به گزارش پایگاه خبری خبرآنی به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، امیر یونسیان، رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور، روز شنبه ۱۶ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در برنامه تلویزیونی «چرخ» شبکه چهار سیما، ضمن تشریح روند شکل‌گیری و توسعه این شبکه، به معرفی خدمات، حمایت‌های پژوهشی و نقش آن در به‌اشتراک‌گذاری زیرساخت‌های آزمایشگاهی و پشتیبانی از توسعه فناوری پرداخت.
یونسیان با اشاره به آغاز فعالیت این مجموعه در سال ۱۳۸۳ با عنوان «نانولب» گفت: شبکه فعالیت خود را با حدود ۸۰ آزمایشگاه در حوزه فناوری نانو آغاز کرد و به‌تدریج با گسترش مأموریت‌ها، به شبکه آزمایشگاهی کشور تبدیل شد. این شبکه اکنون حدود ۲۳۰۰ مجموعه و مرکز آزمایشگاهی را دربر می‌گیرد و حوزه‌های علمی و تخصصی متنوعی را پوشش می‌دهد.
وی رویکرد اصلی شبکه را تسهیل‌گری به‌جای تصدی‌گری دانست و افزود: شبکه با ایجاد ارتباط میان آزمایشگاه‌ها، پژوهشگران، شرکت‌های فناور و صنایع، امکان استفاده مشترک از تجهیزات و زیرساخت‌های موجود را فراهم می‌کند و به‌جای ایجاد و مالکیت مستقیم زیرساخت‌های جدید، بر بهره‌برداری مؤثرتر از ظرفیت‌های کشور تمرکز دارد.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور، استانداردسازی، کالیبراسیون تجهیزات و توانمندسازی مراکز را از دیگر محورهای فعالیت این مجموعه برشمرد و اظهار کرد: آزمایشگاه‌های متقاضی عضویت باید اطلاعات و مشخصات تجهیزات خود را در سامانه شبکه ثبت کنند و پس از ارزیابی وضعیت تجهیزات و احراز الزامات مورد نظر، گواهی عضویت دریافت کنند.
به گفته یونسیان، شبکه با معرفی آزمایشگاه‌های واجد شرایط و تسهیل دسترسی به خدمات آزمون و ارزیابی، به شرکت‌های فناور در عبور از «دره مرگ فناوری» و طی مراحل اعتبارسنجی و ورود محصولات به بازار کمک می‌کند.
وی با اشاره به ترکیب اعضای شبکه آزمایشگاهی کشور گفت: حدود ۴۰ درصد مراکز عضو به بخش خصوصی تعلق دارند. همچنین آزمایشگاه‌های عضو در تمامی استان‌های کشور و مجموعاً ۱۹۵ شهر فعالیت می‌کنند و امکان ارائه خدمات به متقاضیان خارج از محدوده جغرافیایی محل استقرار خود را دارند.
یونسیان در تشریح خدمات حمایتی شبکه، از فعالیت باشگاه مشتریان با ۱۹۷ هزار عضو حقیقی و حقوقی خبر داد و گفت: اعضای این باشگاه می‌توانند از اعتبارها و گرنت‌های پژوهشی اختصاص‌یافته از سوی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برای پرداخت بخشی از هزینه خدمات آزمایشگاهی استفاده کنند. این حمایت‌ها به‌صورت فصلی و براساس کد ملی افراد اختصاص می‌یابد.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور با اشاره به عملکرد این مجموعه در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: در این سال بیش از ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار خدمت آزمایشگاهی برای حدود ۸۸ هزار مشتری ثبت شد و درآمد حاصل از ارائه این خدمات از ۴.۶ همت عبور کرد؛ رقمی که در سال پیش از آن حدود ۲.۵ همت بود.
وی همچنین حمایت از کالیبراسیون تجهیزات را یکی از سازوکارهای فعال‌سازی ظرفیت‌های بلااستفاده آزمایشگاهی دانست و توضیح داد: شبکه با استفاده از الگوی خرید خدمت، منابع مورد نیاز برای کالیبراسیون تجهیزات را تأمین می‌کند و در مقابل، خدمات آزمایشگاهی دریافت می‌کند. این رویکرد ضمن بازگرداندن تجهیزات غیرفعال به چرخه خدمت‌رسانی، ظرفیت ارائه خدمات تخصصی را افزایش می‌دهد.
یونسیان رتبه‌بندی سالانه آزمایشگاه‌ها را از دیگر ابزارهای ارتقای کیفیت خدمات معرفی کرد و گفت: عملکرد مراکز عضو براساس شاخص‌هایی همچون میزان خدمات، مشتری‌مداری، همکاری‌های بین‌آزمایشگاهی و به‌روز بودن تجهیزات ارزیابی می‌شود. میزان رضایت مشتریان شبکه نیز در ارزیابی سال جاری به ۸۶ درصد رسیده است. وی از برنامه شبکه برای بازنگری و اصلاح شاخص‌های رتبه‌بندی با هدف ارزیابی دقیق‌تر و متوازن‌تر آزمایشگاه‌ها خبر داد.
وی در ادامه به برنامه‌های ترویجی شبکه برای آشنایی دانش‌آموزان با فعالیت‌های آزمایشگاهی اشاره کرد و افزود: در قالب یکی از این برنامه‌ها، آزمایش‌های ساده‌ای برای دانش‌آموزان پایه‌های اول و دوم ابتدایی طراحی شد تا ضمن انجام آزمایش در خانه، از سنین پایین با تجربه علمی و فعالیت آزمایشگاهی آشنا شوند.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور، حرکت از مالکیت تجهیزات به سمت میزبانی و بهره‌برداری مشترک را از رویکردهای آینده این مجموعه دانست و گفت: با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و فراهم کردن امکان دسترسی سایر متقاضیان به تجهیزات کم‌استفاده، می‌توان بهره‌وری سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در زیرساخت‌های آزمایشگاهی را افزایش داد.
یونسیان در بخش پایانی این گفت‌وگو، از پیگیری توسعه همکاری‌های بین‌المللی و حضور در چارچوب همکاری‌های گروه بریکس خبر داد و با اشاره به توجه برخی کشورهای منطقه به تجربه شبکه آزمایشگاهی کشور، این الگو را نمونه‌ای از ایجاد ارتباط میان ظرفیت‌های موجود، ارائه خدمات مشترک و تسهیل‌گری بدون تصدی‌گری توصیف کرد.
وی در پایان از استادان دانشگاه و دارندگان تجهیزات آزمایشگاهی دعوت کرد با پیوستن به شبکه و فراهم کردن امکان ارائه خدمات به سایر پژوهشگران و فناوران، در بهره‌برداری مؤثرتر از زیرساخت‌های آزمایشگاهی کشور مشارکت کنند.
