به گزارش خبرگزاری خبر آنی از شیراز، دسترسی به کالاهای سلامتمحور، تنها به وجود محصول در بازار محدود نمیشود و مجموعهای از عوامل از مرحله تولید و واردات تا توزیع، عرضه و نظارت را دربرمیگیرد. در این میان، دارو به دلیل ارتباط مستقیم با روند درمان بیماران، جایگاه ویژهای دارد و هرگونه اختلال در زنجیره تأمین یا عرضه آن میتواند نگرانیهایی را برای بیماران و خانوادههای آنان ایجاد کند.
از سوی دیگر، موضوعاتی مانند کیفیت فرآوردههای سلامتمحور، نحوه عرضه، فعالیتهای غیرمجاز و میزان نظارت بر بازار، از جمله مسائلی است که همواره مورد توجه نظام سلامت قرار دارد. بررسی این مسائل میتواند تصویری روشنتر از چالشها و سازوکارهای موجود در حوزه سلامت و اقدامات انجامشده برای حفظ دسترسی و ایمنی مردم ارائه دهد.
محمدجواد خشنود، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتوگو با سرویسخبری خبر آنی در شیراز با تشریح وضعیت تأمین داروهای بیماران خاص و سرطانی اظهار کرد: کمبود دارو باید در دو دسته کمبود واقعی و کمبود مقطعی مورد بررسی قرار گیرد.
به گفته وی، تعداد داروهایی که بهطور کامل در بازار کشور موجود نیستند، کمتر از 50 قلم بوده و عمدتاً شامل داروهای وارداتی و گرانقیمت میشوند.
خشنود در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مراجعه بیماران به بازار سیاه توضیح داد که کمبود واقعی زمانی رخ میدهد که یک دارو با نام ژنریک یا مولکول مشخص، بهطور کامل از چرخه تأمین خارج شده باشد.
وی افزود: در حال حاضر حدود 40 قلم دارو در کشور با کمبود کامل مواجهاند و این رقم ممکن است تا کمتر از 50 قلم نیز افزایش یابد که این وضعیت منحصر به ایران نیست و برخی از این داروها در کشورهای پیشرفته نیز با کمبود روبهرو هستند.
معاون غذا و دارو با اشاره به اینکه این داروها عمدتاً وارداتی و بسیار پرهزینهاند، گفت: تأمین آنها دشوار است و گاهی تولیدشان برای شرکتهای سازنده صرفه اقتصادی ندارد. علاوه بر این، برخی شرکتهای بزرگ داروسازی به دلیل انجام مطالعات تکمیلی، تغییر در بستهبندی یا اصلاح فرآیند تولید، برای مدتی خط تولید یک دارو را متوقف میکنند.
وی در ادامه با اشاره به تأثیر تحریمها بر تأمین دارو اظهار کرد: داروهای وارداتی بیش از سایر اقلام در معرض کمبود قرار دارند و یکی از دلایل اصلی این مسئله، مشکلات مربوط به انتقال ارز است. خشنود تصریح کرد: اگرچه در ظاهر اعلام میشود دارو و غذا مشمول تحریم نیستند، اما وقتی امکان انتقال پول وجود ندارد، شرکتهای خارجی نیز قادر به فروش دارو یا مواد اولیه به ایران نخواهند بود.
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: در حوزه داروهای تولید داخل معمولاً با کمبود جدی مواجه نیستیم، مگر در مواردی که شرکت تولیدکننده در تأمین ماده اولیه با مشکل روبهرو شود؛ مشکلی که آن نیز اغلب ناشی از محدودیتهای ارزی و دشواریهای واردات مواد اولیه است.
خشنود با اشاره به نوسانات مقطعی بازار دارویی کشور گفت: ممکن است برخی داروها در دورههایی با کمبود مواجه شوند و سپس این کمبود برطرف شود، اما در مجموع داروهای مورد نیاز بیماران سرطانی، بیماران مزمن، مبتلایان به دیابت و فشار خون و بیماران پیوندی، توسط شرکتهای معتبر داخلی تولید و تأمین میشود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز یکی از مسائل موجود را نگاه برخی بیماران به داروهای خارجی دانست و گفت: متأسفانه هنوز برخی بیماران تصور میکنند داروی خارجی کیفیت بالاتری دارد و همین مسئله باعث میشود پذیرش داروهای ایرانی در میان آنها کمتر باشد و برای یافتن داروی خارجی تلاش بیشتری کنند.
