پایگاه خبری خبر آنی_ گروه جامعه: در پی افزایش فعالیت دفاتر و تورهای غیرمجاز گردشگری و بروز تخلفاتی که به گفته فعالان این صنعت، علاوه بر تضییع حقوق مسافران، پیامدهای اجتماعی و فرهنگی متعددی به دنبال دارد، ضرورت نظارت جدی‌تر دستگاه‌های مسئول بر این حوزه بیش از گذشته احساس می‌شود. از سوی دیگر، تداوم شرایط بحرانی و خسارت‌های ناشی از جنگ، فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
در همین راستا، سرویس‌خبری پایگاه خبری خبر آنی در گفت‌وگویی با حرمت‌الله رفیعی، رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران، به بررسی ابعاد فعالیت‌های غیرمجاز گردشگری، اقدامات انجام‌شده برای مقابله با این پدیده، میزان خسارت‌های وارده به دفاتر و ضرورت حمایت دولت از فعالان این صنعت پرداخته است.
برای مقابله با فعالیت دفاتر و تورهای غیرمجاز چه اقداماتی انجام داده‌اید و دستگاه‌های مسئول تا چه اندازه با شما همکاری کرده‌اند؟
رفیعی: در این زمینه جلسات متعددی با معاونت دادستانی تهران، فراجا، نمایندگان مجلس و مسئولان مرتبط در حوزه گردشگری برگزار کردیم تا راهکاری برای مقابله با این پدیده پیدا شود. شخصاً حدود ۷۰۰ سایت را که در زمینه فعالیت‌های غیرمجاز گردشگری تبلیغ می‌کردند، شناسایی کردم و بخشی از آنها با همکاری دادستانی و اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران مسدود شدند.
با این حال، مشکل اینجاست که بسیاری از این سایت‌ها پس از مسدود شدن، با نام و عنوان دیگری فعالیت خود را از سر می‌گیرند. اگر دستگاه‌های نظارتی و مسئولان دولتی به‌صورت جدی وارد عمل شوند، شناسایی این مجموعه‌ها کار دشواری نیست. من و همکارانم در صنعت گردشگری آمادگی داریم اطلاعات لازم را در اختیار دستگاه‌های مسئول قرار دهیم.
متأسفانه در برخی از این تورها اتفاقات بسیار ناگواری رخ می‌دهد. حتی گزارش‌هایی از سوءاستفاده از مسافران، به‌ویژه دختران جوان، و وقوع آسیب‌های اجتماعی در جریان برخی سفرها وجود دارد. این موضوع دیگر صرفاً یک تخلف صنفی نیست و به مسئله‌ای اجتماعی و امنیتی تبدیل شده است.
افرادی که در مقاصد گردشگری با در دست داشتن پلاکارد، اقدام به تبلیغ و اجاره ویلا و اقامتگاه می‌کنند، مجوز فعالیت دارند؟
رفیعی: برآورد من این است که حدود ۹۰ درصد این افراد غیرمجاز هستند. اینکه فردی در خیابان بایستد و با در دست داشتن پلاکارد، اقدام به تبلیغ اجاره ویلا کند، به معنای داشتن مجوز فعالیت نیست. ساماندهی این افراد نیز کار پیچیده‌ای نیست و با نظارت می‌توان از فعالیت آنها جلوگیری کرد.
در حوزه تورهای زمینی نیز مشکلاتی وجود دارد. گاهی تورهای بدون مجوز با وسایل نقلیه فعالیت می‌کنند و در صورت مواجهه با نظارت، به‌راحتی از محل عبور می‌کنند. در مقابل، دفاتر مجاز برای تأمین اتوبوس و اجرای تور با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند. انتظار داریم دستگاه‌های نظارتی در این زمینه برخورد یکسان و جدی داشته باشند.
تبلیغات غیرواقعی، مسافران را گرفتار هزینه‌های چندبرابری می‌کند
رفیعی: متأسفانه برخی دفاتر دارای مجوز نیز با تبلیغات غیرواقعی و قیمت‌های غیرمنطقی، برای مسافران مشکل ایجاد می‌کنند. ممکن است یک تور با قیمت واقعی ۱۴۰ میلیون تومان، با نرخ ۷۰ یا ۸۰ میلیون تومان تبلیغ شود. مسافر هم با دیدن این قیمت پایین جذب می‌شود، اما پس از ثبت‌نام متوجه می‌شود که هزینه واقعی بسیار بیشتر است.
