به گزارش سرویسخبری مهر، تهران با جمعیت میلیونی و حجم بالای سفرهای روزانه، با نزدیک شدن به فصل سرد سال بار دیگر با دو چالش همیشگی خود یعنی ترافیک و آلودگی هوا مواجه میشود؛ روزهایی که کاهش دما و شرایط جوی میتواند ماندگاری آلایندهها را بیشتر کند و کیفیت هوای پایتخت را تحت تأثیر قرار دهد.
در سالهای اخیر، مدیریت شهری تهران توسعه حملونقل عمومی را بهعنوان یکی از راهکارهای کاهش ترافیک و آلودگی دنبال کرده است؛ از توسعه مترو و افزایش ظرفیت جابهجایی مسافر گرفته تا نوسازی ناوگان اتوبوسرانی و حرکت به سمت برقیسازی اتوبوسها و تاکسیها. با این حال، در کنار توسعه ناوگان، نحوه انتخاب وسیله سفر از سوی شهروندان نیز میتواند در وضعیت ترافیک و آلودگی شهر مؤثر باشد.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از سفرهای روزانه با خودروهای شخصی انجام میشود، بسیاری از این خودروها تنها یک سرنشین دارند و بخش زیادی از ظرفیت آنها خالی میماند؛ موضوعی که به گفته مدیرعامل سازمان حملونقل و ترافیک شهرداری تهران، میتواند یکی از حلقههای مهم مسئله ترافیک پایتخت باشد.
در کنار این چالش، مدیریت شهری تهران نیز توسعه حملونقل عمومی و برقیسازی ناوگان را دنبال کرده است؛ بهطوری که تعداد اتوبوسهای برقی پایتخت به بیش از ۵۰۰ دستگاه رسیده و ورود اتوبوسهای برقی جدید نیز ادامه دارد. در حوزه تاکسیرانی نیز توسعه ناوگان برقی در دستور کار قرار گرفته و زیرساخت شارژ ایجادشده در پایتخت اکنون امکان شارژ حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ اتوبوس و ۳۵۰۰ تاکسی در شبانهروز را فراهم کرده است.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، نیز در ماههای اخیر بر توسعه ناوگان برقی و افزایش سهم حملونقل پاک تأکید کرده است؛ اقدامی که مدیریت شهری امیدوار است در کنار توسعه مترو و اتوبوسرانی، به کاهش آلایندگی ناشی از حملونقل کمک کند. با این حال، در کنار افزایش ظرفیت ناوگان، نحوه انتخاب وسیله سفر از سوی شهروندان نیز در میزان ترافیک و آلودگی پایتخت نقش دارد.
آلودگی هوا؛ سالانه ۵۰ هزار قربانی
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ با اشاره به پیامدهای آلودگی هوا گفت سالانه ۵۰ هزار نفر در کشور بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند؛ آماری که در کنار مرگ سالانه ۲۰ هزار نفر در تصادفات، ابعاد جدی پیامدهای حملونقل و تردد شهری را نشان میدهد
۲۰ میلیون سفر؛ ۶۲ درصد خودروهای تکسرنشین
پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حملونقل و ترافیک شهرداری تهران، در گفتگو با سرویسخبری مهر با اشاره به حجم سفرهای روزانه پایتخت اظهار کرد: روزانه ۲۰ میلیون سفر در تهران انجام میشود؛ ۲۰ میلیون رفتوآمد و ۲۰ میلیون انتخاب، اما ۶۲ درصد خودروها فقط یک سرنشین دارند.
وی افزود: شاید مشکل تهران کمبود خیابان نباشد، بلکه صندلیهای خالی باشد؛ چراکه ۶۲ درصد خودروها در تهران تکسرنشین هستند و اگر فقط نیمی از خودروهای تکسرنشین یک همراه داشته باشند، گاهی یک نفر بیشتر در خودرو میتواند به معنای هزاران خودروی کمتر در خیابانها باشد.
علیمردانی ادامه داد: در تهران از هر ۱۰ خودرو، بیش از ۶ خودرو فقط یک نفر را جابهجا میکند و ما با خودروهای خالی شهر را پر کردهایم.