خشنود بر ضرورت فرهنگسازی در این زمینه تأکید کرد و افزود: اگر برای بیماران فرهنگسازی شود و پزشکان نیز با دید مثبتتری نسبت به داروهای تولید داخل نگاه کنند، میتوان با بسیاری از پروتکلهای درمانی و داروهای موجود در کشور، بیماران را بهموقع درمان کرد.
وی خاطرنشان کرد: البته ممکن است در موارد خاص، به دلیل عوارض یا شرایط ویژه یک بیمار، داروی ایرانی برای او مناسب نباشد. در چنین شرایطی موضوع باید بهصورت موردی پیگیری شود و در صورت ضرورت، داروی مورد نیاز بیمار وارد کشور خواهد شد.
داروهای تکنسخهای برای بیماران خاص وارد میشوند
خشنود درباره نحوه تأمین برخی داروهای جدید و خاص نیز گفت: بعضی از داروهای جدید که بهطور معمول در کشور وارد نمیشوند و بسیار گرانقیمت هستند، در قالب داروهای تکنسخهای و بر اساس نیاز بیمار وارد کشور میشوند.
وی ادامه داد: این داروها معمولاً به نام بیمار وارد کشور شده و در هر استان به داروخانه مشخصی، از جمله داروخانههای هلالاحمر یا داروخانههای دانشگاهی، تحویل داده میشوند تا بیمار داروی خود را از آنجا دریافت کند.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: ممکن است یک داروی خاص فقط مورد نیاز یک یا چند بیمار در یک استان باشد و به همین دلیل واردات آن به شکل معمول و گسترده انجام نمیشود، بلکه بهصورت تکنسخهای و برای همان بیمار انجام خواهد شد.
وی در جمعبندی وضعیت تأمین دارو گفت: به معنای کلی، در حوزه داروهای تولید داخل با کمبود گسترده مواجه نیستیم و بخش عمده مشکلات مربوط به داروهای خارجی و وارداتی است که تحت تأثیر عواملی مانند تحریم و مشکلات انتقال ارز قرار دارند.
خشنود توصیه کرد: بیماران تا حد امکان و با نظر پزشک به سمت استفاده از داروهای تولید داخل بروند تا روند درمان آنها بهموقع انجام شود و کمبود یا انتظار برای داروی خارجی موجب تأخیر در درمان و تشدید بیماری نشود.
ورود داروی قاچاق، جان بیمار را به خطر میاندازد
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تشریح سازوکار توزیع داروهای وارداتی در کشور تأکید کرد: تأمین این داروها در استانها بهصورت مستقل انجام نمیشود و شبکه توزیع، یکپارچه و مبتنی بر شاخصهای ملی است.
به گفته وی، سهمیه دارویی هر استان بر اساس مجموعهای از پارامترهای تخصصی از جمله تعداد بیماران، جمعیت، میزان خدمات درمانی و تعداد پزشکان متخصص تعیین میشود.
خشنود توضیح داد: داروهای وارداتی پس از ورود به کشور، بر پایه معیارهای مشخص میان استانها توزیع میشود و سازمان غذا و دارو با استفاده از دادههای دقیق جمعیتی و درمانی، نیاز هر منطقه را برآورد میکند.
وی افزود: در مناطقی که یک رشته تخصصی پزشکی فعال نیست، بیماران برای دریافت خدمات به استانهای دیگر مراجعه میکنند و به همین دلیل سهمیه دارویی مرتبط با آن تخصص نیز متناسب با حجم خدمات ارائهشده در مقصد تخصیص مییابد.
