سخنگوی وزارت امور خارجه در برنامه گفتگوی ویژه خبری
سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد که ایران حضور فعال در بریکس دارد و به دنبال استفاده خوب از ظرفیتهای موجود است.
به گزارش خبرآنی، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه امشب جمعه با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری درباره آخرین تحولات سیاست خارجی توضیح داد.
مشروح این گفتگو به شرح زیر است:
سوال: موضوعاتی که شما در نشستهای خبری مطرح میکنید موضوعاتی که از جلسات و رفت و آمدهای دیپلماتیک در صدر خبرهای داخلی و خارجی قرار میگیرد و موضوعاتی که این روزها در رسانههای بینالملل مطرح میشود موضوعاتی است که امشب ما در گفتگوی ویژه خبری حتماً سری به آنها خواهیم زد، اما اول آقای بقایی ما در قالب عملیاتهای مختلف اطلاعیهها و بیانیهها از سوی ستاد کل نیروهای مسلح در شرایط جنگی کشور اقدامات و عملیاتها را میبینیم و منعکس میکنیم و شنونده هستیم در این فضا عرصه دیپلماسی ما چه خبر؟
بقایی: من میتوانم خدمتتان عرض کنم که دیپلماسی جدای از میدان نیست، دیپلماسی یعنی مبارزه در عرصه دیپلماتیک با استفاده از ابزار دیپلماسی و به همان اندازه که میدان فعال است در دفاع از کشورمان، وزارت امور خارجه و دستگاه دیپلماسی هم فعالیتهایش چند برابر میشود، بروز و ظهور فعالیتهای دستگاه دیپلماسی را شما میتوانید بخشی را در خبرهایی که در رابطه با تماسهای تلفنی آقای وزیر دیدارها رایزنیها و گفتوگوها بازتاب میکند، ببینید خیلیها هم ممکن است ضرورتاً به صورت جزئی ما خبررسانی نکنیم ولی واقعیت امر این است که در این شش ماه من میتوانم به جرات عرض کنم که دستگاه دیپلماسی یکی از پرکارترین دورههای خودش را سپری کرد، پرکارترین به این معنا که ما هم باید تبیین میکردیم حقانیت و اقتدار ایران را، مظلومیت ایران را و هم اینکه مانع میشدیم از شکلگیری اجماع ناحق علیه کشورمان در مصاف با متجاوزان آمریکایی و صهیونیستی باید دنیا به خوبی متوجه میشد که هرگونه همدستی و همکاری با طرفهای متجاوز به مثابه مشارکت در جنایت ارتکابی است و فکر میکنم تا حدود زیادی در این مسیر موفق بودهایم، دنیا پیام ما را شنید هم از طریق شبکه دیپلماسی کشورمان در اقصی نقاط جهان و هم از طریق تماسهای مستمر شخص وزیر امور خارجه، معاونین، مدیران کل و کماکان هم این مسیر ادامه دارد، با قوت و قدرت ما داریم کار ما را ادامه میدهیم، همین الان که ما با هم صحبت میکنیم اجلاس مهم بریکس در دهلی نو در جریان است بسیار مهم است در عرض دو هفته ما دو اجلاس مهم را داشتیم که ایران هم مشارکت بسیار فعالی داشت.
سوال: از همین نکته پایانی ادامه بدهیم گفتوگو را دو هفته در طی دو هفته گذشته دولت در دو اجلاس مهم شرکت کرده و الان هم که رئیس جمهور در اجلاس بریکس حضور دارند اهمیت این تعاملات چه برای مقطع فعلی و چه برای جنگ چیست؟
بقایی: شرکت ما در این دو اجلاس در سطح سران نشانه این است که دولت جمهوری اسلامی دولت چهاردهم اهمیت دیپلماسی را به خوبی درک میکند میدانید که برای ما در این وضعیتی که در آن قرار داریم شرکت در نشستهای بینالمللی یک امر ساده و معمولی نیست به هر حال خیلی از ملاحظات باید در نظر گرفته شود برای چنین سفرهایی ولی به رغم همه ملاحظاتی که ممکن است وجود داشته باشد تصمیم بر این شد که در هر دو اجلاس در بالاترین سطح شرکت کنیم شانگهای و بریکس دو سازمان مهم بینالمللی است که طی ۲۰ سال و ۲۵ سال گذشته تشکیل شده نشانگر جدیت بخش قابل توجهی از جامعه بینالمللی برای صیانت از منشور سازمان ملل متحد، برای حفظ حاکمیت حقوق بینالملل و همینطور برای مقابله با یک جانبهگرایی است، ما حدود دو سال است که در این دو سازمان عضو شدهایم و اگر عملکرد ما را در این دو سال نگاه کنید در رابطه با این دو سازمان خواهید دید که عملکرد بسیار خوبی بوده ما به عنوان یکی از ۱۰ تا ۱۲ تا کشور مهم و اثرگذار در هر دو سازمان فعالیت کردهایم، ظرفیتهای این دو سازمان برای ما بسیار مهم است به ویژه در شرایطی که جهان در یک روند گذار قرار دارد کشورهای عضو هر دو پیمان کشورهای بسیار وزینی هستند دو کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد چین و روسیه و هند خیلی از کشورهایی که با ما روابط بسیار نزدیکی دارند در این دو عضویت، لذا تلاش ما این است که ظرفیتهای این دو سازمان را هم خوب بشناسیم و هم بهترین استفاده را ازآن ها کنیم.
