ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های تجدیدپذیر غیربرق‌آبی کشور از حدود یک‌هزار و ۱۳۰ مگاوات در مرداد ۱۴۰۳ به ۵ هزار و ۸۳۶ مگاوات در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است؛ رشدی ۵.۲ برابری که عمدتاً با توسعه نیروگاه‌های خورشیدی محقق شده است.
به گزارش خبرآنی، بهروز مرادی، مدیرکل برنامه‌ریزی راهبردی و بودجه تلفیقی وزارت نیرو، در گزارشی از روند توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر اعلام کرد ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر غیربرق‌آبی کشور در دو سال اخیر حدود ۵.۲ برابر افزایش یافته است. بر اساس آمار وزارت نیرو، نیروگاه‌های خورشیدی با ظرفیت ۵ هزار و ۳۱۴ مگاوات، حدود ۹۱ درصد از این سبد را تشکیل می‌دهند.
بر اساس این گزارش، ظرفیت نامی نیروگاه‌های کشور تا ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ به ۱۰۲ هزار و ۱۶۶ مگاوات رسیده است. از این میزان، نیروگاه‌های حرارتی با سهمی حدود ۷۸ درصد همچنان بخش اصلی ظرفیت تولید برق کشور را تشکیل می‌دهند و سهم نیروگاه‌های تجدیدپذیر با احتساب نیروگاه‌های برق‌آبی بزرگ و کوچک حدود ۱۸ درصد است.
سهم ۹۱ درصدی خورشیدی‌ها در ظرفیت تجدیدپذیر غیربرق‌آبی
از مجموع ۵ هزار و ۸۳۶ مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر غیربرق‌آبی کشور، ۵ هزار و ۳۱۴ مگاوات به نیروگاه‌های خورشیدی اختصاص دارد. پس از آن، نیروگاه‌های بادی با ۳۷۲ مگاوات، برق‌آبی کوچک با ۱۰۳ مگاوات، توربین‌های انبساطی با ۲۶ مگاوات و نیروگاه‌های زیست‌توده با ۲۲ مگاوات قرار دارند.
ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی کشور نیز از حدود ۷۰۰ مگاوات در ابتدای دولت چهاردهم به ۵ هزار و ۳۱۴ مگاوات رسیده که به معنای رشدی حدود ۷.۶ برابری است.
بر اساس این گزارش، استان مرکزی با ۹۱۲ مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر در جایگاه نخست کشور قرار دارد و استان‌های اصفهان با ۶۱۳ مگاوات، یزد با ۴۸۲ مگاوات و کرمان با ۳۷۸ مگاوات در رتبه‌های بعدی هستند.
کاهش زمان ساخت نیروگاه خورشیدی به کمتر از ۴۰ روز
یکی از تغییرات اعلام‌شده در روند توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، کاهش زمان اجرای طرح‌هاست. بر اساس گزارش وزارت نیرو، ساخت یک نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی در سال ۱۴۰۳ حدود ۹ تا ۱۰ ماه زمان می‌برد، اما اکنون این واحد‌ها در کمتر از ۴۰ روز به بهره‌برداری می‌رسند؛ تغییری که به گفته این گزارش، سرعت اجرای طرح‌ها را حدود ۹ برابر افزایش داده است.
همچنین در برخی مقاطع، میزان افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر به ۸۰۰ مگاوات در یک دوره رسیده است.
اتصال ۴۸ هزار واحد خورشیدی کوچک‌مقیاس به شبکه
مشارکت مردمی نیز از محور‌های توسعه انرژی خورشیدی در این دوره بوده است. بر اساس آمار مرداد ۱۴۰۵ ساتبا، ظرفیت تجمیعی نیروگاه‌های خورشیدی مقیاس کوچک کشور به ۴۸۳ مگاوات در قالب ۴۸ هزار واحد رسیده است.
از این تعداد، ۳۴ هزار و ۶۸۷ نیروگاه حمایتی پنج کیلوواتی با مجموع ظرفیت ۱۷۳ مگاوات به شبکه متصل شده‌اند. همچنین ۳ هزار و ۵۲۸ نیروگاه خورشیدی در ادارات دولتی با ظرفیت مجموع ۳۶ مگاوات راه‌اندازی شده است.
کاهش پیک مصرف برق با وجود افزایش تقاضا
در بخش دیگری از این گزارش، حداکثر مصرف برق کشور در سال جاری ۷۵ هزار و ۸۵۱ مگاوات اعلام شده که در مقایسه با پارسال ۲.۱ درصد کاهش داشته است. در همین دوره، حداکثر توان تولیدی با رشد ۱.۵ درصدی به ۶۵ هزار و ۸۱۸ مگاوات رسیده است.
بر اساس گزارش وزارت نیرو، مدیریت مصرف و اجرای برنامه‌های پاسخگویی بار صنایع از عوامل مؤثر در کاهش پیک مصرف بوده‌اند.
همچنین مصرف گاز نیروگاه‌ها امسالدر مقایسه بامدت مشابه پارسال ۸.۵ درصد کاهش و مصرف نفت‌کوره ۳۵.۳ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که ضرورت هماهنگی برای تأمین پایدار سوخت نیروگاه‌ها را برجسته می‌کند.
خشکسالی و محدودیت سوخت؛ چالش‌های تولید برق
در این گزارش، کاهش ذخایر مفید نیروگاه‌های بزرگ برق‌آبی از حدود ۹ میلیارد مترمکعب در سال آبی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به حدود ۴ میلیارد مترمکعب در سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، از چالش‌های مهم صنعت برق عنوان شده است؛ کاهشی حدود ۵۴ درصدی که بر ظرفیت تولید برق‌آبی اثر گذاشته است.
افزایش سالانه تقاضای برق به میزان متوسط ۴ تا ۵ درصد، تحریم‌ها و آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های صنعت برق در جنگ‌های اخیر نیز از دیگر چالش‌های مطرح‌شده در این گزارش است.
مدیرکل برنامه‌ریزی راهبردی و بودجه تلفیقی وزارت نیرو در جمع‌بندی این گزارش، تداوم سرمایه‌گذاری، رفع محدودیت‌های تأمین سوخت و هوشمندسازی شبکه را از الزامات ادامه توسعه تجدیدپذیر‌ها و کاهش ناترازی برق دانسته است.
