمایتها باید به توسعه توان داخلی منجر شود، تصریح کرد: استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان داخلی، تولیدات ساخت داخل و بهکارگیری نیروهای متخصص ایرانی از الزامات این همکاری است. همچنین سهم مشارکت دو طرف در پروژهها باید بهصورت مشترک و با نسبت برابر تأمین شود.
افشین با اشاره به ظرفیت نمایشگاه «ساخت ایران» برای تأمین تجهیزات مورد نیاز مجموعههای ورزشی اظهار کرد: در این سازوکار، وزارت ورزش و فدراسیونها میتوانند نیازهای تجهیزاتی خود را شناسایی و اعلام کنند. پس از بررسی و تأیید تجهیزات مورد نیاز از سوی کارشناسان، معاونت علمی هزینه خرید تجهیزات تأییدشده را به شرکت تولیدکننده پرداخت میکند تا محصولات در اختیار مجموعههای ورزشی قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت شناسایی ظرفیتهای تولید داخلی در حوزه تجهیزات ورزشی، افزود: بخشی از تجهیزات مورد نیاز ورزش کشور، قابلیت طراحی و تولید توسط شرکتهای دانشبنیان داخلی را دارد و باید با ایجاد بازار و تحریک تقاضا، زمینه توسعه این محصولات و حضور مؤثرتر شرکتهای فناور در زنجیره تأمین ورزش فراهم شود.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین با اشاره به نقش فناوریهای پیشرفته در تولید تجهیزات ورزشی گفت: امروزه بسیاری از تجهیزاتی که در نگاه نخست ساده به نظر میرسند، از توپ فوتبال و تجهیزات تخصصی ورزشی تا لباس غواصی و کلاه دوچرخهسواری، حاصل بهکارگیری فناوریهای پیشرفته و دانش مهندسی هستند.
وی توضیح داد: برای نمونه، طراحی و تولید توپ فوتبال به دانش تخصصی آیرودینامیک وابسته است و ویژگیهایی مانند ساختار سطح توپ، نحوه دوخت، محل برخورد پا با توپ، زاویه و شدت ضربه میتواند بر مسیر حرکت و میزان چرخش آن تأثیر بگذارد. این ویژگیها پیش از عرضه محصول، با استفاده از شبیهسازی و آزمایش در تونل باد بررسی میشوند تا رفتار توپ در شرایط مختلف مشخص شود.
افشین ادامه داد: این اطلاعات میتواند در اختیار بازیکنان قرار گیرد تا بدانند چگونه با انتخاب نقطه مناسب ضربه و تنظیم شدت و زاویه آن، به نتیجه مطلوبتری دست پیدا کنند. در واقع، پشت بسیاری از تجهیزات ورزشی، دانش تخصصی و فناوریهای مهندسی قرار دارد و توسعه این ظرفیتها میتواند در ارتقای عملکرد ورزشکاران و افزایش کیفیت تجهیزات تولید داخل مؤثر باشد.
برگزاری رویدادهای فناوری ورزشی در استانها
رییس بنیاد ملی نخبگان، همچنین از برنامهریزی برای برگزاری رویدادهای ارائه فناوری در استانها، ایتدای سال ۱۴۰۶ خبر داد و گفت: این رویدادها با هدف شناسایی و معرفی توانمندی شرکتهای دانشبنیان، احصای نیازهای فناورانه بخش ورزش و ایجاد ارتباط مستقیم میان عرضهکنندگان فناوری و متقاضیان برگزار میشوند.
وی افزود: برگزاری این رویدادها میتواند به تحریک تقاضا برای محصولات و خدمات فناورانه، آشنایی مدیران ورزشی با ظرفیتهای شرکتهای داخلی و شکلگیری ارتباط مؤثر میان بخش عرضه و تقاضای فناوری در ورزش کمک کند.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به ضرورت ایجاد سازوکار ملی برای توسعه هوش مصنوعی در ورزش، بر طراحی و اجرای برنامهای با عنوان «Sport AI» تأکید کرد و گفت: ایجاد چنین برنامهای میتواند به شکلگیری ادبیات مشترک میان فعالان فناوری و مدیران ورزشی، شناسایی نیازها، تعریف پروژههای اولویتدار و تسهیل همکاری میان فدراسیونها و شرکتهای دانشبنیان منجر شود.