سوال: سراغ یک نکته بسیار مهم شاید پرسش همگان باشد شاید در نشستهای خبری خبرنگاران از شما مطرح کنند و یا شاید گاهها و اذهان جهانی متوجه این سوال باشد جنگی که ما در آن قرار داریم و از ۹ اسفند آغاز شد تحولات مختلف را دیدیم روزهای متفاوت را سپری کرد فراز و فرودهای فراوانی را تجربه کرد جمهوری اسلامی ایران الان در چه وضعیتی است اگر بخواهیم جایگاه آن را با توجه به رفت و آمدهای دیپلماتیکی با توجه به حضور در اجلاسها با توجه به قدرت نیروهای مسلح ما به عنوان سخنگوی وزارت امور خارجه تشریح کنید چه جایگاهی را تشریح میکنید؟
بقایی: من میتوانم بگویم که الان ایران زخمی، اما سربلند و شاید در دوران معاصر قطعاً در این ۱۰۰ سال تا ۲۰۰ سال هیچگاه ایران اینقدر مقتدر نبود و اقتدار ایران مرهون و محصول ایستادگی مردم است این را ما به عینه میبینیم ما بزرگی کاری که ایرانیان انجام دادند را شاید الان واقعاً متوجه نشویم، بنایشان بر این بود که ظرف سه تا چهار روز حداکثر دو هفته ایران را به مرحله فروپاشی برسانند، ایرانیان نشان دادند که وقتی پای وطنشان در میان باشد همه تفاوتها در سلیقهها در اختلافات را کنار میگذارند و همچون ید واحده زیر یک پرچم میایستند، من واقعاً هیچگاه به این اندازه به ایرانمان به ایرانیها اینقدر مفتخر نبودم، به خاطر اینکه نشان دادیم برای عزت و کرامت ایران حاضریم هر هزینهای را بپذیریم و البته ما انسانهای فوق العاده بزرگی که تکرار نشدنی هستند از دست دادیم ولی آنچه که مهم است این است که ایران ماند ایران نشان داد که خواهد ماند با سربلندی، اگر امروز میبینید که علی رغم همه زخمهایی که ما خوردیم در سطح بین المللی اینطور ایران احترام دارد بله به ما بدگویی میکنند، اما این بدگوییها خودش نشانگر بزرگی شما است، نشانگر این است که دشمن ما دچار استیصال شد و رسیدن به اهدافی که همه اذعان دارند اهداف نامشروع و غیرقانونی بوده است.
سوال: شما در ابتدای صحبتتان و یادم هست در پاکستان در اسلام آباد اشاره کردید که آنچه که شما و همکارانتان در وزارت امور خارجه انجام میدهید یک مبارزه دیپلماسی است که در ادامه و تثبیت دستاوردهای حوزه میدان دارد انجام میشود دشمن ما ابتدای جنگ اهدافی داشت محقق نشد در بسیاری از اهداف خرد میانه جنگ ناکام ماند و الان هدفی دارد که در خود جامعه داخلی آمریکا از او سوال میکنند چرا بر سر هدفی که ابتدا اصلاً مطرح نبود دارد میجنگد دشمن ما در چه وضعیتی است؟
بقایی: دشمن مستأصل است به معنای واقعی کلمه به دو دلیل یکی اینکه شما به عنوان کشوری که دارید از خودتان دفاع میکنید انگیزه دفاع دارید شما برای یک امر حق دارید میجنگید این جنگ بر ما تحمیل شد دشمن ما الان روشن شده، برخی میگویند که عمدتاً به خاطر مطامع رژیم صهیونیستی بوده برخی میگویند که به خاطر نگاه ایدئولوژیک که من اسمش را میگذارم نگاه استعماری به کل دنیا بوده ولی به هر حال آن چیزی که روشن است این است که وقتی شما در جنگ هدفی نداشته باشید و احساس کنید که دارید به عنوان مزدور برای دیگران جانتان را در معرض خطر قرار میدهید حتماً خیلی زود دچار خستگی و فرسایش میشوید، فرسایشی که در نیروهای متجاوز آمریکایی میبینید نتیجه چنین وضعیتی است و به هیچ عنوان هم در افکار عمومی آمریکا و هم در سطح بینالمللی به هیچ عنوان نمیتوانند این اقدامی که انجام دادهاند را توجیه کنند ابتدا گفتهاند به خاطر جلوگیری از خطر قریب الوقوع ایران ما باید وارد این جنگ شویم، بعداً اعتراف کردهاند که ما عملیات پیش دستانه انجام دادیم در دفاع از رژیم صهیونیستی، یک دروغی را به عنوان بمب هستهای ناموجود ایران ۳۰ سال است که مدام تکرار میکنند میدانند که همچین چیزی وجود ندارد و الان بیش از هر زمانی دنیا متوجه این دروغ بزرگ شده دستشان رو شده واقعاً، اما کماکان اصرار دارند بر تکرار این ادعاها مهم این است که ما همواره حواسمان باشد که بزرگترین متحدمان، بزرگترین دارایی مان، بزرگترین دارایی راهبردی مان مردم مان هستند، ما نه متحد استراتژیک بیرونی داریم و نه فکر میکنم نیازی به آن داریم، ما به تنها چیزی که نیاز داریم به همان متحدی است که همواره در همه برهههای تاریخی به ویژه در این ۵۰ سال حامی و حافظ ایران بودند و آن مردم ایران بودند و انشاالله این نعمت را قدر بدانیم و سعی کنیم که این مهمترین دارایی که نیازمند مراقبت است نیازمند حفظ انسجام و اتحاد است این را حفظ کنیم من تردید ندارم که این مرحله را با سربلندی خواهیم گذراند.
