پایگاه خبری خبر آنی، گروه جامعه؛ رانندگی در حالت مستی یکی از رفتارهای پرخطر ترافیکی است که پیامدهای آن تنها متوجه راننده نیست و میتواند جان سرنشینان خودرو و سایر کاربران جاده را نیز به خطر بیندازد. کاهش هوشیاری، اختلال در تمرکز، کاهش قدرت تصمیمگیری و افزایش زمان واکنش از جمله پیامدهای مصرف الکل است که میتواند احتمال وقوع تصادف را افزایش دهد.
با وجود ممنوعیت قانونی مصرف مشروبات الکلی در ایران، موضوع رانندگی پس از مصرف الکل همچنان یکی از مسائل مورد توجه در حوزه ایمنی ترافیک است؛ مسئلهای که در سالهای اخیر با انتشار برخی محتواها در شبکههای اجتماعی، شکل تازهای نیز پیدا کرده است.
وقتی رانندگی پرخطر به محتوای فضای مجازی تبدیل میشود
یکی از ابعاد قابل توجه این مسئله، انتشار ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی است که در آنها برخی کاربران یا بلاگرها، رانندگی پس از مصرف مشروبات الکلی را به تصویر میکشند و این رفتار پرخطر را در معرض دید مخاطبان خود قرار میدهند.
انتشار چنین تصاویری، صرفاً یک تخلف رانندگی نیست؛ چرا که نمایش عمومی رفتارهای پرخطر میتواند به عادیسازی آن در فضای مجازی منجر شود، بهویژه زمانی که این رفتار بدون نمایش پیامدهای واقعی آن منتشر شود.
در چنین شرایطی، موضوع بازدارندگی قانون اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر هزینه و پیامد قانونی یک رفتار پرخطر از نگاه مرتکب پایین ارزیابی شود، احتمال تکرار یا نمایش آن برای جلب توجه در فضای مجازی نیز میتواند افزایش پیدا کند.
برخی ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که رانندگی پس از مصرف الکل در مواردی نهتنها پنهان نمیماند، بلکه به بخشی از محتوای منتشرشده توسط برخی صفحات تبدیل شده است؛ موضوعی که ضرورت توجه همزمان به اجرای قانون، فرهنگسازی و مسئولیت اجتماعی تولیدکنندگان محتوا را مطرح میکند.
جریمهای که به گفته پلیس بازدارنده نیست
در ایران، رانندگی در حالت مستی مشمول جریمه و سایر ضمانتهای قانونی است. با این حال، سردار تیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، در یکی از خبرهای خود گفت: مبلغ فعلی جریمه برای ایجاد بازدارندگی کافی نیست.
وی با اشاره به آثار افزایش اخیر جرایم رانندگی گفته است که میزان افزایش جریمهها به پیشنهاد اولیه پلیس نرسیده و از سوی دیگر، افزایش نرخ تورم نیز موجب شده اثر افزایش مبالغ جرایم در مدت کوتاهی کاهش پیدا کند.
حسینی درباره میزان جریمه رانندگی در حالت مستی اعلام کرده است: از نظر بنده جریمه رانندگی در حالت مستی باید بالای ۲۰ میلیون تومان باشد.
به این ترتیب، پیشنهاد پلیس افزایش قابل توجه جریمه این تخلف است؛ هرچند از نگاه رئیس پلیس راهور، صرف افزایش مبلغ جریمه کافی نیست و اجرای قطعی قانون نیز نقش مهمی در بازدارندگی دارد.
«قطعیت برخورد» مهمتر از رقم جریمه
یکی از نکاتی که رئیس پلیس راهور بر آن تأکید کرده، افزایش احتمال شناسایی و برخورد با متخلفان است. به گفته سردار حسینی، قطعیت جریمه شدن میتواند نقش مهمی در بازدارندگی داشته باشد.
