پایگاه خبری خبرآنی، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: تجربه جنگ رمضان و آسیب به بخشی از زیرساخت‌های کشور توسط آمریکا جنایتکار و تروریست نشان داد که مدیریت مصرف انرژی در شرایط حساس، یک ضرورت ملی است. حالا که با آمدن پاییز هوا رو به سردی می‌رود، مسئولان آموزشی البرز از برنامه‌هایی می‌گویند که از موتورخانه مدارس تا پشت‌بام دانشگاه‌ها و زمین‌های اشتهارد پیش می‌رود و هدفشان عبور آسان‌تر از زمستان است.
زمستان آسان از جزئیات شروع می‌شود: دمای درست موتورخانه، کلاسی که بیش از نیاز گرم نشود، چراغی که در فضای خالی خاموش باشد و ساختمانی که بخشی از انرژی‌اش را خودش تأمین کند. این کارها به‌تنهایی کوچک‌اند، اما وقتی در هزاران مدرسه، دانشگاه، اداره و خانه تکرار شوند، اثر بزرگی در کاهش فشار بر شبکه گاز و برق دارند.
البرز استانی پرجمعیت با شمار قابل‌توجهی مدرسه و دانشگاه است و همین، ظرفیت مهمی برای فرهنگ‌سازی مصرف فراهم کرده است. گفت‌وگوی پایگاه خبری خبرآنی با مدیرکل آموزش و پرورش استان و مسئولان دانشگاه آزاد اسلامی البرز و واحد کرج نشان می‌دهد این دو مجموعه هم روی اصلاح رفتار مصرفی کار می‌کنند و هم به سمت تولید انرژی پاک می‌روند.
مدرسه جایی که فرهنگ مصرف شکل می‌گیرد
مدرسه فقط محل آموزش درس نیست؛ جایی است که بسیاری از عادت‌های اجتماعی از آن‌جا شروع می‌شود.
فرزاد شعبانی، مدیرکل آموزش و پرورش استان البرز در پاسخ به پرسش پایگاه خبری خبرآنی درباره اقدامات آموزش و پرورش برای زمستان، فرهنگ‌سازی را از کارکردهای اصلی این نهاد دانست.
به گفته وی، این کار هم در شرایط عادی لازم است و هم در روزهایی که اوضاع با تلاطم و بحران همراه می‌شود. او تأکید کرد منابع انرژی را در هر شرایطی نباید بیهوده مصرف کرد.
مدیرکل آموزش و پرورش البرز از امضای تفاهم‌نامه‌ای با اداره کل گاز استان در هفته گذشته خبر داد. بر اساس آن، شرکت گاز و گروه‌های همکار آن وارد کار می‌شوند تا مدیریت مصرف انرژی در مدارس با پشتوانه کارشناسی دنبال شود.
کنترل درجه موتورخانه‌ها یکی از محورهای این برنامه است.
شعبانی در ادامه گفت به مدیران مدارس هم توصیه شده و هم آموزش داده‌اند که مدیریت کلاس‌ها و تنظیم دما را با دقت بیشتری انجام دهند.
به گفته این مسئول، یکی از توصیه‌ها این است که دانش‌آموزان لباس گرم‌تری بپوشند تا نیازی به بالا بردن بی‌رویه دمای کلاس‌ها نباشد.
این رویکرد مزیت مهمی دارد: به زیرساخت تازه نیاز ندارد و از همین حالا قابل اجراست. وقتی تنظیم درست دما در مدارس سراسر استان رعایت شود، حاصل آن در مصرف گاز استان قابل توجه خواهد بود.
از کلاس درس تا خانه
نکته مهم در سخنان مدیرکل آموزش و پرورش البرز، تأکید بر این است که صرفه‌جویی به فضای مدرسه محدود نمی‌ماند.
شعبانی معتقد است فرهنگ از مدرسه به خانه می‌رود و باید در خانواده و مجامع دیگر هم ادامه پیدا کند. دانش‌آموزی که در کلاس با مصرف درست انرژی آشنا می‌شود، می‌تواند در خانه هم پیام‌آور این فرهنگ باشد و اعضای خانواده را به خاموش کردن وسایل غیرضروری و تنظیم مناسب دمای خانه تشویق کند.