وی با اشاره به آمادگی معاونت علمی برای پیگیری مستقیم پروژههای اولویتدار و بازدید از فدراسیونها، از ادامه جلسات کارشناسی و بازدیدهای مشترک با وزارت ورزش و جوانان خبر داد و افزود: این تعاملات بهصورت مستمر ادامه خواهد یافت تا ضمن بررسی دقیق نیازهای هر رشته ورزشی، پروژههای دارای قابلیت اجرا و اثربخشی بیشتر در اولویت حمایت قرار گیرند.
عمادالدین فاطمیزاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، در این نشست با تشریح برنامه ملی «هوشورز» (Sport AI)، از طراحی سازوکاری برای شناسایی نیازهای فناورانه ورزش، اتصال فدراسیونها به شرکتهای دانشبنیان و شکلگیری بازار پایدار محصولات و خدمات هوش مصنوعی در این حوزه خبر داد.
وی با بیان اینکه برنامه «هوشورز» با تمرکز بر نیازهای واقعی بخش ورزش طراحی شده است، اظهار کرد: هدف این برنامه آن است که توسعه فناوری از مسائل و نیازهای عملیاتی ورزش آغاز شود و در نهایت به شکلگیری یک بازار پایدار برای محصولات و خدمات فناورانه منجر شود.
فاطمیزاده با اشاره به حوزههای هدف این برنامه افزود: عملکرد قهرمانی و ارتقای توان رقابتی ورزشکاران از نخستین محورهای مورد توجه است که با استفاده از تحلیل داده، شخصیسازی و بهینهسازی برنامههای تمرینی دنبال میشود. استعدادیابی و شناسایی هوشمند استعدادهای ورزشی، سلامت و ایمنی ورزشکاران از طریق پایش دادههای زیستی و پیشبینی و پیشگیری از آسیبهای ورزشی نیز از دیگر محورهای این برنامه به شمار میروند.
وی داوری هوشمند را یکی از زمینههای مهم کاربرد هوش مصنوعی، بهویژه در رشتههای ورزشی مدالآور، دانست و ادامه داد: توسعه ورزش همگانی، طراحی راهکارهای فناورانه برای افراد دارای معلولیت جسمانی، ارتقای مدیریت ورزشی و بهبود بهرهوری سازمانی و تصمیمگیری دادهمحور از دیگر حوزههای هدف هستند.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، اقتصاد ورزش و ارتقای تجربه هواداران را نیز از محورهای این برنامه برشمرد و تصریح کرد: توسعه فناوری در ورزش زمانی میتواند استمرار داشته باشد که به ایجاد ارزش اقتصادی و درآمدزایی منجر شود؛ ازاینرو، بهبود تجربه هواداران و ایجاد زمینههای اقتصادی برای تداوم فعالیتهای فناورانه نیز در طراحی این برنامه مورد توجه قرار گرفته است. همچنین حکمرانی مبتنی بر شواهد و دادهها، یکی از الزامات توسعه هوش مصنوعی در ورزش خواهد بود.
حکمرانی داده؛ نقطه آغاز توسعه هوش مصنوعی در ورزش
فاطمیزاده با تشریح چرخه نوآوری پیشبینیشده در برنامه «هوشورز» گفت: نخستین گام در این چرخه، حکمرانی داده است. اگر دادههای باکیفیت، همراه با فراداده و اطلاعات مربوط به چرخه عمر داده فراهم نشوند، بهرهگیری مؤثر از فناوریهای نوظهور، بهویژه هوش مصنوعی، با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.