مدیرعامل سازمان حملونقل و ترافیک شهرداری تهران با اشاره به پیامدهای تکسرنشینی گفت: خودروهای تکسرنشین ۴۰ درصد آلودگی بیشتر ایجاد میکنند و پنج برابر ترافیک بیشتری به شهر تحمیل میکنند.
وی با مقایسه ظرفیت خودروهای شخصی و حملونقل ریلی اظهار کرد: یک قطار با ظرفیت ۱۵۰۰ نفر میتواند به جای ۱۵۰۰ خودروی تکسرنشین مورد استفاده قرار گیرد.
علیمردانی با تأکید بر بهرهوری پایین خودروهای تکسرنشین گفت: این خودروها بیشترین آلودگی و کمترین بهرهوری را دارند و در مقابل، خطوط مترو میتوانند شهروندان را بدون درگیر شدن با ترافیک به مقصد برسانند.
اتوبوس جایگزین ۴۰ خودروی تکسرنشین
وی همچنین با اشاره به ظرفیت بالای حملونقل عمومی گفت: هر اتوبوس میتواند جایگزین حداقل ۴۰ خودروی تکسرنشین شود.
علیمردانی افزود: خودروی تکسرنشین سه صندلی خالی دارد و در حالی که فضای لازم برای جابهجایی چند نفر را در اختیار دارد، تنها یک نفر از ظرفیت آن استفاده میکند؛ بنابراین افزایش استفاده از وسایل حملونقل عمومی میتواند به کاهش تعداد خودروهای حاضر در معابر کمک کند.
مدیرعامل سازمان حملونقل و ترافیک شهرداری تهران ادامه داد: خودروی تکسرنشین در شرایط ترافیکی حدود ۴۰ دقیقه بیشتر از اتوبوس زمان میبرد؛ بنابراین استفاده از خودروی شخصی لزوماً به معنای رسیدن سریعتر به مقصد نیست.
توسعه حملونقل عمومی در کنار تغییر الگوی سفر
توسعه مترو، افزایش ظرفیت اتوبوسرانی و ورود اتوبوسها و تاکسیهای برقی، بخشی از مسیر مدیریت شهری برای کاهش وابستگی به خودروی شخصی است، اما به نظر میرسد این اقدامات زمانی میتواند اثر بیشتری بر ترافیک و آلودگی داشته باشد که شهروندان نیز از ظرفیت ایجادشده بیشتر استفاده کنند.
در واقع، برای کاهش تعداد خودروهای حاضر در خیابانها همیشه نیاز به ساخت خیابان جدید نیست؛ گاهی یک انتخاب متفاوت برای سفر میتواند یک خودرو را از معبر حذف کند. استفاده از مترو، BRT، اتوبوسهای شهری و برقی یا حتی همسفر شدن چند نفر با یک خودرو، به معنای استفاده بهتر از ظرفیت موجود شهر است.
این موضوع در روزهای سرد سال اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زمانی که علاوه بر افزایش حجم سفرهای شهری، احتمال ماندگاری آلایندهها نیز بیشتر میشود و آلودگی هوا میتواند سلامت شهروندان را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، کاهش تکسرنشینی تنها یک توصیه زیستمحیطی نیست؛ کاهش تعداد خودروها در معابر میتواند به کاهش ترافیک، کوتاهتر شدن زمان سفر و استفاده بهتر از ظرفیت خیابانهای تهران نیز کمک کند.
در نهایت، شاید بخشی از راهحل ترافیک تهران در یک سؤال ساده خلاصه شود: آیا برای جابهجایی یک نفر، واقعاً به یک خودرو نیاز است؟ اگر پاسخ در بسیاری از سفرهای روزانه منفی باشد، انتخاب مترو، اتوبوس، BRT، تاکسی یا همسفری میتواند پیش از آنکه نیاز به خیابان جدیدی ایجاد شود، بخشی از خودروهای تکسرنشین را از معابر پایتخت کم کند.
