هشدار درباره آثار زیانبار تغییرات اقلیمی برای سلامت انسان

   به گزارش سرویس بین الملل خبرآنی؛ به نقل از دویچه وله، نزدیک به ۱۵۰ پژوهشگر از بیش از ۳۰ کشور جهان خواستار آن شده‌اند، که تغییرات اقلیمی به عنوان یک «وضعیت اضطراری بهداشت جهانی» به رسمیت شناخته شود؛ زیرا پیامد‌های گرمایش زمین برای سلامت انسان، از جمله مرگ و میر ناشی از گرما، خشکسالی و ناامنی غذایی، با سرعت فزاینده‌ای در حال گسترش است.

بر اساس تازه‌ترین گزارش سالانه لنست درباره سلامت و تغییرات اقلیمی، هزینه‌های انسانی و اقتصادی گرمایش زمین در دهه گذشته، از زمان امضای توافقنامه اقلیمی پاریس، به شدت افزایش یافته است. طبق این گزارش، تغییرات اقلیمی تنها در سال ۲۰۲۳ به بیش از نیم میلیون مرگ ناشی از گرما منجر شده و از سال ۲۰۱۶ تاکنون نیز نزدیک به سه میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر گرما جان خود را از دست داده‌اند.

آلن دانگور، مدیر بخش اقلیم و سلامت در بنیاد ولکام که از حامیان مالی این گزارش است، گفت: «این وضعیت نمی‌تواند ادامه پیدا کند. ما باید مسیر خود را تغییر دهیم و سلامت و رفاه مردم را در مرکز واکنش به تغییرات اقلیمی قرار دهیم؛ به گونه‌ای که موفقیت را نه با اهداف کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای یا میزان افزایش دما، بلکه با تعداد جان‌های نجات یافته و بهبود پیامد‌های سلامت بسنجیم.»

یافته‌های تازه گزارش لنست نشان می‌دهد، که خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی در حال افزایش است. گرمای شدید بارزترین نمونه این روند به شمار می‌رود. بر اساس این گزارش، سهم تغییرات اقلیمی در مرگ و میر ناشی از گرما بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ به ۶۸ درصد رسید؛ در حالی که این میزان در دهه پیش از آن ۵۵ درصد بود. همچنین سرعت افزایش سالانه مرگ و میر ناشی از گرمای مرتبط با تغییرات اقلیمی در همین دوره بیش از دو برابر شده است.

با این حال، مرگ و میر تنها بخش کوچکی از پیامد‌های این پدیده است. گرمای شدید می‌تواند موجب گرمازدگی، اختلال خواب و تشدید بیماری‌های مزمن شود.

افزون بر این، کار در شرایط گرمای شدید، خطر خستگی مفرط، بیماری و آسیب‌های جسمی را افزایش می‌دهد و می‌تواند درآمد و معیشت افراد را نیز به خطر بیندازد.

طبق این گزارش، گرمای شدید در سال ۲۰۲۵ موجب از دست رفتن ۵۷۳ میلیارد ساعت کاری بالقوه در جهان شد که کارگران بخش کشاورزی بیشترین آسیب را از این وضعیت متحمل شدند. اقتصاد‌های آسیب پذیر در آفریقا و جنوب شرق آسیا نیز بیشترین خسارت را تجربه کردند؛ به طوری که زیان‌های ناشی از این وضعیت به پنج درصد تولید ناخالص داخلی آنها رسید، در حالی که این رقم در اقتصاد‌های توسعه یافته‌تر حدود نیم درصد بود.

مارینا رومانوئلو، مدیر اجرایی برنامه لنست درباره شمارش معکوس سلامت و تغییرات اقلیمی در دانشگاه کالج لندن، در نشست خبری گفت: «هزینه‌های اقتصادی این وضعیت بیش از همه به بخش‌ها و جوامع آسیب پذیر ضربه می‌زند.»

بر اساس داده‌های ماهواره‌ای، از سال ۲۰۰۳ تاکنون، روند خشک شدن زمین در ۴۳ درصد از سطح خشکی‌های جهان به طور مستمر ادامه داشته است؛ در حالی که ۳۷ درصد از خشکی‌های جهان با افزایش رطوبت مواجه بوده‌اند. در مجموع، بیش از ۸۰ درصد خشکی‌های جهان در معرض تغییرات شدید در وضعیت رطوبتی قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که محصولات کشاورزی، منابع غذایی و بهداشت عمومی را تهدید می‌کند.

خشکسالی می‌تواند مردم را از دسترسی به آب آشامیدنی سالم محروم کند و خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی را افزایش دهد. در مقابل، سیل نیز خطر غرق شدن، جراحات جسمی و آلودگی منابع آب را به همراه دارد.

