به گزارش خبرنگار خبرآنی، حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری صبح امروز در مراسم یادبود استاد شهید علی لاریجانی که در دانشگاه تهران برگزار شد، با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی و فکری این شهید او را سرمایه‌ای ملی و مظهر عقلانیت در میان چهره‌های سیاسی کشور دانست و بر ضرورت تقویت عقل جمعی و نقش علم در حکمرانی تأکید کرد.
وی در ابتدای سخنان خود اظهار کرد: برای ادای احترام به شهید لاریجانی و استفاده از این فرصت برای بیان نکاتی درباره ویژگی‌های شخصیتی او در این مراسم حاضر شدم. با توجه به ویژگی‌های شهید مطهری که در سخنان و مباحث مطرح‌شده به آن اشاره شد، موضوعی به ذهنم رسید که می‌خواهم آن را برجسته کنم.
وی با اشاره به سابقه آشنایی و شناخت خود از شهید لاریجانی گفت: در سال ۱۳۹۲، زمانی که مسئولیت ریاست مجلس از سوی آقای شهید لاریجانی ادامه داشت، یادداشتی کوتاه درباره عملکرد او نوشتم. در آن زمان معاون حقوقی و پارلمانی وزیر علوم بودم و عملکرد ایشان را در صحن مجلس از نزدیک مشاهده می‌کردم.
وزیر علوم ادامه داد: وقتی شهید لاریجانی در سال ۱۳۹۹ مجلس را ترک کرد، یادداشتی با این مضمون نوشتم که «علی لاریجانی رفت» و متأسفم که امروز رفتن او دیگر بازگشتی ندارد.
سیمایی با اشاره به محتوای آن یادداشت افزود: در آن نوشته بودم که طی مدتی که عملکرد دکتر لاریجانی را از نزدیک دنبال می‌کردم، او را شخصیتی مدبر، بافراست، دانشمند و برخوردار از نگاه ملی یافتم. در طول سالیان طولانی ریاست او بر مجلس، با وجود اختلاف‌نظرها و مسائل مختلف، کسی از او بداخلاقی ندید.
وی خاطرنشان کرد: نکته جالب‌تر این بود که با وجود آنکه رشته تحصیلی او فلسفه بود، از فهم حقوقی نیز برخوردار بود. شهید لاریجانی در زیست سیاسی خود تغییر کرد، رشد یافت و به سمت بهبود و پختگی پیش رفت. در آن زمان نوشتم که او اکنون یک سرمایه ملی است و باید از خود بپرسیم با این سرمایه ملی چه باید بکنیم.
وزیر علوم با بیان اینکه ارادتش به شهید لاریجانی روزبه‌روز بیشتر شده بود، اظهار کرد: امروز واقعاً نمی‌دانیم این داغ سنگین را چگونه به خانواده عزیز ایشان تسلیت بگوییم.
سیمایی در ادامه با اشاره به دیدگاه افلاطون درباره ضرورت فیلسوف بودن حاکم برای رساندن جامعه به سعادت گفت: از افلاطون نقل شده است که حاکم باید فیلسوف باشد تا بتواند جامعه را به سعادت برساند؛ اما امروز دیگر بحث فقط درباره حاکم نیست، بلکه موضوع حکمرانی مطرح است. مفهوم حکومت به‌تنهایی برای توضیح آنچه امروز در اداره جوامع اهمیت دارد، کافی نیست و حکمرانی است که می‌تواند بشر را به سمت سعادت هدایت کند.
وی با اشاره به مؤلفه‌های حکمرانی خوب افزود: بانک جهانی مؤلفه‌هایی برای حکمرانی خوب مطرح کرده است که از جمله آنها می‌توان به حاکمیت قانون، مشارکت و شفافیت اشاره کرد؛ اما زیربنای همه این مؤلفه‌ها عقلانیت است؛ ویژگی‌ای که در شهید علی لاریجانی به‌خوبی وجود داشت.
وزیر علوم با اشاره به تاریخ پر فراز و نشیب عقل در میان مسلمانان اظهار کرد: تاریخ عقل در میان مسلمانان، تاریخ پرفرازونشیبی است. از خوارج تا اشاعره، معتزله، اخباریان و اصولیان، سخنان، نحله‌ها و مکتب‌های مختلفی درباره عقل شکل گرفته است.