گرمایش ایمن در مناطق سردسیر و کوهستانی البرز
یکی از پرسش‌های پایگاه خبری خبرآنی درباره مدارس مناطق سردسیر و دورافتاده، از جمله طالقان و مسیرهای روستایی، بود. مدیرکل آموزش و پرورش البرز در پاسخ گفت همه مدارس استان موتورخانه و سوخت گاز دارند و در هیچ مدرسه‌ای کلاس بخاری‌سوز وجود ندارد.
این موضوع از دو جهت اهمیت دارد: هم ایمنی دانش‌آموزان را در روزهای سرد تأمین می‌کند و هم زمینه را برای مدیریت متمرکز مصرف در موتورخانه‌ها فراهم می‌آورد. در کنار آن، آموزش مدیران مدارس و همکاری با شرکت گاز می‌تواند کیفیت نگهداری تجهیزات و تنظیم دما را بیش از پیش ارتقا دهد.
دانشگاه آزاد البرز و حرکت به سمت تولید انرژی
اگر مدرسه محل شکل‌گیری عادت‌هاست، دانشگاه جایی است که دانش و فناوری می‌تواند به راهکار اجرایی تبدیل شود.
حسین کلانتری، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز، از برنامه این مجموعه برای تولید انرژی خورشیدی گفت. به گفته این مقام آموزش عالی استان، دانشگاه ۹ هکتار زمین در منطقه اشتهارد در اختیار گرفته که کارهای مربوط به آن انجام شده و زیرساخت‌های لازم در حال اجراست.
علاوه بر اشتهارد، ۴۰ میلیارد تومان اعتبار برای تولید انرژی خورشیدی خود دانشگاه اختصاص یافته است. قرار است از ظرفیت پشت‌بام ساختمان‌های دانشگاه استفاده شود تا بخشی از انرژی مورد نیاز مجموعه از منابع خودش تأمین شود.
به گفته کلانتری، مطالعات این طرح انجام شده، فاز اول به پایان رسیده و فاز دوم در مرحله اجرا قرار دارد. او ابراز امیدواری کرد این طرح تا پایان سال به اجرا برسد.
رئیس دانشگاه آزاد البرز درباره گاز هم به تجهیزات و موتورخانه‌های دانشگاه اشاره کرد و گفت تلاش می‌شود از منابع خود دانشگاه بیشتر استفاده شود و وابستگی به گاز شهری کاهش یابد. آموزش صرفه‌جویی انرژی نیز برای دانشجویان و استادان در قالب آموزش‌های تخصصی دنبال می‌شود.
این طرح‌ها نشان می‌دهد دانشگاه آزاد البرز می‌خواهد از جایگاه یک مصرف‌کننده فراتر برود و در تأمین بخشی از انرژی مورد نیازش نقش‌آفرین باشد. در شرایطی که کشور به تنوع منابع انرژی نیاز دارد، چنین اقدامی می‌تواند الگویی برای دیگر مراکز علمی استان باشد.
دانشگاه و مدیریت آب
جهاد صرفه‌جویی در دانشگاه آزاد البرر فقط به انرژی ختم نمی‌شود. کم‌آبی، افت آب‌های زیرزمینی و فرونشست زمین از مسائل جدی کشور است و به گفته رئیس دانشگاه آزاد البرز، در کرج نمود بیشتری دارد.
کلانتری از برنامه دانشگاه برای بازخوانی علمی آثار یکی از اندیشمندان کرجی در حوزه آب‌های زیرزمینی خبر داد؛ بازخوانی‌ای که قرار است با دانش و فناوری روز پیوند بخورد.
این استاد دانشگاه همچنین گفت اندیشمندان دانشگاهی در حال بررسی امکان استخراج آب‌های پنهان زیرزمینی هستند.
به گفته وی، در اعماق بیشتر زمین، حدود ۲ هزار متری، آب‌هایی به شکل رودخانه در جریان است. این موضوع در مرحله بررسی علمی است و دانشگاه می‌خواهد با همین رویکرد، به بحث‌های علمی روز کمک کند.
در بخش اجرایی هم تفاهم‌نامه‌ای با آب و فاضلاب استان و با نظارت وزارت نیرو امضا شده است. بر اساس آن، دوره‌های تخصصی در حوزه آموزش، استخراج و بهره‌برداری از منابع آب برگزار می‌شود.
کلانتری از تخفیف شهریه برای پایان‌نامه‌های مرتبط با منابع آب و مشکلات استان هم خبر داد و گفت یک طرح پژوهشی نیز با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان درباره آب در جریان است.