سوال: به نظر میرسد که دشمنان ما بهانههایی که از ورود به عرصههای مختلف و تقابل با جمهوری اسلامی دارند بیشتر هراسناک هستند از ایران قوی؟
بقایی: تهدیدی نیست، ببینید بحث ایران است همه بحثهای دیگری که مطرح میکنند من قبلاً هم یک بار خدمتتان عرض کردم این دوگانهای که گاهی وقتها ایجاد کردهاند که ما با ایرانیها مشکلی نداریم قبلاً میگفتند مشکل ما نظام جمهوری اسلامی است من در پاسخ به این ادعا عرض کردم که جمهوری اسلامی پوست ایران است و هیچ موجودی بدون پوست زنده نمیماند و اینها هدفشان این بود که پوست ایران را بکنند این یک، دوم اینکه خودشان خودشان را افشا کردند وقتی که بیان میکند ما میخواهیم ایران را به عصر حجر برگردانیم وقتی گراهام میگوید که دعوای ما با ایران ۲۳۰۰ ساله است وقتی که میگویند و تهدید میکنند که تمدن ایران را ما مورد هدف قرار خواهیم داد بارها یک چنین تهدیدی را کردهاند همه ایرانیان چه آنهایی که در داخل ایران هستند چه آنهایی که در خارج ایران هستند و ممکن است از من نوعی خوششان نیاید با جمهوری اسلامی ایران میانهای نداشته باشند، ولی یک چیز در همه ایرانیان مشترک است و آن حب وطن است، عشق ایران است و همین چیزی بود که فکر میکنم همه ما را گرد هم آورد و انشاالله در ادامه مسیر هم همین عشق به ایران باعث خواهد شد که به بهترین وجه بر چالشها و بر دشمنانمان فائق بیاییم.
سوال: جملهای که از رهبر شهیدمان برای ما یادگار ماند در ارتباط با شرایط جنگ شرایط نه جنگ نه صلح برای کشور مطلوب نیست گهگاهی هم در نشستها و جلسات سخنگویی شما مطرح میشود موضوعات جنگ و صلح همیشه هم شما تاکید کردهاید دیگر بزرگواران در وزارت امور خارجه هم تاکید کردهاند که مقصر آن چیزی که الان در کشور است فقط و فقط و فقط هراس دشمن از ایران قوی و مقصرش دشمنان ما هستند اگر بخواهیم برگردیم به موضع وزارت امور خارجه راجع به این موضوع شرایط نه جنگ نه صلح وضعیت جنگ صلح چه خواهید گفت؟
بقایی: اولاً ما الان نمیتوانیم بگوییم در وضعیت نه جنگ و نه صلح هستیم ما در وضعیت جنگ هستیم، دلیلش روشن است مادامی که تحریم اقتصادی، محاصره دریایی دشمن ادامه دارد جنگ اقتصادی ادامه دارد این به منزله جنگ است، این را من نمیگویم بخشی از حقوق بین الملل است طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد محاصره اقتصادی محاصره دریایی کشور به مثابه تجاوز نظامی عمل تجاوزکارانه است بنابراین هر آنچه که در این وضعیت ما انجام میدهیم اسمش دفاع است ما این جنگ را شروع نکردیم دشمن هم برای صلح به ما حمله نکرد دشمن با تمام توان آمد بزرگان ما را ترور کرد، کودکان ما را ترور کرد یعنی از هیچ شرارتی فروگذار نکرد، بنابراین شما در حال جنگ هستید، ما اگر بخواهیم از ادبیات قرآنی استفاده کنیم سوره انفال دوستان میدانند زمانی که دشمن به شما حمله کرد نباید پشت به دشمن بکنید اگر پشت به دشمن کنید دچار غضب میشوید دچار غضب شدن یعنی اینکه بدترینها بر شما مسلط خواهند شد بنابراین کاری که مردم ایران دارند انجام میدهند هم یک امر فطری است مقاومت در برابر دشمنی که به هیچ حد و حدودی راضی نیست و دو یک آموزه اسلامی است و به هر دو دلیل ما موظفیم، مسئولیت داریم که با تمام توان در مقابل زیاده خواهی دشمن بایستیم و در عین حال هیچ کس نمیتواند ایران را جمهوری اسلامی ایران را متهم بکند به اینکه که از سایر ابزارها مشخصاً ابزار دیپلماسی استفاده نکرده برای جلوگیری از تشدید اوضاع یا برای دفع شرارت دشمن ما از دیپلماسی در همه ادوار استفاده کردیم متوجه اهمیت ابزار دیپلماسی هستیم ولی برای اینکه دیپلماسی پیش برود شما نیاز دارید که هر دو طرف شرایط را درک بکنند شما نمیتوانید به تنهایی بروید در میز مذاکره بشینید در شرایطی که طرف مقابل آمادگی برای گفتوگو و مذاکره ندارد شما باید با استفاده از قدرتتان، با استفاده از اقتدارتان دشمن را به این نتیجه برسونید که نمیتواند یک سویه و یکطرفه از ایران امتیاز بگیرد و این هست که هم همافزایی میدان و دیپلماسی لازمه رسیدن به منافع ملی است لازمه تامین منافع و امنیت ملی است.
سوال: از تنگه هرمز چه خبر؟ نشستها، تماسهای تلفنی، رایزنیهای دیپلماتیک؟
بقایی: تنگه هرمز در اقتدار کامل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هست تنگه هرمز به عنوان عنوان آبراهی که تا قبل از نه اسفند کاملاً باز بود و ایرانیها با نجابت برای دههها، سدهها همواره صیانت کرده بودند از تردد کشتیرانی در شرایطی قرار گرفتهاند که باید اقداماتی را اتخاذ میکردند در جهت صیانت از امنیت و منافع ملی کشورشان تنگه هرمز بسته شد صرفاً به دلیل اقدام تجاوز کارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی سوءاستفاده از قلمرو کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس برای تعرض به ایران و همین طور سوء استفاده از تنگه هرمز برای حمله به ایران در این شرایط ما به عنوان دولت ساحلی طبق حقوق بین الملل مجاز هستیم که تدابیری اتخاذ بکنیم برای صیانت از منافع و امنیت ملی کشور در یک برههای خوب بعد از تفاهم بیست و هشت خرداد تنگه هرمز امنتر شد ما تعهدات مان را با دقت اجرا کردیم واقعاً پایبندی کامل به آنچه که طبق تعهد طبق تفاهم اسلام آباد قول داده بودیم بودیم خوب آمریکا بعد از بیست و یکی دو روز از امضای این تفاهم نقض عهد کرد بهصورت گسترده بهانههایی را مطرح کردند که مطلقاً این بهانهها در واقع امر مبنا ندارد و خوب دیدیم آن چه که شد بنابراین نا امنی در تنگه هرمز نتیجه اقدامات غیرقانونی آمریکا است در این شش ماه اگر جامعه جهانی ناراحت است از گران شدن سوخت و انرژی، از نرسیدن محصولات و اقلامی که حتماً باید از این آبراه عبور بکند باید آمریکا را شماتت بکنم جمهوری اسلامی ایران به هیچ عنوان مقصر این وضعیت نیست این را باید مدام به دنیا یادآوری کرد.
