به گزارش خبرنگا مهر، قدسیه پایینی پژوهشگر هنر و انقلاب اسلامی، در نشست «خون‌ستان زنان» با اشاره به ضرورت بررسی نسبت میان مسئولیت‌های دولت و مردم در قبال مسائل زنان، اظهار کرد: یکی از پرسش‌های اساسی در این حوزه آن است که سهم دولت و سهم مردم در شکل‌گیری و تحقق جایگاه اجتماعی زنان چیست و آیا این مسئله صرفاً امری خصوصی است یا باید آن را به‌عنوان موضوعی عمومی و اجتماعی مورد توجه قرار داد.
وی با بیان اینکه مسئله زن زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که از سطح مباحث نظری به عرصه زندگی اجتماعی وارد شود، افزود: باید بررسی کنیم که چگونه می‌توان مفاهیم مرتبط با زن را در زندگی عمومی جاری کرد و چه ظرفیت‌هایی برای تحقق این موضوع در جامعه وجود دارد.
این پژوهشگر هنر و انقلاب اسلامی با اشاره به اینکه تمرکز نشست‌های پیشین بر تولید ادبیات نظری در حوزه زنان بوده است، تصریح کرد: تلاش ما این است که با برگزاری چنین نشست‌هایی، زمینه بررسی ابعاد مختلف مسئله زن فراهم شود و بتوانیم در امتداد تحولات انقلاب اسلامی و سبک زندگی شکل‌گرفته پس از آن، به تصویری روشن‌تر از جامعه اسلامی مطلوب دست پیدا کنیم.
پایینی با طرح این پرسش که جامعه اسلامی در حوزه زنان باید چه تصویری از آینده و نقش اجتماعی آنان داشته باشد، گفت: یکی از مسائل مهم، نداشتن تصویر روشن و مشخص از جایگاه و نقش زنان در عرصه‌های مختلف است. برای رسیدن به این تصویر باید تاریخ، ادبیات و تجربه‌های فرهنگی خود را با نگاهی دقیق‌تر بررسی کنیم.
وی با اشاره به نقش ادبیات و آیین‌ها در شکل‌گیری الگوهای اجتماعی اظهار کرد: تصویر زن در طول تاریخ، در لایه‌های مختلف فرهنگی و به‌ویژه در ادبیات غنایی، تحلیلی و حماسی شکل گرفته است. برای مثال، در شاهنامه با زنانی مواجه می‌شویم که در عین برخورداری از ویژگی‌هایی همچون پاکدامنی و نجابت، از هوشمندی، قدرت تصمیم‌گیری و توانمندی در عرصه‌های مختلف نیز برخوردارند.
این پژوهشگر ادامه داد: مسئله اصلی این است که مرزها و محدودیت‌های اجتماعی زنان بر اساس چه ملاک‌ها و چارچوب‌هایی تعریف شده‌اند. آیا این چارچوب‌ها ریشه در آموزه‌های دینی دارند یا در طول زمان تحت تأثیر سنت‌ها و برداشت‌های اجتماعی شکل گرفته‌اند؟
پایینی با مقایسه برخی تصاویر ارائه شده از زنان در ادبیات کلاسیک ایران و غرب بیان کرد: در بخش‌هایی از ادبیات کلاسیک غرب، زنان اغلب به عنوان شخصیت‌هایی وابسته، ضعیف و ناتوان تصویر شده‌اند؛ شخصیت‌هایی که در مواجهه با کوچک‌ترین اتفاق دچار ضعف می‌شوند و نیازمند حمایت دیگران هستند. در مقابل، زنانی که از این چارچوب‌های رایج خارج می‌شوند، گاه با برچسب‌هایی مواجه شده و از روایت غالب کنار گذاشته می‌شوند.
وی افزود: این تصاویر فرهنگی در طول زمان بر برداشت عمومی از جایگاه زن تأثیر گذاشته‌اند و نمی‌توان نقش ادبیات و هنر را در شکل‌گیری ذهنیت اجتماعی درباره زنان نادیده گرفت.
این پژوهشگر هنر و انقلاب اسلامی با اشاره به نقش زنان در لایه‌های کمتر دیده شده اجتماع گفت: در کنار تصاویر رسمی و بازنمایی‌های رایج، با لایه‌هایی از جامعه مواجه هستیم که زنان آن بر اساس باورهای دینی، آیین‌ها و اعتقادات خود زندگی کرده‌اند و در انتقال ارزش‌هایی همچون عزتمندی، سربلندی، استقلال و مقاومت به نسل‌های بعد نقش داشته‌اند.
پایینی با اشاره به اهمیت تجربه‌های تاریخی زنان در جامعه ایران خاطرنشان کرد: بخشی از این تجربه‌ها در حلقه‌های اجتماعی، جلسات محلی و شبکه‌های ارتباطی زنان شکل گرفته است؛ ظرفیت‌هایی که در انتقال باورها و حفظ هویت فرهنگی و دینی نقش داشته‌اند، اما کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند.
وی در ادامه با اشاره به نقش امام خمینی(ره) در بازتعریف جایگاه اجتماعی زنان گفت: یکی از تفاوت‌های مهم در رویکرد امام خمینی(ره)، تلاش برای ارائه تصویری متفاوت از زن و جاری کردن آموزه‌های اسلامی در زندگی اجتماعی بود؛ رویکردی که صرفاً در سطح مباحث نظری و فلسفی باقی نماند و به عرصه عمل و مسئولیت‌های اجتماعی وارد شد.
این پژوهشگر تأکید کرد: در این نگاه، قرار نبود زنان صرفاً در چارچوب کلیشه‌های رایج و محدودیت‌های تثبیت‌شده تعریف شوند، بلکه باید نقش و مسئولیت آنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی مورد توجه قرار می‌گرفت.
وی با تأکید بر ضرورت شناخت موانع تحقق جایگاه اجتماعی زنان گفت: برای رسیدن به تصویر مطلوب از زن در جامعه، باید موانع موجود را در سطوح مختلف، از ساختارهای اجتماعی و سیاسی گرفته تا برداشت‌های فرهنگی و سنت‌های تثبیت‌شده، شناسایی و بررسی کرد. این مسیر نیازمند بازنگری در کلیشه‌های رایج و تلاش برای تحقق عملی آموزه‌های دینی در زندگی اجتماعی است