معاون غذا و دارو با اشاره به گستردگی ظرفیتهای تخصصی در شیراز گفت: وجود تقریباً تمامی رشتههای تخصصی در این شهر موجب شده حجم مراجعات بیماران و میزان خدمات درمانی در برخی حوزهها بیشتر باشد و همین موضوع در میزان تخصیص دارو به استان فارس اثرگذار است.
همکاری بیناستانی برای مدیریت کمبود دارو
خشنود کمبود داروهای وارداتی را مسئلهای ملی دانست و تأکید کرد: این چالش معمولاً محدود به یک استان نیست و به شرایط تأمین و توزیع در سطح کشور مرتبط است.
وی با اشاره به تعامل میان معاونتهای غذا و داروی دانشگاههای علوم پزشکی کشور گفت: در مواردی که یک دارو در استانی موجود باشد اما استان دیگری با کمبود مواجه شود، هماهنگی لازم برای انتقال دارو انجام میشود.
خشنود افزود: در برخی مواقع ممکن است دارویی در فارس یا انبارهای تحت نظارت این معاونت بیش از نیاز موجود باشد. در چنین شرایطی موضوع به سازمان غذا و دارو اعلام میشود تا در صورت نیاز سایر استانها، امکان انتقال دارو فراهم شود. همچنین در مواردی که فارس با کمبود مواجه شود، داروی مورد نیاز از طریق همین سازوکار همکاری بیناستانی تأمین میشود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه تخصیص دارو تابع مجموعهای از شاخصهای تخصصی است، گفت: تلاش مجموعه غذا و دارو این است که با بهرهگیری از ظرفیت تعاملات بیناستانی و رایزنی با نهادهای مرتبط، خلأهای موجود در تأمین دارو را کاهش دهد تا بیماران بتوانند داروی مورد نیاز خود را بدون تأخیر دریافت کنند.
بیماران برای تأمین داروی خارجی به بازار سیاه مراجعه نکنند
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با هشدار نسبت به خرید دارو از بازار آزاد و منابع غیررسمی گفت: تنها محل مجاز عرضه دارو، داروخانه است و بیماران نباید در صورت دسترسی نداشتن به داروی خارجی، برای تهیه آن به بازار سیاه یا داروهای قاچاق مراجعه کنند.
خشنود اظهار کرد: گاهی ممکن است بیمار، اطرافیان او یا حتی برخی افراد در کادر درمان، بیمار را به استفاده از داروی خارجی ترغیب کنند؛ در حالی که دارو باید از مسیر رسمی و از طریق داروخانه به دست بیمار برسد.
وی افزود: وقتی دارویی در شبکه رسمی موجود نباشد، ممکن است افراد سودجو از این شرایط سوءاستفاده کرده و دارو را بهصورت قاچاق وارد کشور کنند، اما مصرف این داروها به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
خشنود با اشاره به شرایط نگهداری بسیاری از داروها، تصریح کرد: تعداد قابل توجهی از داروها باید در شرایط خاص و در دمای یخچال نگهداری و حمل شوند و حتی انتقال آنها از داروخانه تا منزل بیمار نیز باید با رعایت زنجیره سرد انجام شود.
وی ادامه داد: بنابراین وقتی دارویی بهصورت قاچاق از کشور دیگری وارد میشود، مشخص نیست شرایط نگهداری و حمل آن رعایت شده باشد. ممکن است داروی قاچاق تقلبی باشد و سلامت و جان بیمار را به خطر بیندازد؛ حتی اگر دارو اصل و متعلق به یک شرکت معتبر داروسازی باشد، در صورت رعایت نشدن شرایط نگهداری و زنجیره سرد، ممکن است کیفیت و اثربخشی آن از بین رفته باشد.
داروی قاچاق؛ تهدیدی برای سلامت و اقتصاد بیمار
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی ممکن است بیمار دارویی را مصرف کند که دیگر اثربخشی لازم را ندارد و در نتیجه، ضمن به خطر افتادن سلامت و جان بیمار، هزینه قابل توجهی نیز بابت دارویی پرداخت کرده که عملاً اثر درمانی خود را از دست داده است.