سوال: برویم سراغ نشستی که در خبرها دیدیم که ایران عراق و کشورهای خلیج فارس برگزار خواهند کرد کجا و کی و چه موضوعاتی؟
بقایی: خوب ببینید اتفاقی که در این شش ماه افتاد و همه را متوجه دو واقعیت کرد یک اینکه حضور نظامی آمریکا در منطقه امنیت ساز نیست برعکس موجب ناامنی است دوم این که جمهوری اسلامی ایران بسیار مسئولانه و نجیبانه با کشورهای منطقه برخورد کرد ما در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه شدیم با استفاده گسترده آمریکا از امکانات، پایگاههای نظامی و قلمرو کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس برای تعرض به ایران ما امروز میدانیم که مثلاً حادثه لامرد جنایت جنگی که در لامرد اتفاق افتاد منشاش از خاک یکی از کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس بود ما همواره تاکید کردیم که قائل هستیم و متعهد هستیم به اصل حسن همجواری با همه کشورهای منطقه در عین حال خواهش کردیم از کشورهای منطقه که اجازه ندهید خاک تان امکانات تان مورد سوء استفاده قرار بگیره برای حمله به یک کشور همسایه مسلمان ما برای همیشه قرار هست همسایگان دائمی باشیم خب این نیفتاد و با وجود این ما باز هم بر موضع اصولی مان اصرار داریم که امنیت پایدار در منطقه تنها از طریق ایجاد اعتماد بین کشورهای همسایه و همکاری بین اونها حاصل میشود در همین راستاست که قرار است نشست وزرای خارجه کشورهای حوزه خلیج فارس برگزار بشود ایران، عراق و بقیه کشورهای ساحلی خلیج فارس یکی از موضوعاتش هم بحث تنگه هرمز هست قرار هست ایران و عمان به عنوان دو دولت ساحلی که مسئولیت اصلی برای تنظیم ساز و کارهای عبور ایمن از این تنگه رابرعهده دارند در این نشست توضیح بدهند روند مذاکراتی شان و نتایجی که حاصل شد در مورد سایر موضوعات هم قرار است صحبت بکنیم هدف مشخص از هدف این هست که ما برویم به سمت ایجاد سازوکارهایی که تامین کننده منافع و امنیت مشترک همه کشورهای منطقه است به دور از مداخلات مخرب بیگانگان.
سوال: داشتم خبرها و صحبتهای شما را میخواندم راجع به این بحث قطعنامه شورای حکام اصطلاح و تعبیر شما جالب بود رای دهی گلهای اساساً قطعنامه چه میگوید چرا گفتید رأی دهی گلهای چه ارزشی دارد اصلاً از ما چی میخواهد؟
بقایی: خوب ببینید این قطعنامه نشانگر سردرگمی طراح هیاش هست به خاطر اینکه اینها در سال گذشته اگر خاطرتان باشد مدعی شدند که بر اساس اسنپ بک همه قطعنامههای شورای امنیت که از سال دو هزار و شش علیه ایران وضع شد برگشته ما نظرمان متفاوت بود ما چین و روسیه و برخی دیگر از کشورها معتقد بودند که این اقدام غیرقانونی است هیچ مبنایی ندارد دلیلش هم این بود که ایران اساساً مقصر این وضعیت نبوده آمریکا بود که در دو هزار و هجده از برجام خارج شد بنابراین اگر قرار باشد طرفی را شماتت بکنید آمریکاست ولی به هرحال به کشورهای اروپایی تحت فشار آمریکا این این کار را انجام دادند در شورای امنیت سازمان ملل متحد این که الان بعد از حدود یک سال و قطعنامه دیگری را میخواهند در شورای امنیت مطرح بکنند این به این معناست که آن کاری که انجام دادند کار کاملاً ناصحیح و غیر مؤثری بوده این یک، دوم اینکه من یک عبارت رایدهی گلهای را نه به عنوان عبارت توهین آمیز بلکه به عنوان یک واقعیت مطرح کردم این که کشورهایی که رای دادند به این قطعنامه اصلاً فکر نکردند در مورد عواقب آن فکر نکردن در مورد این واقعیت که اساساً چگونه از ایران انتظار دارند که مثلاً دسترسی بدهد به تاسیسات هستهای اش درحالیکه که آمریکا و رژیم صهیونیستی این تجهیزات را بمباران کردند این که آژانس دسترسی متعارف ندارد تقصیر ایران نیست تقصیر طرفهایی است که حمله کردند کشورهایی هم که رای دادند واقعاً تاسف بار هست خوب از یک طرف کشورهای اروپایی هستند که معمولاً الگوی رأیدهی شان تبعیت محض از سه کشور فرانسه، انگلیس و آلمان هست و خیلی هاشون، اما واقعاً در گفتوگوهای دوجانبه با ما گلهمند هستند ناراحت هستند از اینکه مجبور میشوند تبعیت بکنند از اوامر سه کشور اروپایی و برخی از کشورها که رأی مثبت دادند خارج از کشورهای حوزه اتحادیه اروپا این هم باز برای ما بسیار سوال برانگیز هست اعتراض مان را بهشون اعلام کردیم از جمله عربستان و ژاپن و اردن به هیچ عنوان هیچ توجیهی ندارد حتماً در تبعات این تصمیمگیری اینها شریک خواهند بود میدانند که قطعنامههای شورای حکام، گزارشهای شخص مدیرکل مورد سوء استفاده قرار گرفته برای توجیه و تسهیل تجاوز نظامی علیه ایران و بنابراین این کشورها در تبعات این تصمیم قطعاً مقصر خواهند بود و ما اونها را پاسخگو خواهیم کرد.
