رضا حقی، مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار، در گفتگو با خبرنگار خبرآنی، با اشاره به محصولات ارائهشده از سوی این شرکت در نمایشگاه سیتکس (ایران پیشرو) اظهار کرد: در کنار سامانههای پیشرفته حفاظت پیرامونی، از جمله دوربینهای دید در شب و دوربینهای حرارتی، سگ رباتیک جدید این شرکت با برند «حارس» نیز به نمایش درآمد.
وی افزود: این ربات به مجموعهای از تجهیزات پیشرفته از جمله رادارهای تشخیص حضور انسان، حسگرهای گازسنجی، سامانههای تشخیص افراد زیر آوار و اسکنرهای زیرسطحی با قابلیت شناسایی تا عمق یکونیم متر مجهز شده است.
حارس؛ راهکاری برای امدادرسانی در محیطهای آلوده و پرخطر
حقی با بیان اینکه یکی از کاربردهای اصلی این ربات، حضور در حوادثی است که شرایط محیطی امکان استفاده از سگهای زندهیاب را محدود میکند، گفت: در حوادثی مانند زلزله و سیل، سگهای زندهیاب میتوانند نقش مؤثری در شناسایی افراد گرفتار داشته باشند؛ اما در برخی حوادث دیگر، بهویژه انفجارها و شرایط ناشی از درگیریهای نظامی، وجود بوی باروت، دود، مواد شیمیایی و سایر عوامل محرک ممکن است عملکرد طبیعی سگهای زندهیاب را مختل کند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی استفاده از رباتهای چهارپای هوشمند یا سگهای رباتیک اهمیت پیدا میکند؛ چراکه این تجهیزات میتوانند بدون به خطر انداختن جان نیروهای انسانی وارد محیطهای آلوده، ناپایدار و خطرناک شوند و اطلاعات موردنیاز تیمهای امدادی را جمعآوری کنند.
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار با اشاره به حادثه ساختمان پلاسکو بهعنوان نمونهای از ضرورت استفاده از تجهیزات رباتیک در عملیات امداد و نجات تصریح کرد: اگر در آن حادثه حتی یک ربات مجهز به دوربین حرارتی به داخل ساختمان اعزام میشد، امکان پایش دمای ستونها و شناسایی نشانههای بحرانی سازه وجود داشت. برای مثال، تشخیص دمای بسیار بالای ستونها، از جمله دماهای نزدیک به ۹۰۰ درجه سانتیگراد، میتوانست هشداری جدی درباره احتمال کاهش مقاومت سازه و فروریزش ساختمان باشد.
وی تأکید کرد: هدف از توسعه چنین تجهیزاتی، جایگزینی انسان یا سگهای زندهیاب نیست، بلکه حفاظت از جان نیروهای انسانی و افزایش ضریب ایمنی عملیات امداد و نجات است.
از بوستون داینامیکس تا توسعه نسل جدید سگهای رباتیک
حقی در تشریح پیشینه فناوری سگهای رباتیک اظهار کرد: یکی از نخستین شرکتهای مطرح در زمینه تولید سگهای رباتیک، شرکت آمریکایی بوستون داینامیکس است که فعالیت خود را در این حوزه از حدود سال ۲۰۱۰ توسعه داد. امروزه تعداد شرکتهای فعال در این صنعت در جهان به بیش از ۵۰ شرکت رسیده است.
وی با اشاره به محدودیتهای موجود برای تأمین این تجهیزات افزود: به دلیل تحریمها، امکان خرید مستقیم برخی تجهیزات رباتیک برای ما فراهم نبود و به همین دلیل ناچار شدیم ربات موردنظر را در حدود ۵۰۰ قطعه مجزا و از مسیرهای مختلف وارد کشور کنیم.
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار درباره ساختار فنی این ربات توضیح داد: حارس در اصل یک پلتفرم چهارپای متحرک است که قابلیت حمل تجهیزات، حسگرها و محمولههای مختلف را دارد و آنچه در این پروژه انجام دادهایم، توسعه سامانه هوشمند پردازش و تحلیل اطلاعات برای استفاده تخصصی از این پلتفرم در مأموریتهای امدادی و عملیاتی است.
افزودن هوش مصنوعی به پلتفرم رباتیک با پردازنده انویدیا
حقی با اشاره به اقدامات فنی انجامشده برای ارتقای قابلیتهای ربات حارس گفت: در حال حاضر، فناوری ساخت برخی اجزای اصلی این ربات، از جمله مفاصل و عملگرهای حرکتی، در داخل کشور در اختیار ما نیست؛ اما توانستهایم با افزودن یک رایانه هوشمند از شرکت انویدیا، مدل Jetson AGX Xavier، قابلیتهای پردازش و تحلیل اطلاعات را به این پلتفرم اضافه کنیم.
وی افزود: این رایانه به یک دوربین عمقسنج ساخت شرکت اینتل متصل شده است که نقش مهمی در درک محیط پیرامونی و تشخیص موانع دارد.