خشنود تأکید کرد: به هیچ عنوان توصیه نمیکنیم اگر داروی خارجی در بازار رسمی موجود نبود، بیمار بلافاصله به سمت بازار آزاد و بازار سیاه برود و آن دارو را از منابع غیررسمی تهیه کند.
وی افزود: توصیه ما این است که بیماران با نظر پزشک از داروهای تولید داخل استفاده کنند و داروی مورد نیاز خود را صرفاً از داروخانههای مجاز تهیه کنند تا سلامت آنها به دلیل مصرف داروی قاچاق، تقلبی یا دارویی که شرایط نگهداری آن رعایت نشده است، به خطر نیفتد.
تبلیغ و فروش دارو در فضای مجازی ممنوع است
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با هشدار نسبت به تبلیغ و فروش غیرمجاز دارو، تجهیزات پزشکی و مکملها در فضای مجازی گفت: تبلیغ دارو برای عموم مردم ممنوع است و حتی اعضای کادر درمان نیز حق ندارند در صفحات شخصی خود در شبکههای اجتماعی، دارویی را با هدف ترغیب مردم به خرید و مصرف تبلیغ کنند.
خشنود با اشاره به گسترش فعالیتهای تجاری و تبلیغاتی در فضای مجازی اظهار کرد: فضای مجازی میتواند محل آموزش، اطلاعرسانی و فعالیتهای اقتصادی باشد، اما این موضوع نباید به قیمت به خطر افتادن سلامت جسمی، روحی و اخلاقی جامعه تمام شود.
وی افزود: متأسفانه فضای مجازی در برخی موارد به بستری برای فعالیت قاچاقچیان دارو، تجهیزات پزشکی و مکملها تبدیل شده و عرضه داروهای قاچاق و تقلبی و همچنین تجهیزات پزشکی غیرمجاز میتواند سلامت مردم را تهدید کند.
خشنود ادامه داد: در بسیاری از این موارد، هدف اصلی فعالان غیرمجاز صرفاً فروش کالا و کسب درآمد است و توجهی به سلامت جسمی، روحی و حتی وضعیت اقتصادی مصرفکننده ندارند.
تبلیغ دارو برای عموم مردم ممنوع است
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر ممنوعیت تبلیغ دارو برای عموم مردم گفت: تبلیغ دارو بهصورت کلی ممنوع است، مگر در چارچوبهای تخصصی و علمی و برای گروههای حرفهای مانند پزشکان، داروسازان و سایر اعضای کادر درمان.
وی توضیح داد: در محافل علمی ممکن است درباره یک دارو نسبت به داروی دیگر بحث و مقایسه علمی انجام شود؛ برای مثال درباره میزان عوارض، قیمت، نحوه مصرف یا شکل دارویی آن اطلاعات تخصصی ارائه شود، اما این موضوع با تبلیغ عمومی دارو تفاوت دارد.
خشنود تصریح کرد: در فضای عمومی که مخاطبان آن افراد غیرمتخصص و عموم مردم هستند، تبلیغ دارو ممنوع است و حتی اعضای کادر درمان نیز نمیتوانند در فضای مجازی با استفاده از استوری، صفحات شخصی یا کانالهای خود در شبکههایی مانند واتساپ، تلگرام و اینستاگرام، دارویی را با هدف تشویق مردم به خرید و مصرف آن تبلیغ کنند.
رصد تبلیغات غیرمجاز در فضای مجازی
وی با بیان اینکه فعالیتهای غیرمجاز در فضای مجازی رصد میشود، گفت: معاونتهای غذا و داروی دانشگاههای علوم پزشکی تیمهایی برای رصد این موارد دارند و سازمان غذا و دارو نیز در این زمینه فعالیت میکند.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز از مردم خواست در صورت مشاهده تبلیغ غیرمجاز دارو و تجهیزات پزشکی در فضای مجازی، موضوع را گزارش کنند.
خشنود افزود: اگر صفحهای در فضای مجازی اقدام به تبلیغ دارو، تجهیزات پزشکی یا محصولی کند و مردم را به مصرف یک داروی خاص ترغیب کند، مردم حتماً این موارد را گزارش دهند تا موضوع مورد پیگیری قرار گیرد.