طبق این گزارش، موج‌های گرما و خشکسالی در سال ۲۰۲۴، در مقایسه با میانگین دوره ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰، حدود ۱۲۸ میلیون نفر دیگر را در معرض ناامنی غذایی قرار دادند.

رومانوئلو در این باره گفت: «این وضعیت صرفا بدتر شدن تدریجی شرایط نیست، بلکه تغییری ناگهانی و اساسی است.»

پژوهشگران برای نجات جان انسان‌ها و حفاظت از سلامت عمومی، خواستار ایجاد سازوکاری جدید در سازمان جهانی بهداشت شده‌اند تا کشور‌ها بتوانند اطلاعات را به اشتراک بگذارند، واکنش‌های خود را هماهنگ کنند، تهدید‌ها را زیر نظر بگیرند و منابع مالی لازم را اختصاص دهند. این سازوکار با مشارکت سازمان ملل متحد و کشور‌های عضو آن ایجاد خواهد شد.

نزدیک‌ترین نمونه موجود، سازوکار اعلام وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با ابعاد بین المللی در سازمان جهانی بهداشت است که در دوران همه گیری کووید ۱۹ و شیوع بیماری‌ام پاکس مورد استفاده قرار گرفت. با این حال، این سازوکار عمدتا برای شرایط اضطراری کوتاه مدت طراحی شده و برای مقابله با تهدید پیچیده‌ای مانند تغییرات اقلیمی که به اقدامی مستمر و هماهنگ در بخش‌های مختلف نیاز دارد، کافی نیست.

رومانوئلو گفت : جهان به رویکردی گسترده‌تر نیاز دارد تا به جای واکنش به بحران‌های پیاپی، بتواند پاسخی منسجم و بلندمدت ارائه دهد، تاب آوری را افزایش دهد و توانایی کشور‌ها را برای جلوگیری از بحران‌های آینده تقویت کند.

با وجود تشدید پیامد‌های تغییرات اقلیمی، برخی اقدامات در زمینه انرژی پاک و آمادگی نظام‌های سلامت، نتایج مثبتی به همراه داشته است.

بر اساس گزارش، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر تا حدی به کاهش مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در نیمی از ۱۴۰ کشور بررسی شده از سال ۲۰۱۶ کمک کرده و از حدود ۳۲۳ هزار مرگ در سال جلوگیری کرده است.

همچنین شمار کشور‌هایی که برنامه‌های ملی برای سازگار کردن خدمات سلامت با پیامد‌های تغییرات اقلیمی، از جمله موج‌های گرما و شیوع بیماری ها، تدوین کرده‌اند، از ۱۴ کشور در سال ۲۰۱۵ به ۵۶ کشور افزایش یافته است.

با این حال، پژوهشگران معتقدند سرعت پیشرفت‌ها همچنان بسیار کمتر از حد لازم است. سوخت‌های فسیلی که انتشار گاز‌های گلخانه‌ای و سایر آلاینده‌ها را به همراه دارند، هنوز بیش از ۸۰ درصد انرژی جهان را تامین می‌کنند. انتشار گاز‌های ناشی از مصرف انرژی نیز در سال ۲۰۲۴ به رکوردی تازه رسید.

طبق این گزارش، صد شرکت بزرگ نفت و گاز جهان در مسیر تولیدی قرار دارند که تا سال ۲۰۴۰، میزان تولید سوخت‌های فسیلی آنها را به ۱۵۰ درصد بیشتر از سطح سازگار با محدود کردن گرمایش زمین به یک و نیم درجه سانتی گراد خواهد رساند.

همچنین یارانه‌های خالص سوخت‌های فسیلی از سال ۲۰۱۶ دو برابر شده و به ۶.۲ تریلیون دلار رسیده است.

پژوهشگران هشدار می‌دهند که در کنار کمبود منابع مالی برای سازگار کردن نظام‌های سلامت با تغییرات اقلیمی، کاهش کمک‌های خارجی نیز شکاف مالی موجود را افزایش داده است. کشور‌های در حال توسعه برآورد می‌کنند که سالانه به حدود ۳.۳ میلیارد دلار برای سازگار کردن نظام‌های سلامت خود با پیامد‌های تغییرات اقلیمی نیاز دارند؛ اما در سال ۲۰۲۴ تنها حدود یک سوم این مبلغ تامین مالی شد.

هلن کلارک، نخست وزیر پیشین نیوزیلند و رئیس هیئت مدیره برنامه لنست درباره شمارش معکوس سلامت و تغییرات اقلیمی، گفت: «این گزارش هشداری جدی است که نشان می‌دهد تغییرات اقلیمی یک وضعیت اضطراری برای سلامت انسان است. آنچه کمبودش احساس می‌شود، شواهد نیست، بلکه اراده سیاسی برای اقدام است.»