وی با تأکید بر ضرورت شناسایی و ثبت نیازهای واقعی بخش ورزش افزود: فدراسیونهای ورزشی، کمیتهها و وزارت ورزش و جوانان باید نیازها و چالشهای خود را بهصورت مشخص اعلام کنند تا امکان اتصال این نیازها به ظرفیت شرکتهای فناور، استارتاپها، شرکتهای دانشبنیان، دانشگاهها و پژوهشگاهها فراهم شود.
فاطمیزاده ادامه داد: برای ایجاد انگیزه در میان فعالان زیستبوم فناوری و شناسایی مجموعههای توانمند، برگزاری چالشهای نوآوری پیشبینی شده است تا راهکارهای پیشنهادی بر اساس نیازهای اعلامشده ارزیابی و بهترین طرحها برای ورود به مرحله نمونهسازی و اجرای پایلوت انتخاب شوند.
وی با اشاره به پیشبینی برگزاری رویداد ملی هوش مصنوعی در ورزش اظهار کرد: در صورت فراهم شدن زیرساختهای حکمرانی و جمعآوری داده، این رویداد میتواند بازیگران مختلف زیستبوم ورزش و فناوری را در کنار یکدیگر قرار دهد. در این رویداد، نیازها و چالشها از سوی وزارت ورزش، فدراسیونها و کمیتههای تخصصی مطرح میشوند و شرکتهای فناور و دانشبنیان متناسب با توانمندیهای خود برای حل این مسائل وارد تعامل خواهند شد.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی با اشاره به پیشبینی نشستهای تجاری و تخصصی دوجانبه (B۲B) در این رویداد افزود: پس از طرح نیازها و برگزاری نشستهای تخصصی میان متقاضیان و عرضهکنندگان فناوری، رقابت و ارزیابی راهکارهای پیشنهادی انجام میشود تا پروژههای دارای اولویت و توجیه اقتصادی برای توسعه انتخاب شوند.
وی درباره خروجیهای مورد انتظار این رویدادها گفت: تشکیل سبد پروژههای منتخب، توسعه نمونههای اولیه، اجرای طرحهای آزمایشی در محیط واقعی و در نهایت تجاریسازی محصولات و ورود آنها به بازار، مهمترین نتایج مورد انتظار از این فرایند است.
تقسیم کار ملی برای اجرای برنامه «هوشورز«
فاطمیزاده با تشریح ساختار حکمرانی پیشنهادی این برنامه اظهار کرد: برای اجرای مؤثر «هوشورز»، شبکهای از بازیگران و نهادهای مرتبط پیشبینی شده است که در آن وزارت ورزش و جوانان مسئولیت راهبری و فراهمسازی زیرساختهای کلان را بر عهده خواهد داشت.
وی افزود: فدراسیونها، باشگاهها و کمیتههای ورزشی وظیفه شناسایی و اعلام نیازها و فراهمکردن بستر اجرای طرحهای آزمایشی را بر عهده خواهند داشت. معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی نیز در زمینه توسعه فناوری، حمایت از ایدههای نوآورانه و تأمین مالی پروژهها مشارکت میکنند.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ادامه داد: بخش خصوصی بهعنوان مشتری و سرمایهگذار، دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان بهعنوان توسعهدهندگان راهکارهای فناورانه و کمیته ملی المپیک و پارالمپیک بهعنوان یکی از شرکای اصلی در تعریف نیازها و بهرهبرداری از نتایج، در این ساختار حضور خواهند داشت.
وی با اشاره به ضرورت ایجاد سازوکار دائمی برای هماهنگی میان این مجموعهها گفت: تشکیل شورای ملی با وظایف سیاستگذاری، راهبری و تصمیمگیری درباره بودجه و همچنین ایجاد دبیرخانه دائمی برای مدیریت بانک چالشها، اولویتبندی نیازها، انتشار فراخوانها، انتخاب پروژهها و پایش طرحهای آزمایشی از الزامات اجرای برنامه است.