وی با اشاره به همکاری دستگاههای نظارتی و قضایی خاطرنشان کرد: پلیس فتا همکاری بسیار خوبی با معاونتهای غذا و دارو دارد و قوه قضاییه نیز در این زمینه همکاری و همراهی لازم را انجام میدهد.
خشنود تأکید کرد: هدف همه این مجموعهها باید جلوگیری از آسیب به سلامت جامعه و مردم باشد و با ادامه رصد و پیگیری تخلفات، تلاش میکنیم از عرضه و تبلیغ محصولات غیرمجاز در فضای مجازی جلوگیری شود.
دانشکده داروسازی شیراز در مسیر تبدیل ایدههای پژوهشی به تولید صنعتی دارو
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشکده داروسازی شیراز گفت: ایدههای متعددی از سوی استادان و دانشجویان این دانشکده در حال بررسی است، اما تبدیل یک ایده یا مولکول جدید به داروی قابل عرضه، فرآیندی زمانبر و پرهزینه است و ممکن است دستکم 6 تا 10 سال زمان نیاز داشته باشد.
خشنود با اشاره به روند تبدیل ایدههای پژوهشی دانشگاهها به محصولات دارویی اظهار کرد: خوشبختانه دانشکده داروسازی شیراز از دانشکدههای پیشرو در این حوزه است و از استادان مجرب در زمینههای مختلف برخوردار است.
وی افزود: دانشجویان علاقهمند و توانمندی نیز در این مجموعه حضور دارند که ایدههای بسیار خوب، جذاب و کاربردی ارائه میکنند، اما تبدیل یک ایده پژوهشی به داروی قابل مصرف به سادگی انجام نمیشود و نیازمند طی مراحل علمی و قانونی متعدد است.
تبدیل مولکول جدید به دارو؛ فرآیندی چندمرحلهای
خشنود با بیان اینکه تنها بخش بسیار کوچکی از ترکیبات مورد مطالعه در نهایت به دارو تبدیل میشوند، گفت: در دنیا از میان هزاران ماده یا ترکیب شیمیایی که مورد بررسی و تحقیق قرار میگیرند، در نهایت ممکن است تنها یک مورد به داروی قابل عرضه تبدیل شود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: یک ترکیب جدید ابتدا باید مراحل آزمایشگاهی را پشت سر بگذارد و پس از آن مطالعات و آزمایشهای مربوط به حیوانات انجام شود تا آثار و عوارض آن مشخص شود. سپس این فرآیند وارد مراحل مطالعات انسانی میشود و هر مرحله نیز نیازمند دریافت مجوز و ارائه مستندات علمی است.
وی خاطرنشان کرد: پس از طی این مراحل، محصول از مرحله آزمایشگاهی به مرحله نیمهصنعتی و در نهایت به تولید صنعتی میرسد و تنها پس از طی فرآیندهای لازم میتواند بهعنوان یک محصول دارویی وارد بازار شود.
خشنود با اشاره به ایدههای مطرحشده از سوی استادان و دانشجویان گفت: ایدهها و پژوهشهای بسیار خوب و کارگشایی در دانشگاه در حال انجام است و مولکولهایی نیز در حال طراحی و ساخت هستند، اما برای رسیدن آنها به تولید صنعتی، زمان و سرمایهگذاری قابل توجهی نیاز است.
تأکید بر تولید مواد اولیه دارویی
وی با اشاره به رویکرد مورد تأکید سازمان غذا و دارو اظهار کرد: یکی از جهتگیریهای مهم این است که به جای تمرکز صرف بر کشف یک مولکول و داروی کاملاً جدید، ظرفیت دانشگاهها و صنایع به سمت تولید مواد اولیه دارویی مورد نیاز کشور هدایت شود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: اگر بتوانیم مواد اولیه داروهای موجود را در داخل کشور و با استفاده از ظرفیت دانشکدهها و کارخانههای داروسازی تولید کنیم، این مواد اولیه میتوانند در ادامه به داروهای مورد نیاز مردم تبدیل شوند و وابستگی کشور به واردات مواد اولیه کاهش پیدا کند.