در چنین شرایطی، مسافر به دلیل اینکه بخشی از هزینه‌ها را پرداخت کرده و امکان بازگشت پولش را ندارد، ناچار می‌شود مبالغ بیشتری بپردازد. حتی مواردی داشته‌ایم که مسافر برای اعتراض به یک دفتر مراجعه کرده، اما با تهدید و رفتارهای غیرمتعارف مواجه شده است.
این تخلفات را شناسایی و به مراجع مربوط معرفی می‌کنیم و در مواردی نیز درخواست لغو مجوز داده‌ایم، اما گاهی پس از مدتی همان مجموعه دوباره فعالیت خود را آغاز می‌کند.
ما فقط با یک دوره کوتاه‌مدت مواجه نبودیم و حدود یک سال و نیم است که صنعت گردشگری با پیامدهای ناشی از شرایط جنگی و بحران‌های مختلف دست‌وپنجه نرم می‌کند. از حدود ۶ هزار آژانس دارای مجوز در کشور، امروز کمتر از ۵۰ درصد آنها فعالیت مؤثر دارند و بسیاری از دفاتر صرفاً با استفاده از پس‌انداز و درآمدهای قبلی خود تلاش می‌کنند مجموعه‌شان را سرپا نگه دارند.
برآورد من این است که دفاتر خدمات مسافرتی در این مدت بیش از دو تا سه همت خسارت مالی متحمل شده‌اند. البته خسارت فقط مالی نیست. بسیاری از دفاتر امکان حفظ نیروهای متخصص خود را ندارند و وقتی کارکنان باتجربه از این صنعت خارج می‌شوند، بازگرداندن آنها بسیار دشوار خواهد بود.
در دوره کرونا نیز همین اتفاق افتاد و بخش قابل توجهی از نیروی انسانی متخصص گردشگری از این صنعت خارج شد. ما در آن زمان پیشنهادهایی به دولت ارائه کردیم که هم از فشار بر خزانه دولت جلوگیری می‌کرد و هم به حفظ دفاتر کمک می‌کرد، اما این پیشنهادها به‌درستی اجرایی نشد.
آیا در جریان حملات اخیر، دفاتر گردشگری نیز به‌صورت مستقیم آسیب دیدند و حمایتی از آنها صورت گرفت؟
رفیعی: بله، تعدادی از دفاتر ما مستقیماً مورد اصابت قرار گرفتند. در تهران و برخی دیگر از نقاط کشور نیز دفاتر آسیب دیدند. با وجود این، تاکنون حمایت مؤثری برای جبران خسارت و بازسازی این مجموعه‌ها انجام نشده است.
حتی در مواردی که کارشناسان برای ارزیابی خسارت مراجعه کرده‌اند، ارقام اعلام‌شده با میزان واقعی خسارت تناسب نداشته است. وقتی یک دفتر یا ساختمان به‌شدت آسیب دیده، نمی‌توان با برآوردهای بسیار ناچیز انتظار داشت که فعال اقتصادی دوباره فعالیت خود را آغاز کند.
مهم‌ترین مطالبه شما از دولت و دستگاه‌های مسئول چیست؟
رفیعی: انتظار ما این است که برخورد با فعالیت‌های غیرمجاز از حالت جلسات و وعده‌ها خارج شود و به اقدام عملی برسد. من بارها برای پیگیری این موضوع به دستگاه‌های مختلف مراجعه کرده‌ام و معمولاً با برخورد مثبت و وعده همکاری مواجه شده‌ام، اما در عمل نتیجه‌ای که انتظار داریم حاصل نشده است.
دولت باید در کنار بخش خصوصی قرار بگیرد. ما نمی‌خواهیم صرفاً در جلسات حضور داشته باشیم؛ انتظار داریم پیشنهادها و راهکارهایی که ارائه می‌کنیم، مورد توجه قرار گیرد و به مرحله اجرا برسد. مقابله با تورها و دفاتر غیرمجاز، حمایت از دفاتر آسیب‌دیده و حفظ نیروی انسانی متخصص، از ضرورت‌های امروز صنعت گردشگری است.