فاطمیزاده درباره مدل تأمین مالی پروژهها نیز توضیح داد: سه سطح حمایتی برای این برنامه در نظر گرفته شده است. در سطح نخست، هزینههای مربوط به فعالیت دبیرخانه، شبکهسازی و برگزاری رویدادهای سالانه از محل بودجههای دولتی و اعتبارات فدراسیونها تأمین خواهد شد.
وی افزود: در سطح دوم که به توسعه نمونه اولیه، محصول حداقلی قابل عرضه (MVP) و اجرای پایلوت اختصاص دارد، صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوقهای سرمایهگذاری شرکتی (CVC)، تسهیلات و مشوقهای مالیاتی از جمله اعتبار مالیاتی میتوانند در تأمین مالی پروژهها نقشآفرینی کنند.
به گفته وی، در سطح سوم و پس از اثبات کارآمدی محصولات در مرحله پایلوت، تجاریسازی و ورود به بازار با مشارکت سرمایهگذاران و بخش خصوصی و از طریق خرید محصولات و خدمات باکیفیت دنبال خواهد شد.
نقشه راه سهماهه برای آغاز اجرای برنامه
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی با تشریح نقشه راه پیشنهادی اجرای برنامه «هوشورز» گفت: پس از توافق بر سر چارچوب برنامه، در ماه نخست، شورای ملی و دبیرخانه تشکیل و فدراسیونهای پیشرو و مدالآور برای شناسایی و احصای چالشهای فناورانه انتخاب خواهند شد.
وی ادامه داد: در ماه دوم، نشستهای معکوس فناوری (Reverse Pitch) با هدف اتصال نیازهای اعلامشده از سوی فدراسیونها به توانمندی شرکتهای فناور برگزار میشود و در ماه سوم، رویداد ملی با حضور بازیگران این زیستبوم شکل میگیرد.
فاطمیزاده افزود: پس از برگزاری رویداد، پروژههای اولویتدار برای توسعه در اختیار مجموعههای فناور قرار میگیرند و همزمان، تأمین مالی مرحلهای، توسعه نمونه اولیه و اجرای پایلوت آغاز خواهد شد. در مرحله پایانی نیز مقدمات تجاریسازی و ورود محصولات به بازار فراهم میشود. این چرخه قرار است هر سال با تعریف پروژههای جدید و استفاده از تجربههای دوره قبل تکرار شود.
وی درباره شاخصهای کمی اولیه این برنامه اظهار کرد: مشارکت دستکم ۲۰ فدراسیون و نهاد ورزشی از مجموع حدود ۵۴ فدراسیون، شناسایی ۳۰ چالش فناورانه، مشارکت ۳۰ تیم فناور، انتخاب ۱۰ پروژه اولویتدار و اجرای پایلوتهای عملیاتی از جمله اهداف کمی پیشبینیشده است که با ورود به مرحله اجرا، دقیقتر خواهند شد.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، افزایش سهم منابع غیردولتی در تأمین مالی، تعداد قراردادهای خرید محصولات تجاریشده، توسعه فناوریهای چندرشتهای و قابلیت استفاده از محصولات در رشتههای ورزشی مختلف را از دیگر شاخصهای ارزیابی موفقیت این برنامه دانست و افزود: در افق بلندمدت نیز توسعه بازارهای صادراتی، حضور در نمایشگاههای بینالمللی و شکلگیری زیستبوم تخصصی هوش مصنوعی در ورزش دنبال خواهد شد.
تشریح حمایتهای معاونت علمی از فناوریهای ورزشی در دولت چهاردهم
فاطمیزاده در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات و حمایتهای معاونت علمی در توسعه فناوریهای ورزشی در دولت چهاردهم اشاره کرد و گفت: تجهیز مرکز نوآوری فدراسیون کشتی با اعتباری بالغ بر ۶۵ میلیارد تومان، راهاندازی مرکز نوآوری و شتابدهی فناوری هوش مصنوعی با اعتباری حدود ۲۵.۸ میلیارد تومان و توسعه دستیار هوشمند وزارت ورزش با همکاری دانشگاه شهید بهشتی از جمله اقدامات انجامشده در این حوزه است.