خشنود تصریح کرد: کشف یک داروی جدید فرآیندی بسیار پرهزینه و زمانبر است و به هیچ عنوان نمیتوان انتظار داشت یک یا دو نفر در مدت کوتاهی یک داروی جدید را کشف و وارد بازار کنند.
وی ادامه داد: گاهی تبدیل یک مولکول جدید به دارویی که بتواند مجوزهای لازم را دریافت کرده و وارد بازار شود، حداقل 6 تا 10 سال زمان میبرد.
خشنود با تأکید بر نقش دانشگاهها در خودکفایی دارویی گفت: در حال حاضر تلاش دانشکدهها و مراکز علمی به سمت تولید مواد اولیه دارویی در حال افزایش است و دانشگاهها نیز متناسب با توان و امکانات خود در این زمینه فعالیت میکنند.
وی خاطرنشان کرد: البته انجام این تحقیقات و رسیدن به تولید صنعتی نیازمند هزینه قابل توجهی است و دانشگاهها نیز در حد استطاعت خود تلاش میکنند ظرفیتهای موجود را برای تولید مواد اولیه دارویی و پاسخگویی به نیازهای کشور به کار گیرند.
نظارت بر کیفیت مواد غذایی از کارخانه تا عرضه در بازار انجام میشود
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تشریح نحوه نظارت بر کیفیت مواد غذایی گفت: مسئولیت نظارت بر فرآیند تولید مواد غذایی در کارخانهها، مواد اولیه مورد استفاده، افزودنیها، بستهبندی و محصول نهایی تا زمان ورود به بازار بر عهده معاونت غذا و دارو است، اما پس از عرضه محصول در مراکز فروش و رستورانها، نظارت بر شرایط عرضه در حوزه معاونت بهداشت قرار میگیرد.
خشنود اظهار کرد: نظارت بر مواد غذایی از مرحله تولید آغاز میشود و معاونت غذا و دارو بر فرآیند تولید، مواد اولیه مورد استفاده در کارخانه و محصولی که در نهایت بستهبندی و وارد بازار میشود، نظارت دارد.
وی افزود: برای نمونه، در تولید محصولاتی مانند سوسیس و کالباس یا فرآوردههای لبنی، مواد اولیهای که وارد کارخانه میشوند باید از نظر سلامت و کیفیت مورد تأیید قرار گیرند و سپس وارد خط تولید شوند.
خشنود ادامه داد: همچنین افزودنیهایی که در فرآیند تولید مواد غذایی مورد استفاده قرار میگیرند باید مجاز باشند و استفاده از آنها نیز تحت نظارت و تأیید معاونت غذا و دارو انجام میشود. مجوزهای لازم برای تولید و عرضه محصولات نیز در همین چارچوب صادر و کنترل میشوند.
برخورد قاطع با تخلفات سلامتمحور
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تفکیک مسئولیتهای نظارتی در مراحل مختلف گفت: پس از اینکه محصول غذایی فرآوری و وارد بازار شد و در فروشگاهها یا مراکز عرضه قرار گرفت، نظارت بر نحوه عرضه و شرایط بهداشتی آن در حوزه معاونت بهداشت و مراکز بهداشت قرار میگیرد.
وی افزود: معاونت بهداشت دانشگاههای علوم پزشکی، از جمله در شیراز، بهصورت مستمر از رستورانها، مراکز فروش و محلهای عرضه مواد غذایی بازدید و شرایط بهداشتی آنها را بررسی میکند.
خشنود خاطرنشان کرد: بنابراین کیفیت محصول در زمان تولید و فرآیند کارخانه در حوزه نظارت معاونت غذا و دارو قرار دارد، اما موضوعاتی مانند شرایط عرضه، بهداشت محیط و نحوه ارائه مواد غذایی در مراکز عمومی، توسط معاونت بهداشت پیگیری میشود.