سیمایی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره حضرت علی(ع) گفت: مرحوم شهید مطهری می‌فرماید که علی‌بن‌ابی‌طالب، شهید جدایی دین از عقل است. این تعبیر بسیار عجیب و در عین حال فوق‌العاده است؛ زیرا خوارج اهل جهاد بودند، اما اهل اجتهاد، عدالت و تعقل نبودند.
وی ادامه داد: ما نیز با وجود آنکه در مکتب اصولی قرار داریم و در نظریه برای عقل جایگاه قائلیم، باید از خود بپرسیم که در عمل چه تفاوتی با اخباریان داریم. استاد محقق داماد نیز می‌توانند درباره این موضوع توضیح دهند که در عمل، فقه، دین‌شناسی، معرفت‌شناسی و اخلاق چه تفاوتی با اخباریانی داریم که عقل در مکتب آنان جایگاهی نداشت.
وزیر علوم با بیان اینکه فرصت پرداختن تفصیلی به این بحث وجود ندارد، به موضوع امکان اتکا به عقل پرداخت و گفت: یکی از پرسش‌ها این است که وقتی عقل احتمال خطا دارد، چگونه می‌توان به آن اعتماد کرد؟ پاسخ نقضی من این است که آیا فهم نبوی خطا نمی‌کند؟ آیا در نقل نیز دچار خطا نمی‌شویم؟
سیمایی افزود: نقل به دست ما می‌رسد و پس از آن، دور هم جمع می‌شویم تا درباره فهم، استنباط، اجتهاد و انتساب آن به خدا بحث کنیم. بنابراین، احتمال خطا در آنجا نیز وجود دارد و نمی‌توان صرفاً به دلیل احتمال خطا، عقل را کنار گذاشت.
وی با تأکید بر ا ینکه امروزه احتمال خطای عقل کمتر شده است، اظهار کرد: دلیل این موضوع آن است که وقتی مسئله‌ای را به عقل و عقلا می‌سپاریم، اندیشکده‌ها، پژوهشکده‌ها و آزمایشگاه‌ها آن را بررسی می‌کنند. حتی در علوم انسانی نیز آزمایشگاه‌های تأثیرگذاری وجود دارند که سیاست‌ها و تصمیم‌ها را تحلیل می‌کنند تا مشخص شود هر تصمیم چه آثار و پیامدهایی دارد و اساساً چرا باید به سمتی حرکت کرد و نه به سمت دیگر.
وزیر علوم تصریح کرد: عقل جمعی در کنار علم، اطمینان بیشتری برای ما به همراه می‌آورد و احتمال خطا را کاهش می‌دهد. هرچه میزان مشارکت عقلا و آرای آنان افزایش پیدا کند، احتمال خطا بیشتر کاهش می‌یابد. بنابراین، باید عقل را در عرصه سیاست بیش از آنچه اکنون وجود دارد، وارد کرد و به آن اعتماد داشت.
سیمایی با اشاره به فاصله میان تصمیم‌گیری و اجرا خاطرنشان کرد: گاهی در سیاست‌گذاری با کمک عقل جمعی به درکی از مسائل می‌رسیم، اما در مرحله اجرا و عمل، به همان یافته‌ها و تصمیم‌ها پایبند نمی‌مانیم.
وی با یادآوری شخصیت شهید لاریجانی گفت: شهید لاریجانی مظهر عقلانیت در میان بزرگان این قوم و یک سرمایه ملی بود. دشمنی که شاید پیش از این، علت چنین رفتاری از سوی آن پوشیده بود، امروز می‌تواند دریابد که اسرائیل دقیقاً به دلیل ترس از عقل و وحشت از تأملات و قدرت تحلیل علی لاریجانی، او را به شهادت رساند.
وزیر علوم در پایان با اشاره به شهادت علی لاریجانی اظهار کرد: خوشا به حال او که به دست اشقیا کشته شد. این شهادت بسیار ارزشمند است؛ چراکه در روی کره زمین موجودی بدتر از اسرائیل سراغ نداریم که او به دست آن به شهادت رسید.