سوال: اشاره کردید به گفتوگوهای دوجانبه در جایی از صحبتتان این سؤال را در ذهنم ایجاد کرد که ما بسیار در جنگ تحمیلی اخیر پر قدرت ظاهر شدیم نگاه کشورها به جمهوری اسلامی ایران قبل و بعد از این تقابل و رویارویی با توجه به ارائه دستاوردهای مهم عرصه نظامی تلاشهای عرصه دیپلماتیک و حضور مردم نگاهی متفاوت شده به جمهوری اسلامی ایران چه قدر ما از این فضا در عرصه دیپلماتیک و عرصه دیپلماسی استفاده کردیم چه قدر ما شاهد افزایش روند رفتوآمدها هستیم برای اینکه بتوانیم هم غلبه کنیم بر محاصره و از ظرفیتها و پتانسیلهای داخلی در تعامل با کشورها استفاده کنیم و هم نگاه کشورها را متفاوت کنیم به گذشته نسبت به گذشته به جمهوری اسلامی ایران؟
بقایی: ما آب قطعاً همانطور که به گذشته مان افتخار میکنیم به حالمان هم افتخار میکنیم و به آینده مان فوقالعاده امیدوار، حتماً باید به همان میزان که به سرمایه اجتماعی، سرمایه معنوی و دارایی هایمان داراییهای راهبردی مان اضافه میشود باید بتوانیم ازش استفاده بکنیم برای بیشینه کردن منافع ملی مان برای صیانت از منافع ملی و دیپلماسی قطعاً بدون پشتوانه حمایت مردمی بدون اقتدار نظام در همه عرصهها نمیتواند کارش را انجام بده و دنیا دارد میبیند دنیا شاهد این هست که ایرانیان چگونه متمدنانه رفتار کردند از همان روز اول نهم اسفند شما اگر در ذهنتان مرور بکنید این که در اوج ساعات کاری ساعت حدود نه و نیم روز اول هفته این جنایت را شروع کردهاند برخورد مردم را در نظر بگیرید چگونه شهر هفت، هشت ده میلیونی تهران را توانستیم در عرض مدت کوتاهی مدیریت بکنیم مردم چگونه به کمک هم شتافتند از این رفتارها در نظر بگیرید تا صحنههایی که در خیابانها تا به همین امشب شما دارید مشاهده میکنید در شهرها و روستاها اینها معنایش چیست اینها نشان میدهد که مردم ایران هم درست درک کردند بصیرت داشتند فهمیدند که با چه دشمنانی طرف هستند میدانند که دشمن چه خوابهای شومی برای وطنشان دیده و این رفتار خوب باعث افتخار ماست افتخار هم اینجا یک امر احساسی نیست همهاش ایجادکننده اقتدار هست و به پشتوانه این اقتدار حتماً فرزندان ایران در دستگاه دیپلماسی خیلی قویتر از گذشته میتوانند برای تامین منافع ملی ایران عمل بکنند.
سوال: مطمئنم بهعنوان سخنگوی وزارت امور خارجه فضای رسانهای و فضای مجازی را به شدت رصد میکنید در ارتباط با موضوعات مختلفی که به حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی کشور .سوال: آقای دکتر بقایی مطمئن هستم به عنوان سخنگوی وزارت امور خارجه فضای رسانهای و فضای مجازی را به شدت رصد میکنید در ارتباط با موضوعات مختلفی که به حوزه دیپلماسی و سیاست خارجه کشورمان برمیگردد بخشی از واکنشها نسبت به نشست خلیج فارس موضوعی که راجع بهش صحبت کردیم برخی عنوان میکنند یک عدهای از واکنشها این است که نشست خلیج فارس انتشار خبرش قیمت نفتی که دشمن ما را بسیار مستاصل کرده بود و نگران از اینکه نفت به کجا خواهد رفت و تبعاتش چه خواهد شد کاهش داد آنها عنوان میکنند که بهتر نبود که این نشست به چندی بعد موکول میشد و خبرش چندی بعد منتشر میشد؟
بقایی: با این نگاه شما میتوانید همیشه یک استدلالی داشته باشید که الان زمان فلان اقدام دیپلماتیک نیست یا نمیتوانید تصمیم گیری در عرصه دیپلماسی استفاده از فرصتهای دیپلماتیک را صرفاً بر اساس یک فاکتور بر اساس یک ملاحظه تصمیم گیری کنید، آنچه که برای ما مهم است تامین منافع ملی است در زمان مناسبش، در رابطه با نشست بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس تصمیمش امروز و دیروز گرفته نشده این نتیجه یک فرایند است، در نظر داشته باشید که در این شش ماه اتفاقات بسیار مهمی افتاد، ظاهر امر این است که جمهوری اسلامی ایران پایگاههای نظامی آمریکا واقع در خاک این کشورها را مورد ضربه قرار داد، ما همیشه گفتهایم که با این کشورها سر جنگ نداریم، گفتهایم که ما قائل به احترام به حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی این کشورها هستیم و حملات ما در واقع ضربات دفاعی بوده علیه منشا و مبدا حمله علیه ایران، در چه شرایطی که ظاهراً و اساساً هیچ رفت و آمدی نباید بین ما با این کشورها صورت بگیرد اینکه دیپلماسی شما موفق میشود با پشتوانه اقتدار میدان کشورها را به این نتیجه برساند که راه حل امنیت مشترک در منطقه این است که کنار همدیگر بنشینیم و با همدیگر صحبت کنیم به دور از حضور اغیار، به دور از حضور بیگانگان، فکر میکنید که این واقعاً دستاورد کمی است؟ اینکه ما فقط یک مولفه را مطرح کنیم که فلان کالا به فلان قیمت رسیده و بیان اینکه شما میخواهید با کشورهای منطقه گفتگویی داشته باشید ممکن است در این روند خدشه ایجاد کند فکر نمیکنم تحلیل جامعی باشد، اگر ما قائل به این هستیم که یکی از اهدافمان ایجاد اجماع در سطح منطقه در مورد ضرورت امنیت درون زا است الان زمانش است، شما بعد از ۶ ماه به این نتیجه رساندید کشورهای منطقه را که باید روی پای خودشان بایستند، من نمیگویم که همین فردا قرار است که حضور نظامی بیگانگان در منطقه ما محو شود، ولی این را دست کم نگیریم که نفس گفتگوی بین ایران و کشورهای منطقه امر بسیار مهمی است، ما باید منطقه را به سمت و سویی ببریم که بتوانیم امنیت منطقه را خودمان تامین کنیم، اگر باور داریم که حضور نظامی آمریکا و دیگر طرفهای خارج از منطقه مخل امنیت ما و امنیت مشترک منطقه است باید به لوازمش هم پایبند باشیم، من فکر میکنم یک دستاورد دیپلماتیک است و واقعاً منصفانه نیست که این تحول را در سطح تقلیل بدهیم به اینکه این تحول ممکن است باعث کاهش قیمت نفت شود من فکر نمیکنم این موضوع ارتباطی با آن مباحث دارد مهم این است که در نهایت ما از همه ابزارها استفاده کنیم برای ایجاد منطقهای که بر مبنای اعتماد و همکاری متقابل بین کشورهای منطقه امنیتش تامین شود.
سوال: یک نکته آقای بقایی حالا که اشاره میکنید که این نشست جز دستاوردهای اصلی دیپلماتیک است و عرصه دیپلماسی منجر خواهد شد به اینکه ما یک خروجی بگیریم که این کشورها آب و خاک و زمینشان را در اختیار دشمن قرار ندهند، چون بین صحبتهایتان اشاره کردید از خاک همین کشورها بود که لامرد مورد تهدید و تجاوز قرار گرفت و کودکان و فرزندان ما به شهادت رسیدند؟
بقایی: ما حتماً هدفمان است که به همین سمت برویم، باید این امر محقق شود، این یک مطالبه منطقی و حقوقی قانونی ایران از همه کشورهای منطقه است، میدانید این کشورها در بیان و به صورت علنی اعلام میکنند که ما خاکمان را در اختیار آمریکا قرار ندادیم ما در حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران هیچ نقشی نداشتیم، این نشان میدهد که خودشان هم میدانند هرگونه همدستی با آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران یک عمل خلاف است مغایر با اصل همجواری و حقوق بینالملل است، اما در عمل متاسفانه این اتفاق افتاده ممکن است بگویند که آمریکا سوء استفاده کرده، از حاکمیت ملی ما حتماً این یکی از مطالبات دائمی ایران است باید پاسخگو باشند این کشورها نسبت به خسارات و آسیبهایی که به ما زدهاند، ما قرار نیست که گذشته را فراموش کنیم و حتماً در هر نشستی مطالباتمان را به صورت جدی مطرح کردیم آن طرف هم داشته باشید که به هیچ عنوان اجازه ندادیم که اگر از خاک این کشورها علیه ما سوء استفاده شده بی پاسخ بماند نیروهای مسلح مقتدر ما همواره هر ضربهای را با ضربه محکمتر پاسخ بدهند، بنابراین میدان کار خودش را کرده و میکند دیپلماسی هم حتماً در این مسیر همراه و یار میدان خواهد بود.
سوال: برویم سراغ موضوع مهمی که جهان را باعث تحیر و متحیر ماندن جهان از خودش شده تحولات یمن میبینیم که موفقیتهای انصارالله و آنچه که در یمن دارد اتفاق میافتد موضع تهران نسبت به این تحولات چیست با توجه به اینکه مقامات آمریکایی عنوان کردهاند که تهران مداخله میکند ما هم بلافاصله وزارت امور خارجه بیانیه رسمی صادر کرد؟
بقایی: این یک الگوی تکراری شده در سیاست ورزی در آمریکا و برخی هم واقعیت این است که از آن کپی برداری میکنند و آن این است که اشتباهات خودشان مشکلات خودشان را خیلی راحت به دیگران نسبت میدهند این باعث نخواهد شد که مشکل حل شود، صرفاً باعث گمراهی افکار عمومی و البته گمراهی خودشان خواهد شد دریافتن راه حل تحولات یمن را شما باید به عنوان یک روند بررسی کنید، یمنیها انسانهای آزادهای هستند نشان دادهاند که برای کرامت و عزت خودشان فوق العاده ارزش و احترام قائل هستند از سال ۱۹۱۸ که یمن از امپراتوری عثمانی به نوعی جدا شد تا به امروز اگر تحولات را بررسی کنید میبینید که یمنیها هیچ وقت زیر بار زور نرفتهاند تحولات یمن شروعش هیچ ارتباطی با ما نداشت یمنیها خودشان تصمیم گرفتند برای احقاق حقشان به نوعی قیام کنند ما همیشه واقعاً سعی کردهایم کمک کنیم به خاطر اینکه معتقدیم هر دعوایی هر مشاجرهای بین کشورهای اسلامی فقط یک برنده دارد و آن هم رژیم صهیونیستی است از سال ۲۰۱۲، ۲۰۱۴ اتفاقهایی که افتاد طی ۱۲ تا ۱۳ سال گذشته مشاجراتی که وجود داشته منجر شد نهایتاً به گفتوگوهایی که نقشه راهی از آن متولد شد و قرار بود این نقشه راه مشکلات بین یمنیها و مشکلات بین یمن و عربستان را حل کند ما هم همیشه گفتهایم که از این نقشه راه حمایت میکنیم همواره اعلام آمادگی کردهایم برای کمک به پیشبرد گفتوگو و صلح و متاسف هستیم که این اتفاق نیفتاد آنچه که الان در حال وقوع است به نوعی نشانه لبریز شدن کاسه صبر یمنیها است منصفانه نیست که ما یک طرف موضوعات را ببینیم در نظر نداشته باشیم که یمنیها چندین سال است که تحت یک محاصره ظالمانه قرار داشتهاند از همه امکانات عادی که هر کشوری باید از آن بهرهمند شود محروم شدهاند و یمنیها به این نتیجه رسیدند که سازمان ملل متحد ساز و کار منطقهای قرار نیست کمکی کند به بهبود اوضاع و لذا تصمیم خودشان را گرفتند برای شکست محاصره.
