با وجود تحریمهای جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران و تهدید کشورها و شرکتهایی که به هواپیماهای ایرانی خدمات فرود، سوخترسانی و زمینی عرضه کنند، پروازهای ایران به چین همچنان ادامه دارد.
به گزارش سرویس بین الملل خبرآنی، از پکن، در شرایطی که تحریمهای جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران از روز گذشته وارد مرحله اجرایی شده و واشنگتن تهدید کرده است کشورها و شرکتهایی که به هواپیماهای ایرانی خدمات فرود، سوخترسانی و زمینی عرضه کنند با محدودیتهای مالی آمریکا روبهرو خواهند شد، پروازهای ایران به چین همچنان ادامه دارد؛ تحولی که موضع متفاوت پکن در قبال تحریمهای یکجانبه آمریکا را بار دیگر برجسته کرده است.
ماجرا از دو روز پیش آغاز شد؛ زمانی که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد از ابتدای مهرماه (۲۳ سپتامبر)، شرکتها و فرودگاههایی که به خطوط هوایی ایران خدمات بدهند، در معرض تحریم قرار خواهند گرفت و حتی ممکن است دسترسی آنها به نظام مالی و دلاری آمریکا محدود شود.
واشنگتن هدف این اقدام را متوقف کردن فعالیت بینالمللی شرکتهای هواپیمایی ایران اعلام کرده است؛ سیاستی که در عمل تلاش میکند نه از طریق بستن آسمان کشورها، بلکه با فشار بر فرودگاهها، شرکتهای سوخترسان، خدمات زمینی و سایر طرفهای تجاری، فعالیت هواپیماهای ایرانی را دشوار کند.
اما پکن در برابر این تهدید، موضع متفاوتی اتخاذ کرده است.
در تازهترین نشست خبری وزارت خارجه چین، خبرنگار خبرگزاری فرانسه مستقیماً از سخنگوی وزارت خارجه چین درباره احتمال فرود پروازهای ایرانی در پکن، گوانگژو و شانگهای و اینکه آیا چین این پروازها را خواهد پذیرفت، سؤال کرد.
گو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، در پاسخ گفت: «چین با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که مبنایی در حقوق بینالملل ندارند و از مجوز شورای امنیت سازمان ملل برخوردار نیستند، مخالف است.»
این موضع در حالی اعلام شد که تنها چند ساعت تا آغاز اجرای تهدیدهای جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران باقی مانده بود؛ و در نخستین ساعات اجرای تحریمها، نشانهای عملی نیز از ادامه ارتباط هوایی ایران و چین دیده شد؛ بر اساس دادههای ردیابی پرواز، یک فروند هواپیمای ماهانایر از تهران در روز اول مهر در گوانگژو چین فرود آمد. منابع خبری همچنین از ادامه برنامه پروازهای ایران به شانگهای خبر دادند.
شب گذشته نیز پروازی پکن را به مقصد تهران ترک کرد.
این در حالی است که در همان زمان، شماری از مسیرهای بینالمللی ایران با محدودیت یا لغو پرواز مواجه شدند؛ از جمله مسیرهایی به بغداد، مسقط، قطر، گرجستان و جمهوری آذربایجان. با این حال، مسیرهای چین همچنان در میان مسیرهای فعال قرار داشتند.
تحریمهای جدید واشنگتن در واقع ادامه سیاستی چندساله علیه صنعت هوانوردی ایران است. اما اقدام تازه، از یک جهت متفاوت است؛ آمریکا این بار تلاش کرده دامنه فشار را از شرکتهای ایرانی به شرکتها و فرودگاههای خارجی که با این شرکتها همکاری میکنند، گسترش دهد.
به همین دلیل، اجرای این سیاست بیش از آنکه صرفاً به تصمیم واشنگتن وابسته باشد، به میزان همراهی سایر کشورها بستگی دارد.
در همین نقطه، چین به یکی از مهمترین آزمونهای سیاست جدید آمریکا تبدیل شده است.
چین از سالها قبل با تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران مخالفت کرده و همواره بر حل اختلافات از مسیر مذاکره و چارچوبهای چندجانبه تأکید داشته است. وزارت خارجه چین حتی در دیدار اخیر وانگیی، وزیر خارجه چین، با عباس عراقچی در پکن اعلام کرد سیاست چین در قبال ایران «تداوم و ثبات» دارد و پکن آماده تقویت همکاری با تهران برای حفاظت از حقوق و منافع مشروع ایران است.
اهمیت تحولات اخیر زمانی بیشتر میشود که بدانیم شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، روز چهارشنبه اول مهرماه وارد واشنگتن شد و مذاکرات او با دونالد ترامپ در پایتخت آمریکا در جریان است.
ایران نیز یکی از موضوعات مهم در دستور کار گسترده روابط چین و آمریکا محسوب میشود. پیش از سفر شی، برخی محافل سیاسی در واشنگتن از رئیسجمهور آمریکا خواسته بودند در مذاکرات با رهبر چین، موضوع روابط پکن و تهران را مطرح کند؛ بنابراین ادامه پروازهای ایران به چین در آستانه و همزمان با دیدار شی و ترامپ، از منظر سیاسی قابل توجه است؛ اما آنچه میتوان با استناد به مواضع رسمی گفت این است که پکن تحریمهای یکجانبه آمریکا را مبنای حقوقی الزامآوری برای خود نمیداند. از سوی دیگر، پکن و واشنگتن در حالی درباره ایران اختلاف نظر دارند که همزمان تلاش میکنند دامنه اختلافات خود را در حوزههای مختلف مدیریت کنند.
شی جینپینگ در بدو ورود به واشنگتن تأکید کرد که چین و آمریکا باید «شریک، نه رقیب» باشند و دو کشور باید روابطی با همکاری بیشتر، رقابت کنترلشده و مدیریت اختلافات ایجاد کنند.