حقی ادامه داد: در شرایطی مانند انفجار، ریزش ساختمان یا وقوع حوادث صنعتی، ممکن است محیط با تاریکی مطلق، دود و گردوغبار غلیظ مواجه باشد و دید نیروهای انسانی بهشدت محدود شود. در چنین وضعیتی، ربات با استفاده از دوربین عمقسنج و سامانه پردازش تصویر میتواند محیط اطراف را تحلیل کند، موانع را تشخیص دهد و مسیر حرکت خود را تنظیم کند.
وی با بیان اینکه این قابلیت امکان حرکت ایمنتر نیروهای امدادی در پشت سر ربات را فراهم میکند، اظهار کرد: سامانه هوشمند ربات میتواند با توجه به شرایط سطح زمین، نحوه حرکت و میزان ضربه واردشده به سطح را تنظیم کند. همچنین هنگام مواجهه با موانعی مانند پله، سنگ و آوار، امکان تنظیم حرکت پاها و عبور از مسیرهای دشوار را فراهم میکند.
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار اضافه کرد: در صورت واژگونی ربات نیز سامانه حرکتی آن میتواند برای بازگشت به وضعیت طبیعی و ادامه مأموریت به کار گرفته شود.
دو قابلیت کلیدی؛ ادراک محیط و کنترل حرکت
حقی با اشاره به دو مفهوم اساسی در برنامهنویسی رباتهای هوشمند گفت: در توسعه سامانههای رباتیک، دو حوزه مهم با عنوان «پرسپشن» (Perception) و «لوکوموشن» (Locomotion) شناخته میشوند.
وی توضیح داد: پرسپشن به معنای ادراک و درک محیط پیرامونی است؛ یعنی ربات بتواند با استفاده از حسگرها و دوربینها، شرایط محیط، موانع و موقعیت اشیا را تشخیص دهد. لوکوموشن نیز به نحوه حرکت ربات مربوط میشود و مشخص میکند که ربات متناسب با شرایط محیطی چگونه حرکت کند و از چه الگویی برای عبور از موانع استفاده کند.
وی افزود: کاری که ما انجام دادهایم، اضافه کردن قابلیتهای هوشمند ادراک محیط و کنترل حرکت به یک پلتفرم رباتیک بوده است تا این سامانه بتواند در شرایط پیچیده و غیرقابل پیشبینی عملکرد مؤثرتری داشته باشد.
حارس؛ رباتی ماژولار با قابلیت نصب تجهیزات تخصصی
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار درباره هزینه و تجهیزات این ربات اظهار کرد: پلتفرمهای رباتیک چهارپا در جهان قیمت بالایی دارند. برای نمونه، قیمت مدل Spot شرکت بوستون داینامیکس، بسته به پیکربندی و تجهیزات، از حدود ۱۴۰ هزار دلار آغاز میشود و میتواند به ۳۰۰ هزار دلار برسد.
وی ادامه داد: ربات حارس با قیمت پایه حدود ۲۶ هزار دلار عرضه میشود و در کلاس خود از گزینههای اقتصادیتر به شمار میرود.
حقی با اشاره به قابلیت توسعه و تجهیز ماژولار این ربات گفت: تجهیزات مختلفی از جمله حسگرهای گازسنجی، رادارهای زندهیابی، اسکنرهای زیرسطحی و دوربینهای حرارتی را میتوان متناسب با نوع مأموریت روی این پلتفرم نصب کرد.
وی افزود: ساختار ماژولار این ربات به ما اجازه میدهد تجهیزات موردنیاز هر مأموریت را بهصورت جداگانه به آن اضافه کنیم و متناسب با نیاز عملیاتی، پیکربندی آن را تغییر دهیم.
قابلیتهای حرکتی و عملیاتی حارس در محیطهای پرخطر
حقی در تشریح قابلیتهای حرکتی این ربات اظهار کرد: حارس بهگونهای طراحی شده است که بتواند در مسیرهای ناهموار، میان آوار، از روی موانع و در راهپلهها حرکت کند و امکان دسترسی به نقاط دشوار و خطرناک را برای تیمهای امدادی فراهم آورد.
وی افزود: این ربات توانایی عبور از شیبهایی تا ۴۵ درجه را دارد و سرعت حرکتی آن بیش از چهار متر بر ثانیه اعلام شده است؛ قابلیتی که میتواند در عملیات جستوجو و نجات و دسترسی به مناطق حادثهدیده کاربرد داشته باشد.
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار با اشاره به مقاومت محیطی این سامانه ادامه داد: بدنه حارس از استاندارد حفاظتی IP67 برخوردار است و در برابر نفوذ گردوغبار و آب مقاومت دارد. همچنین بر اساس مشخصات فنی ارائهشده، این ربات در محدوده دمایی منفی ۲۰ تا مثبت ۵۵ درجه سانتیگراد قابلیت فعالیت دارد.
حقی یکی دیگر از قابلیتهای مهم حارس را برخورداری از سامانه تصویربرداری ترکیبی حرارتی و دید در شب دانست و گفت: این سامانه با شناسایی نشانههای حرارتی در محیط، امکان تشخیص نقاط گرم، کانونهای احتمالی آتشسوزی و شناسایی افراد گرفتار را در شرایطی که دید مستقیم وجود ندارد، فراهم میکند.