وی با اشاره به برخورد با تخلفات در حوزه مواد غذایی گفت: در مواردی که تخلفی در مراکز عرضه یا واحدهای تولیدی مشاهده شود، موضوع بر اساس نوع تخلف پیگیری و در صورت نیاز به مراجع قانونی از جمله تعزیرات حکومتی معرفی میشود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: این موضوع تنها مربوط به کارخانههای بزرگ نیست و اگر در کارگاههای کوچک یا واحدهای تولیدی نیز تخلفی مشاهده شود، موضوع از سوی مجموعههای نظارتی پیگیری خواهد شد.
خشنود تصریح کرد: در مواردی که تخلف بهگونهای باشد که سلامت مردم را تهدید کند یا آسیب جدی به سلامت جامعه وارد کند، موضوع میتواند علاوه بر اقدامات قانونی، به مراجع قضایی و دادگاه نیز ارجاع شود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر ضرورت استانداردسازی داروهای گیاهی گفت: صرف ادعای گیاهی بودن یک محصول و برخورداری از آثار درمانی، برای عرضه آن کافی نیست و اثربخشی، کیفیت و عوارض احتمالی این محصولات باید بهصورت علمی بررسی و تأیید شود.
خشنود اظهار کرد: ممکن است افراد مختلف ادعا کنند که یک فرآورده گیاهی دارای آثار درمانی خاصی است، اما این محصولات برای ورود به چرخه رسمی تولید و عرضه باید فرآیند استانداردسازی را طی کنند.
وی افزود: در کنار بررسی اثربخشی فرآوردههای گیاهی، باید مضرات و عوارض احتمالی آنها نیز مورد توجه قرار گیرد و محصولی که قرار است به دست مردم برسد، از نظر کیفیت و ایمنی مورد تأیید مراجع ذیصلاح باشد.
خشنود با اشاره به ظرفیت استان فارس در حوزه تولید داروهای گیاهی ادامه داد: خوشبختانه در استان فارس کارخانهها و شرکتهای دارویی فعال در زمینه تولید داروهای گیاهی وجود دارند و در این حوزه فعالیت میکنند.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان داخلی گفت: وظیفه معاونت غذا و دارو، سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت، حمایت از شرکتها و افرادی است که سالها در حوزه تولید دارو و خدمت به جامعه فعالیت کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: محصولات شرکتهای دارویی فعال در شیراز و استان فارس تنها در داخل استان مصرف نمیشود، بلکه بخشی از این تولیدات به سایر نقاط کشور نیز ارسال میشود.
خشنود ابراز امیدواری کرد: با حمایتهای دولت و سرمایهگذاری بخش خصوصی، تعداد شرکتهای فعال در حوزه داروهای گیاهی افزایش پیدا کند و محصولات متنوعتر و باکیفیتتری تولید شود.
وی افزود: توسعه این صنعت میتواند علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، زمینه حضور بیشتر محصولات دارویی گیاهی تولید داخل در بازارهای صادراتی را نیز فراهم کند.
قیمت دارو در سراسر کشور یکسان است
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه قیمت دارو در سراسر کشور یکسان است، گفت: قیمتگذاری دارو در سطح استانها و توسط دانشگاههای علوم پزشکی انجام نمیشود و هر داروخانهای که دارو را بالاتر از نرخ مصوب عرضه کند، مرتکب گرانفروشی شده است.
خشنود اظهار کرد: قیمت هر دارو در سراسر کشور یکسان است و شرکتهای دارویی موظف هستند محصولات خود را از طریق شبکه توزیع مویرگی تا آخرین نقطه در استانها توزیع کنند.
وی افزود: بنابراین قیمت یک دارو برای مصرفکننده در دورترین نقطه یک استان با قیمت همان دارو در تهران، شیراز یا حتی داروخانهای که در مجاورت کارخانه تولیدکننده قرار دارد، تفاوتی ندارد.
قیمتگذاری دارو در سطح ملی انجام میشود
خشنود با اشاره به فرآیند قیمتگذاری دارو گفت: قیمت دارو در استان و توسط دانشگاه علوم پزشکی تعیین نمیشود، بلکه قیمتگذاری در یک کمیته تخصصی در سطح کشور انجام میشود.