بر این اساس، حتی افزایش قابل توجه جریمه در صورتی که احتمال شناسایی تخلف پایین باشد، ممکن است نتواند به تنهایی رفتار رانندگان پرخطر را تغییر دهد. توسعه تجهیزات نظارتی، افزایش کنترلهای پلیسی و اجرای مستمر مقررات از جمله اقداماتی است که میتواند در این زمینه مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت برخورد با رفتارهای پرخطر در فضای مجازی
انتشار تصاویر رانندگی در حالت مستی در شبکههای اجتماعی، مسئله دیگری را نیز مطرح میکند؛ اینکه فضای مجازی نباید به بستری برای عادیسازی رفتارهایی تبدیل شود که میتواند جان دیگران را به خطر بیندازد.
رانندهای که پس از مصرف الکل پشت فرمان مینشیند، تنها جان خود را در معرض خطر قرار نمیدهد؛ بلکه سایر رانندگان، موتورسواران، دوچرخهسواران و عابران پیاده نیز ممکن است قربانی تصمیم او شوند.
از این منظر، مقابله با این رفتار نیازمند مجموعهای از اقدامات است؛ از اجرای جدی و قطعی قانون گرفته تا آموزش عمومی، افزایش آگاهی درباره پیامدهای رانندگی پس از مصرف الکل و توجه پلتفرمها و تولیدکنندگان محتوا به تبعات انتشار چنین تصاویر و ویدئوهایی.
مجازاتهای تکمیلی در کنار افزایش جریمه
موضوع بازدارندگی در رانندگی در حالت مستی تنها به جریمه نقدی محدود نمیشود. رئیس پلیس راهور فراجا همچنین بر ضرورت استفاده از مجازاتهای تکمیلی از جمله توقیف خودرو تأکید کرده است.
محرومیت از رانندگی، توقیف خودرو، دورههای آموزشی اجباری و سایر ضمانتهای قانونی میتواند در کنار جریمه نقدی مورد بررسی قرار گیرد. هدف از چنین رویکردی، افزایش هزینه ارتکاب تخلف و کاهش احتمال تکرار آن است.
تجربه سایر کشورها
در برخی کشورها، مجازات رانندگی در حالت مستی صرفاً به جریمه نقدی محدود نمیشود. برای نمونه، در انگلستان برای رانندگی بالاتر از حد مجاز الکل، مجازاتهایی از جمله حبس، جریمه و محرومیت از رانندگی پیشبینی شده است.
بر اساس مقررات این کشور، برای برخی موارد رانندگی در حالت مستی، مجازات میتواند شامل حداکثر شش ماه حبس، جریمه نامحدود و حداقل ۱۲ ماه محرومیت از رانندگی باشد. در صورت تکرار برخی جرایم مرتبط، مدت محرومیت از رانندگی نیز افزایش پیدا میکند.
رانندگی در حالت مستی زمانی به یک مسئله جدیتر تبدیل میشود که رفتار پرخطر از سطح یک تخلف فردی فراتر رفته و در فضای عمومی و شبکههای اجتماعی نیز بازنمایی شود.
از یک سو، پلیس بر افزایش جریمه و اعمال مجازاتهای تکمیلی تأکید دارد و از سوی دیگر، انتشار تصاویر این رفتارها در فضای مجازی ضرورت فرهنگسازی و مسئولیتپذیری اجتماعی را پررنگتر میکند.
در این میان، پیشنهاد رئیس پلیس راهور فراجا برای افزایش جریمه رانندگی در حالت مستی به بیش از ۲۰ میلیون تومان، در کنار تأکید بر قطعیت برخورد و اعمال مجازاتهای تکمیلی، بخشی از بحث گستردهتر درباره چگونگی افزایش بازدارندگی قوانین ترافیکی است؛ موضوعی که هدف نهایی آن کاهش رفتارهای پرخطر و جلوگیری از به خطر افتادن جان سایر کاربران جاده است.
