به گزارش خبرگزاری خبر آنی از بیرجند، پاییز که از راه می‌رسد، خراسان جنوبی جامه‌ای متفاوت بر تن می‌کند؛ از باغ‌های زرشک و مزارع زعفران گرفته تا نخلستان‌ها و باغ‌های انار و عناب، همه نشانه‌هایی از ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی این استان کویری هستند. در کنار جاذبه‌های کشاورزی، کویرهای خراسان جنوبی نیز با معتدل شدن هوا به مقصدی برای گردشگران و طبیعت‌دوستان تبدیل می‌شوند.
اما در میان این جلوه‌های طبیعی، تالاب کجی نمکزار نهبندان داستان متفاوتی دارد؛ پهنه‌ای ارزشمند در دل اقلیم خشک شرق کشور که حیات آن به بارش‌ها، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و جوشش چشمه‌های طبیعی وابسته است.
این روزها تالاب همچنان چشم‌انتظار سخاوت آسمان است. با وجود آغاز فصل مهاجرت پرندگان، هنوز آبگیری قابل توجهی در این زیستگاه اتفاق نیفتاده و پرندگان مهاجری که به منطقه رسیده‌اند، به دلیل نبود آب در بستر تالاب، در چاه‌موتورهای اطراف و دیگر نقاط شهرستان نهبندان به سر می‌برند.
پرندگان مهاجر آمدند، اما تالاب هنوز آب ندارد
امیرمحمد کوهستانی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نهبندان، در گفت‌وگو با سرویس‌خبری خبر آنی در بیرجند اظهار داشت: تالاب کجی نمکزار نهبندان هنوز آبگیری نشده و همچنان منتظر بارش‌های آسمانی در این منطقه کویری است و پرندگان مهاجر نیز به منطقه رسیده‌اند، اما به دلیل نبود آب در تالاب، هنوز در زیستگاه اصلی خود مستقر نشده‌اند و در چاه‌موتورهای اطراف تالاب و دیگر نقاط شهرستان حضور دارند.
وی با اشاره به شرایط منابع آبی منطقه بیان کرد: چشمه‌های تالاب نیز هنوز نجوشیده‌اند، چراکه چاه‌موتورهای اطراف همچنان روشن هستند و برداشت آب ادامه دارد و باید منتظر سردتر شدن هوا و وقوع یخبندان باشیم تا میزان استفاده از منابع آبی توسط مالکان چاه‌موتورها کاهش یابد و با تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، زمینه جوشش چشمه‌های تالاب فراهم شود.
چشم‌انتظاری تالاب برای احیای چشمه‌ها
تالاب کجی نمکزار یکی از پدیده‌های طبیعی شاخص در شرق کشور است که حیات آن با شرایط اقلیمی و وضعیت منابع آب زیرزمینی منطقه پیوند خورده است. این تالاب در حدود 75 کیلومتری شهرستان نهبندان و در حاشیه محور ارتباطی نهبندان به بیرجند قرار دارد و به دلیل ساختار طبیعی و شوری بالای خاک، ویژگی‌های زیست‌محیطی منحصربه‌فردی دارد. این پهنه طبیعی که در محدوده پناهگاه حیات وحش کجی نمکزار قرار گرفته، از زیستگاه‌های مهم پرندگان آبزی و کنارآبزی در خراسان جنوبی به شمار می‌رود.
کجی نمکزار برخلاف بسیاری از تالاب‌ها، به رودخانه دائمی یا آبراهه‌های سطحی متصل نیست و بخش مهمی از آبگیری آن به بارش‌ها و جوشش چشمه‌های طبیعی وابسته است. به همین دلیل، در دوره‌های خشکسالی و کاهش تغذیه سفره‌های زیرزمینی، سطح آب آن به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در سال‌های گذشته نیز تداوم خشکسالی موجب کاهش منابع آبی این تالاب شده و نگرانی‌هایی درباره وضعیت زیستگاه پرندگان مهاجر و سایر گونه‌های جانوری منطقه ایجاد کرده است.
5 کیلومتر از مسیر دسترسی تالاب همچنان آسفالت نشده است
در کنار دغدغه‌های زیست‌محیطی، زیرساخت‌های دسترسی به تالاب نیز از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در رونق گردشگری طبیعی منطقه نقش داشته باشد.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست نهبندان با اشاره به وضعیت مسیر دسترسی این تالاب اظهار داشت: سال‌ها حدود 11 کیلومتر از مسیر دسترسی به تالاب آسفالت نشده بود که با پیگیری‌های انجام‌شده، عملیات آسفالت این مسیر در دستور کار قرار گرفت و سال گذشته 6 کیلومتر از این مسیر آسفالت شده و همچنان 5 کیلومتر باقی مانده است که تکمیل آن می‌تواند شرایط دسترسی گردشگران و علاقه‌مندان به طبیعت را تسهیل کند.
کوهستانی همچنین از تصویب طرح جامع تالاب خبر داد و گفت: این طرح برای اجرا به دستگاه‌های متولی ابلاغ شده و قرار است به‌زودی نتایج اقدامات انجام‌شده در این زمینه در اختیار اداره حفاظت محیط زیست قرار گیرد.
تالابی که ظرفیت گردشگری و زیست‌محیطی آن نباید مغفول بماند
تالاب کجی نمکزار نهبندان تنها یک پهنه نمکی در دل کویر نیست، بلکه زیستگاهی ارزشمند برای گونه‌های مختلف جانوری و گیاهی و یکی از ظرفیت‌های مهم گردشگری طبیعی خراسان جنوبی محسوب می‌شود. این منطقه در فصل‌های پربارش می‌تواند میزبان پرندگان آبزی و کنارآبزی متعددی باشد و جلوه‌ای متفاوت از طبیعت کویری شرق کشور را به نمایش بگذارد. پوشش گیاهی متناسب با اقلیم منطقه، از جمله قیچ، گز، تاغ و گونه‌های شورپسند نیز بخشی از ارزش اکولوژیک این زیستگاه را تشکیل می‌دهد.
در کنار گونه‌های مختلف پرندگان، حضور زاغ بور، از گونه‌های شاخص و ارزشمند زیستگاه‌های بیابانی ایران، بر اهمیت حفاظت از این منطقه افزوده است. از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی تالاب در مسیر نهبندان به بیرجند و چشم‌اندازهای طبیعی پیرامون آن، ظرفیت مناسبی برای توسعه گردشگری مسئولانه و معرفی جاذبه‌های کمترشناخته‌شده خراسان جنوبی فراهم کرده است.
با این حال، تحقق این ظرفیت‌ها به حفظ منابع آبی، مدیریت برداشت از سفره‌های زیرزمینی، تکمیل زیرساخت‌های دسترسی و اجرای برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در طرح جامع تالاب وابسته است. اکنون در حالی که پرندگان مهاجر به محدوده کجی نمکزار رسیده‌اند، این تالاب بیش از هر زمان دیگری چشم‌انتظار باران است؛ بارانی که بتواند چشمه‌های خاموش را دوباره به جوشش درآورد، پهنه نمکی را به زیستگاهی آبی تبدیل کند و میزبانی دوباره این طبیعت کویری از پرندگان مهاجر را رقم بزند.
انتهای پیام/