سوال: یک نکتهای هم که ما همیشه تاکید کردهایم جمهوری اسلامی ایران که باید همه روابط بر اساس احترام و کرامت به حقوق ملت یمن باشد؟
بقایی: همینطور است واقعاً یعنی شرایطی که یمنیها باهاش مواجه بودند در این چند سال بسیار سخت کرد بر مردم یمن این محاصره خوب هم غیرقانونی بود از لحاظ مقررات حقوق بینالمللی که بگوییم یک قطعنامهای در شورای امنیت وجود دارد و این را تایید کرده این به معنای اخلاقی بودن و درست بودن محاصره نیست این محاصره هیچ مبنای اخلاقی و قانونی و اسلامی نداشته و متاسفانه در این روند میدانیم که بزرگترین مداخله کننده و بزرگترین عامل اختلال در هر روندی که میتوانست منجر به گفتوگو و حل و فصل مسالمت آمیز موضوع باشد آمریکا بوده همین الان همه آدرسهای اشتباه این که مقامات آمریکایی دارند میدهند اینکه ایران را به عنوان متهم معرفی بکنند اینها نشان میدهد که هدفشان باز به هم ریختن اوضاع هست و دوست دارند که این وضعیت آشوبناک بین کشورهای اسلامی ادامه داشته باشد و ما تاکید میکنیم که آمادهایم برای هرگونه کمک در جهت گفتوگو و اجرای نقشه راهی که بین خود یمنیها و طرفهای مربوطه عربستان تفاهم شده لذا موضع ما یک موضع اصولی است و مبتنی است بر آنچه که خودشان توافق کردند در این باره.
سوال: دو سؤال بسیار مهمی در ارتباط با بیانیههای اتحادیه عرب، موضوعات همیشگی اون اتهامهایی که علیه کشورمان مطرح میکنند بحث جزایر را مطرح میکنند جزایری که ایرانی بوده و تا ابد ایرانی خواهد ماند بحث هستهای را مطرح میکنند واقعا مشکل اتحادیه عرب کشورهای عضو آن مثلاً الجزایر کشوری مثل تونس عراق یا کشورهای دیگر به جزایر ایرانی هست؟
بقایی: بیانیه اتحادیه عرب تبدیل شده به مجموعهای از سخنرانیها تکراری که یک بخشیش به صورت سنتی اختصاص میدهند به ایران واقعیت را تغییر نمیدهد این که شما مدام ادعای ارضی یک کشور ادعای ارضی امارات را در یک بیانیه تکرار بکنید باعث نخواهد شد که جزایر ایرانی تصمیم بگیرند بروند به سمت امارات، جزایر ایرانی بوده ایرانی خواهد بود هم بر اساس واقعیتهای تاریخی جغرافیایی و هم براساس قواعد حقوق بینالملل لذا در این مورد این بیانیهها قرار نیست که چیزی را تغییر بده، اما یک چیز مسلم هست و آن اینکه کشورهای عضو اتحادیه عرب مجاز نیستند به هیچ عنوان از ادعای ارضی یک کشور علیه ایران حمایت کنند، این اقدام قطعاً اقدامی است که خلاف حقوق بینالملل هست حتماً ما در این موارد هم اعتراض کردیم هم اعتراض خواهیم کرد ما میدانیم که امارات به اشکال مختلف سعی میکند که این موضوع را در نشستهای اتحادیه عرب ذکر میکند همان کشورهایی که ذکر کردید ما روابط خوبی با آن ها داریم با الجزایر با عراق اخیراً الجزایر روابط شان با امارات قطع کرده سودان بسیار ناراضی است از مداخلات امارات در امور داخلیاش لذا انتظار داریم که کشورهای عضو اتحادیه عرب واقعاً تعیین نکنند ادعای ارضی یک کشور علیه یک کشور اسلامی را متوجه باشند که تکرار این ادعاها علیه یک کشور صرفاً باعث خواهد شد که طرفی که ناظر این اوضاع هست یعنی رژیم صهیونیستی فقط از چنین بحثیهایی در دنیای اسلام استفاده بکند و در واقع سوء استفاده بکند.