وی افزود: استفاده از دوربینهای حرارتی و تجهیزات تصویربرداری در کنار سامانه پردازش هوشمند تصویر، به ربات کمک میکند تا در محیطهای تاریک، دودآلود و مملو از گردوغبار، اطلاعات محیطی را جمعآوری و در اختیار اپراتور قرار دهد.
حقی ادامه داد: این قابلیت بهویژه در عملیات جستوجو و نجات پس از انفجار، ریزش ساختمان و حوادث صنعتی اهمیت دارد و میتواند به نیروهای امدادی در ارزیابی شرایط محیط و شناسایی نقاط پرخطر کمک کند.
پایش گازهای سمی و ارزیابی ایمنی محیط
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار با اشاره به قابلیت گازسنجی این ربات اظهار کرد: حارس قابلیت تجهیز به سامانه حسگرهای چندگانه گازسنجی را دارد که میتوانند برای اندازهگیری غلظت گازهای خطرناک و قابل اشتعال از جمله مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و اکسیدهای نیتروژن و همچنین پایش میزان اکسیژن محیط مورد استفاده قرار گیرند.
وی افزود: اطلاعات حاصل از این حسگرها بهصورت برخط در اختیار اپراتور قرار میگیرد تا نیروهای امدادی پیش از ورود به مناطق حادثهدیده، از وضعیت محیط و مخاطرات احتمالی آن آگاهی پیدا کنند.
حقی ادامه داد: این قابلیت میتواند نقش مهمی در کاهش خطرات ناشی از استنشاق گازهای سمی و ورود نیروهای انسانی به محیطهای آلوده داشته باشد و اطلاعات لازم را برای تصمیمگیری ایمنتر در اختیار تیمهای عملیاتی قرار دهد.
برقراری ارتباط با مصدومان و انتقال تجهیزات امدادی
حقی با اشاره به قابلیت ارتباط صوتی حارس با افراد گرفتار گفت: یکی دیگر از تجهیزات قابل استفاده روی این ربات، سامانه ارتباط صوتی دوطرفه است که با استفاده از میکروفونهای جهتدار و بلندگو، امکان شنیدن صدای افراد گرفتار و برقراری ارتباط با آنها را فراهم میکند.
وی افزود: با استفاده از این سامانه، نیروهای امدادی میتوانند بدون ورود مستقیم به مناطق پرخطر، با مصدومان ارتباط برقرار کرده و اطلاعات اولیه موردنیاز درباره وضعیت آنها را دریافت کنند.
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار درباره ظرفیت حمل این ربات نیز اظهار کرد: حارس قابلیت حمل بار تا ۲۰ کیلوگرم را دارد و میتواند تجهیزاتی مانند جعبه کمکهای اولیه، کپسول اکسیژن و ابزارهای ارتباطی را به نقاطی منتقل کند که دسترسی مستقیم نیروهای انسانی به آنها دشوار یا خطرناک است.
وی ادامه داد: زمان عملیات پیوسته این ربات تا چهار ساعت و برد حرکتی آن بیش از ۱۰ کیلومتر اعلام شده است. همچنین امکان تعویض سریع باتری در محل عملیات برای ادامه فعالیت آن در نظر گرفته شده است.
ارسال لحظهای اطلاعات به مرکز فرماندهی
حقی یکی دیگر از ویژگیهای کاربردی سگ رباتیک حارس را امکان انتقال اطلاعات جمعآوریشده از محیط به اپراتور و مرکز فرماندهی عنوان کرد و گفت: تصاویر دوربینها، دادههای حرارتی، اطلاعات حسگرهای گازسنجی و وضعیت حرکتی ربات میتوانند بهصورت برخط در اختیار تیم عملیاتی قرار گیرند.
وی افزود: دسترسی به اطلاعات محیطی پیش از ورود نیروهای انسانی، امکان ارزیابی دقیقتر شرایط و شناسایی مخاطرات احتمالی را فراهم میکند و به فرماندهان عملیات اجازه میدهد با آگاهی بیشتری درباره نحوه ورود و استقرار نیروها تصمیمگیری کنند.
مدیر توسعه محصول شرکت پارس ارتباط افزار تصریح کرد: با انتقال این اطلاعات به مرکز فرماندهی، تیمهای عملیاتی میتوانند درباره مسیر ورود، نحوه استقرار نیروها و چگونگی ادامه مأموریت بر اساس دادههای واقعی تصمیمگیری کنند.
حقی در پایان تأکید کرد: هدف اصلی از توسعه و بهکارگیری سگهای رباتیک، جایگزینی نیروهای انسانی نیست، بلکه استفاده از فناوری برای کاهش خطرات، افزایش ایمنی و فراهم کردن امکان امدادرسانی در شرایطی است که ورود مستقیم انسان میتواند جان او را به خطر بیندازد.