وی تولید محتوای رسانهای و پویانمایی با محوریت کاربرد هوش مصنوعی در فوتبال را از دیگر اقدامات برشمرد و افزود: امیدواریم این تجربه به سایر رشتههای ورزشی نیز گسترش پیدا کند.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی همچنین از آغاز طرح راهاندازی فبلب ساخت دیجیتال محصولات ورزشی با اعتباری بالغ بر ۲۰ میلیارد تومان خبر داد و گفت: بازسازی و بازآفرینی مرکز نوآوری مرتبط با آسیبدیدگان ورزشی نیز آغاز شده است.
وی با اشاره به طرح توسعه سامانه هوشمند پایش ورزش ملی اظهار کرد: این طرح نیز در مرحله بررسیها و فرایندهای فنی قرار دارد و اقدامات لازم برای تحقق آن در حال پیگیری است.
فاطمیزاده همچنین به حمایتهای بنیاد ملی علم ایران در تعامل با دانشگاهها و توسعه فعالیتهای نظری و پژوهشی حوزه ورزش اشاره کرد و گفت: این بنیاد در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۷.۶ میلیارد تومان در این حوزه حمایت داشته است و در سال ۱۴۰۴ نیز تعداد طرحهای مورد حمایت تقریباً دو برابر شده است.
وی با اشاره به اقدامات ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی در حوزه ورزش افزود: برنامه اقدام وزارت ورزش و جوانان در این زمینه ابلاغ شده و شاخصهای مربوط به آن در اختیار مجموعههای مسئول قرار گرفته است.
فراخوان مشترک برای شناسایی راهکارهای هوش مصنوعی در ورزش
فاطمیزاده در ادامه از برنامهریزی برای انتشار فراخوان مشترک با وزارت ورزش و جوانان خبر داد و گفت: در تعامل با نمایندگان این وزارتخانه، سرفصلهای همکاری و موضوعات اولویتدار بررسی شده است و پس از نهاییشدن اولویتهای دو طرف، آمادگی داریم طی یک تا دو هفته آینده فراخوان مشترکی برای شناسایی و حمایت از راهکارهای فناورانه منتشر کنیم.
وی همچنین از بررسی ایدههای فناورانه در حوزه تمرینات و داوری ورزشی خبر داد و افزود: برخی گروههای تخصصی و تیمهای فعال در این زمینه، پیشنهادهایی برای استفاده از هوش مصنوعی در بهبود فرایندهای تمرینی و داوری ارائه کردهاند که بررسیهای اولیه درباره آنها در حال انجام است.
فاطمیزاده در پایان تأکید کرد: هدف نهایی برنامه «هوشورز» این است که هوش مصنوعی به ابزاری مؤثر برای شخصیسازی تمرینات، ارتقای دقت تصمیمگیری، بهبود تجربه تماشاگران و افزایش بهرهوری، سلامت جسمانی و اقتصاد ورزش تبدیل شود و در کنار میدان رقابت ورزشی، میدان جدیدی مبتنی بر داده و روشهای محاسباتی در ورزش کشور شکل بگیرد.
ظرفیت قانونی وزارت ورزش برای تدوین و اجرای برنامه ملی هوش مصنوعی
احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، در این نشست با تأکید بر ضرورت سرمایهگذاری هدفمند در توسعه فناوریهای نوین ورزشی، هوش مصنوعی را یکی از ظرفیتهای مؤثر برای ارتقای عملکرد ورزشکاران، افزایش تنوع مدالآوری و بهبود نظام مدیریت ورزش کشور دانست و از برنامه این وزارتخانه برای پیشبینی حداقل یک همت اعتبار در حوزه توسعه فناوری و هوشمندسازی ورزش خبر داد.
وی با اشاره به تفاوت ماهیت فناوری در صنعت و ورزش اظهار کرد: برخلاف صنعت که در آن تجارت، سرمایه و ثروت از عوامل تعیینکننده توسعه فناوری و عرضه محصولات هستند، در ورزش بسیاری از فناوریها و دستاوردها به دلیل ماهیت رقابتی و محرمانگی اطلاعات، بهآسانی در دسترس قرار نمیگیرند.