اصغر قاسمی فیروزآبادی، مدیر امور توسعه فناوری، مراکز تحقیقاتی و ارتباط با صنعت و جامعه دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، نیز از ۷۴ طرح برون‌دانشگاهی گفت که اعضای هیئت علمی با دستگاه‌های دولتی، خصوصی و نیمه‌دولتی استان منعقد کرده‌اند.
به گفته وی، چالش‌های استان در این طرح‌ها بررسی شده و بسیاری از آن‌ها برای دستگاه‌های اجرایی حل شده است.
قاسمی درباره یکی از مهم‌ترین این طرح‌ها توضیح داد. هیئت وزیران در سال ۱۳۹۶ سندی برای سازگاری با کم‌آبی تصویب کرد که بر اساس آن، دستگاه‌هایی مثل شرکت آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی، آب و فاضلاب، صنعت، معدن و تجارت و شهرداری‌ها باید برای بهبود وضعیت سفره‌های زیرزمینی در دو بازه ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ تا ۱۴۱۰ اقدام کنند.
به گفته این مسئول، دانشگاه آزاد با تیمی ۱۲ نفره از اعضای هیئت علمی دانشکده‌های مختلف، عملکرد دستگاه‌های اجرایی استان را در دوره اول ارزیابی کرد و او خودش مجری این طرح بود. حاصل کار، گزارشی حدود ۷۰۰ صفحه‌ای بود که به شرکت آب منطقه‌ای ارائه شد. عملکرد دستگاه‌ها در کمیته‌های صیانت و با حضور معاونت عمرانی استانداری نیز یک به یک بررسی شد.
نتیجه این همکاری، اعتماد به دانشگاه بود: بر اساس مصوبه کمیته صیانت، دانشگاه آزاد برای دوره دوم برنامه، یعنی سال‌های ۱۴۰۶ تا ۱۴۱۰، ناظر دائمی عملکرد دستگاه‌های اجرایی استان در حوزه سازگاری با کم‌آبی شده است.
قاسمی این ارزیابی را کاملاً بی‌طرفانه توصیف کرد و آن را حاصل همت دانشگاه دانست.
ظرفیتی که می‌تواند زمستان پیش‌رو را آسان کند
مجموعه این اقدامات نشان می‌دهد در البرز دو مسیر مکمل برای جهاد صرفه‌جویی در حال شکل‌گیری است. مسیر نخست، اصلاح رفتار مصرفی است که از آموزش دانش‌آموزان و مدیران مدارس، دانشجویان و استادان و کنترل دمای موتورخانه‌ها می‌گذرد.
مسیر دوم، حرکت به سمت تولید انرژی پاک است که با زمین ۹ هکتاری اشتهارد و اعتبار ۴۰ میلیارد تومانی پشت‌بام دانشگاه شکل مشخص‌تری پیدا کرده است.
نقطه قوت این برنامه‌ها، هم‌افزایی نهادهاست.
آموزش و پرورش با شرکت گاز تفاهم‌نامه امضا کرده، دانشگاه آزاد با شرکت آب و فاضلاب و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی همکاری می‌کند و تجربه ارزیابی دستگاه‌ها در حوزه آب، نشان داده دانشگاه توان ورود به مسائل اجرایی استان را دارد.
اگر این هم‌افزایی در حوزه انرژی هم ادامه پیدا کند، می‌توان امیدوار بود صرفه‌جویی از سطح توصیه فراتر برود و به رفتاری پایدار تبدیل شود.
زمستان پیش رو فرصتی است تا این برنامه‌ها در عمل محک بخورند. مدرسه‌ای که دمای کلاس را درست تنظیم کند، دانش‌آموزی که پیام صرفه‌جویی را به خانه ببرد، دانشگاهی که طرح خورشیدی‌اش را زودتر به بهره‌برداری برساند و دستگاه‌هایی که سهم خود را در کاهش مصرف ایفا کنند، هرکدام بخشی از پازل زمستان آسان‌اند.
اگر این اقدام‌ها در کنار هم و با استمرار دنبال شود، البرز می‌تواند به الگویی از جهاد صرفه‌جویی تبدیل شود که از کلاس درس شروع می‌شود، به پشت‌بام دانشگاه می‌رسد و در نهایت به فرهنگ عمومی مصرف تبدیل می‌شود.