سوال: از روز نخست نه اسفند مصاحبههای شما آقای عراقچی همکارانتان، توییتهای سفارتخانهها در کشورهای مختلف بحثهایی که انجام شد و اتفاقاتی که افتاد شما اشاره کردید تلاش شما برای این هستش که مظلومیت ایران و در عینحال اقتدار ایران به دنیا مخابره شود جنایتی که در نقطه نقطه ایران دشمن انجام داد چقدر این صدا شنیده شد فکر میکنید بر اساس تلاشهای شما؟
بقایی: ما در نظر داشته باشیم که در یک نبرد نابرابر شناختی و رسانهای قرار داریم با وجود این من فکر میکنم روایات ما به خوبی شنیده شد دنیا به خوبی درک کرد که ایران مورد یک تهاجم غیر قانونی و غیر اخلاقی قرار گرفته دنبال پاسخگو کردن طرفهای متجاوز هست شما اگر میبینید در سطح خود آمریکا رسانههای آمریکا بارها از مقامهای آمریکایی سؤال کردند در مورد جنایت میناب در مورد جنایات لامرد و اینها مجبور شدند هر بار یک دروغی را مطرح بکنند برای فرار از پاسخگویی اول گفتند که اصلاً موشک ایرانی بوده بعد گفتند اشتباه شده بعد گفتند هوش مصنوعی بوده نتوانستند واقعاً پاسخ بدهند و البته باید به یاد داشته باشیم که جنایت میناب و لامرد و سیریک فقط سه نمونه کوچک بود از هزاران جنایت جنگی ارتکاب شده بنابراین من فکر میکنم که به رغم نابرابر بودن این جنگ و عِده و عُده فوقالعاده بیشتر دشمن به خاطر اینکه ما واقعاً حق بودیم و به خاطر اینکه با باورمندی در این نبرد رسانهای دوستان ما مجاهدت کردند به خوبی حرف ما شنیده شد ما رهاشون نمیکنیم ببینید این مطالبهگری ما ادامه خواهد داشت در سطح بینالمللی ما افتخار میکنیم به جامعه مدنی بسیار پویا ایران جامعه مدنی ما رسانههای ما افکار عمومی ما نخبگان ما مدام در حال مستندسازی جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی هستند و این را در سطح بینالمللی مطرح میکنند از هر فرصتی استفاده خواهیم کرد برای اینکه جنایت کاران را در هر محکمهای که بتوانیم صلاحیتش را احراز بکنیم مطرح بکنیم و خواستار اجرای عدالت در مورد طرفهایی بشویم که با زیر پا گذاشتن همه قواعد حقوق بین الملل، قواعد حقوق جنگ مرتکب چنین جنایات شدند.
سوال: بعد از تعیین نماینده ویژه چین روابط ایران و چین چگونه تغییر میکند براساس منافع مشترک بین دو کشور آیا چشمانداز جدیدی تعریف خواهد شد؟
بقایی: روابط بین ایران و چین روابط همواره رو به رشدی بوده ما و چین در مورد بسیاری از موضوعات بین المللی علاوه بر منافع مشترک دو جانبه نظر مشابه داریم چین و ایران هر دو به عنوان دو کشور پیشرو در جنوب جهانی در جهان در حال توسعه معتقد هستند که یک جانبهگرایی ستیزه جویانه آمریکا مخل منافع مشترک جهانی است در منطقه هم چین و ایران قائل به این هستند که باید امنیت و ثبات برقرار بشود و تداوم پیدا بکند در سطح سازمانهای بین المللی عرض کردم شانگهای و بریکس هر دو کشور عضو هستند در سطح سازمان ملل متحد همین طور و ما مصمم هستیم که روابط مان را هم در سطح دو جانبه هم در سطح هماهنگیها و همکاریهای چند جانبه گسترش بدهیم اراده رهبری هر دو کشور این هست که شراکت راهبردی ایران و چین تامین کننده منافع ملی دو کشور هست بنابراین عزم و اراده دو طرف این هست که با تمام توان این مسیر را ادامه بدهند.
سوال: راجع به سیاست خارجی صحبت کردیم یه جملهای را گفتید که بسیار حائز اهمیت اهمیت اتحاد و انسجام ملی در این شرایط که شرایط جنگی هست و تاثیرش بر عرصه سیاست خارجی ما؟
بقایی: فوقالعاده زیاد، یعنی هیچ چیزی جایگزین اتحاد و انسجام ملی نمیشود بنابراین ما باید واقعاً پرهیز کنیم از هر بیانی که میتواند باعث دلسردی دوستان که من دوستان و دایره دوستان را بسیار گسترده میدانم تک تک ایرانیان چه اونهایی که در خیابان حضور پیدا میکنند و واقعاً باید دست مریزاد گفت بهشون چه اونهایی که در منازلشان هستند چه ایرانیهایی که در خارج از کشور هستند و میهنشان را دوس دارند ما باید از هر بیانی که میتواند باعث دلسردی یا شک در دل و ذهن هم وطنان مان شود پرهیز بکنیم نقاط قوت مان را دریابیم ما نقاط قوت مان فوقالعاده زیاد هست ما کاری کردیم کارستان و باید ببینیم اجازه ندهیم رسانههایی که نقش واقعاً بازوهای جنگ روانی دشمن را بازی میکنند با بزرگنمایی مشکلات ما رو دلسرد کنند مشکلات داریم، جنگ اقتصادی دشمن حتماً آسیب میزند آسیب زده، اما مهم این هست که ما داراییهای فوقالعادهای داریم که همه اینها میتواند دستگیری بکند از ما در شرایط پر چالش بدانیم که کارهای بسیار بزرگی انجام شده به رغم همه مشکلات میتوانیم در زندگی روزمره مان واقعاً ببینیم و لذا اجازه ندهیم که سمپاشیهای دشمن کوچکترین خللی در عزم ما برای ادامه دفاع برای ادامه مقاومت و پایداری در مسیر تعالی و پیشرفت همه جانبه ایران عزیزمان ایجاد کند.