دنیامالی افزود: در ورزش حرفهای، دادهها و اطلاعات حاصل از فعالیت ورزشکاران و تیمها، بخشی از مزیت رقابتی کشورها محسوب میشوند و مجموعههای ورزشی در بسیاری از موارد تمایلی به انتشار این اطلاعات ندارند. به همین دلیل، با وجود فعالیت گسترده کشورها در زمینه فناوریهای ورزشی، بخش قابل توجهی از دستاوردها و اطلاعات تخصصی این حوزه بهصورت عمومی منتشر نمیشود.
توسعه هوش مصنوعی در فدراسیونهای ورزشی با مشارکت مستقیم وزارتخانه
دنیامالی با استقبال از پیشنهاد تدوین برنامه ملی هوش مصنوعی در ورزش گفت: بر اساس قانون اهداف و وظایف وزارت ورزش و جوانان، این وزارتخانه ظرفیت قانونی لازم برای تعریف و جایگاهبخشی به یک طرح ملی در این حوزه را دارد. میتوان برای این برنامه ساختار مشخصی طراحی کرد و پس از تدوین چارچوب قانونی، آن را در شورای عالی ورزش به تصویب رساند.
وی افزود: تدوین و اجرای این برنامه باید با مشارکت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری انجام شود و در صورت نیاز، امکان پیگیری و طرح موضوع در هیئت دولت نیز وجود دارد.
وزیر ورزش و جوانان با تأکید بر ضرورت ورود جدی فدراسیونها به این فرایند تصریح کرد: دستگاههای اجرایی نباید صرفاً منتظر باشند تا سایر مجموعهها منابع مالی و امکانات لازم را فراهم کنند. هر فدراسیون باید متناسب با نیازهای تخصصی خود، در شناسایی مسائل، تعریف پروژهها و اجرای طرحهای فناورانه پیشقدم شود.
والیبال و فوتبال در اولویت توسعه فناوریهای ورزشی
وزیر ورزش و جوانان فوتبال را نیز از دیگر حوزههای مهم برای توسعه کاربرد هوش مصنوعی دانست و گفت: در حال حاضر بخشی از فناوریهای مورد استفاده در فوتبال به ابزارهای پایش عملکرد بازیکنان، از جمله تجهیزات GPS، محدود شده است که اطلاعاتی مانند میزان مسافت طیشده و الگوهای حرکتی ورزشکاران را ثبت میکنند.
وی ادامه داد: بخش قابل توجهی از این اطلاعات همچنان از سوی آنالیزورها بررسی میشود و ظرفیتهای گسترده هوش مصنوعی برای تحلیل پیشرفته دادهها و کمک به تصمیمگیریهای فنی هنوز بهطور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است. ازاینرو، وزارت ورزش علاقهمند است رشتههای توپی نیز بهصورت جدی وارد برنامه توسعه فناوری و هوش مصنوعی شوند.
توجه به ورزشهای الکترونیک و ساماندهی ظرفیت گیمرها
دنیامالی در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه ورزشهای الکترونیک را یکی از زمینههای قابل توجه برای همکاری آینده با معاونت علمی دانست و اظهار کرد: استفاده از ظرفیت فناوری برای ساماندهی اوقات فراغت جوانان، بهویژه در حوزه بازیهای الکترونیک، میتواند زمینهساز شکلگیری فرصتهای جدید ورزشی و اقتصادی باشد.
وی با اشاره به افزایش تعداد علاقهمندان و فعالان بازیهای الکترونیک افزود: این حوزه بهتدریج در قالب رقابتها و مسابقات ورزشی در حال گسترش است و برخی رشتهها نیز به سمت رقابت میان ورزشکاران و سامانههای نرمافزاری حرکت کردهاند.
وزیر ورزش و جوانان با اشاره به نمونههایی از رقابتهای فناورانه در رشته تکواندو تصریح کرد: ظرفیت این حوزه بسیار گسترده است و باید با همکاری دستگاههای متولی، از جمله وزارت ورزش و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، زمینه ساماندهی و توسعه آن فراهم شود.
وی با تأکید بر اهمیت مشارکت بخش خصوصی در این حوزه گفت: ورزشهای الکترونیک از جمله زمینههایی هستند که بخش خصوصی علاقه و ظرفیت سرمایهگذاری قابل توجهی در آنها دارد. با این حال، در دو سال گذشته محدودیتهایی در مسیر توسعه این حوزه ایجاد شده و بخشی از ظرفیتهای آن بهدرستی مورد استفاده قرار نگرفته است.
دنیامالی با اشاره به تجربه برخی کشورهای آسیایی در توسعه ورزشهای الکترونیک افزود: کشورهایی مانند اندونزی و مالزی با بهرهگیری از ظرفیت نیروی انسانی جوان و گسترش فعالیتهای مرتبط با بازیهای الکترونیک، در رقابتهای بینالمللی این حوزه حضور مؤثری داشتهاند. عربستان نیز سرمایهگذاری گستردهای در این زمینه انجام داده و به دنبال ایفای نقش محوری در ساختار بینالمللی ورزشهای الکترونیک است.
پیشبینی حداقل یک همت اعتبار برای توسعه فناوری در ورزش
وزیر ورزش و جوانان در ادامه با تأکید بر ضرورت تأمین منابع مالی از سوی خود وزارتخانه و فدراسیونها گفت: اگر دستگاه متولی برای اجرای برنامههای فناورانه منابع مالی مشخصی اختصاص ندهد و صرفاً منتظر حمایت سایر مجموعهها بماند، احتمال موفقیت این برنامهها بهشدت کاهش پیدا میکند.
وی با اشاره به تجربه فدراسیون دوومیدانی در شناسایی نیازهای فناورانه اظهار کرد: این فدراسیون نظام مسائل عملکردی تیمهای ملی خود را با تمرکز بر موضوعاتی مانند پایش عملکرد، آمادگی رقابتی و مسائل تخصصی فنی تدوین کرده و پیشنهاد طراحی و استقرار سامانه هوشمند پایش، تحلیل و ارزیابی تیمهای ملی را نیز ارائه داده است.
دنیامالی افزود: چنین اقداماتی نشان میدهد فدراسیونها باید خودشان در شناسایی مسائل و تعریف پروژههای فناورانه پیشقدم شوند و وزارتخانه نیز با استفاده از ظرفیت بودجههای سنواتی، از اجرای این طرحها حمایت کند. اگر این فرایند به تأخیر بیفتد و مسئولیتها به یکدیگر واگذار شود، ممکن است پس از گذشت یک سال همچنان در مرحله بررسی و پیگیری باقی بمانیم.
وی با اشاره به تأثیر برخی شرایط و محدودیتهای اخیر بر روند اجرای برنامههای وزارت ورزش خاطرنشان کرد: با وجود عقبافتادگیهایی که در برخی حوزهها ایجاد شده است، باید توسعه هوش مصنوعی و فناوریهای نوین را با جدیت دنبال کنیم.
وزیر ورزش و جوانان در پایان تأکید کرد: وزارت ورزش باید بودجه مناسبی برای توسعه هوش مصنوعی و فناوری در ورزش اختصاص دهد. برآورد اولیه من این است که حداقل یک همت اعتبار برای این حوزه در نظر گرفته شود. این منابع هزینه مصرفی نیست، بلکه سرمایهگذاری برای ارتقای عملکرد ورزش کشور و دستیابی به موفقیتهای بیشتر در عرصههای بینالمللی است.
وی افزود: تلاش خواهیم کرد بخشی از منابعی که در قالب بودجه به فدراسیونها اختصاص مییابد، بهطور مشخص برای توسعه فناوری، هوشمندسازی و اجرای پروژههای فناورانه در نظر گرفته شود تا زمینه تحقق سریعتر برنامهها فراهم شود.