وی ادامه داد: در این کمیته علاوه بر سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت، نمایندگان بانک مرکزی، بیمهها و سایر دستگاههای مرتبط و نظارتی حضور دارند و قیمت دارو با در نظر گرفتن مجموعهای از عوامل تعیین میشود.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز خاطرنشان کرد: قیمت داروهای تولید داخل و وارداتی بر اساس همین فرآیند تعیین میشود و عواملی مانند نوسانات نرخ ارز و هزینههای مختلف تولید و عرضه در قیمت نهایی دارو تأثیرگذار هستند.
چرا قیمت برندهای مختلف یک دارو متفاوت است؟
خشنود درباره تفاوت قیمت برخی برندهای یک دارو توضیح داد: ممکن است یک دارو توسط چند شرکت تولید شود و قیمت برندهای مختلف آن با یکدیگر متفاوت باشد؛ این تفاوت لزوماً به معنای غیراستاندارد یا بیکیفیت بودن یکی از محصولات نیست.
وی افزود: ممکن است یک شرکت ماده اولیه را با قیمت بالاتری تهیه کند، کیفیت ماده اولیه آن متفاوت باشد یا بستهبندی و سایر اجزای محصول هزینه بیشتری داشته باشد. در نتیجه، قیمت نهایی برندهای مختلف میتواند متفاوت باشد.
خشنود با اشاره به استامینوفن بهعنوان نمونه گفت: ممکن است یک بیمار احساس کند استامینوفن تولید یک شرکت، اثرگذاری بیشتری دارد و سردرد او را سریعتر برطرف میکند. همه محصولات دارای استانداردهای لازم هستند، اما ممکن است تفاوتهایی در کیفیت مواد اولیه مورد استفاده شرکتها وجود داشته باشد.
وی تأکید کرد: قیمت نهایی دارو تنها به قیمت ماده مؤثره مربوط نیست؛ فرآیند تولید، مواد جانبی، بستهبندی و سایر اجزای محصول نیز در قیمت نهایی تأثیر دارند.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: برای مثال، وزن یک قرص استامینوفن 325 میلیگرمی فقط به ماده مؤثره آن محدود نمیشود و بخش دیگری از وزن قرص مربوط به ترکیباتی است که برای شکلدهی، تولید و تبدیل ماده دارویی به قرص مورد استفاده قرار میگیرد.
وی افزود: در مورد کپسول نیز علاوه بر ماده دارویی، پوسته ژلاتینی کپسول و سایر اجزای آن در هزینه تولید مؤثر است. در محصولاتی مانند سرم نیز هزینه ظرف و مواد مورد استفاده در بستهبندی، از جمله مواد پتروشیمی، بخشی از هزینه نهایی محصول را تشکیل میدهد.
فروش دارو بالاتر از نرخ مصوب، گرانفروشی است
خشنود با تأکید بر ضرورت رعایت نرخ مصوب دارو در داروخانهها گفت: اگر یک داروخانه حتی یک ریال دارو را بالاتر از قیمت مصوب عرضه کند، این اقدام گرانفروشی محسوب میشود.
وی تصریح کرد: قیمت دارو در سراسر ایران یکسان است و بنابراین اگر داروخانهای دارو را بالاتر از نرخ مصوب به بیمار عرضه کند، مرتکب تخلف شده و موضوع قابل پیگیری است.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه چنین تخلفی بهطور معمول به ندرت اتفاق میافتد، افزود: ممکن است در مواردی اشتباه رخ دهد، اما بخش قابل توجهی از شکایتهایی که درباره تفاوت قیمت دارو مطرح میشود، مربوط به تفاوت قیمت برندهای مختلف است.
وی توضیح داد: برای مثال، ممکن است یک دارو مانند استامینوفن توسط چهار شرکت تولید شده باشد و هر کدام قیمت متفاوتی داشته باشند. اگر داروخانه یک بار یک برند و بار دیگر برند دیگری را عرضه کند، طبیعی است که قیمت پرداختی بیمار متفاوت باشد و این موضوع بهتنهایی به معنای گرانفروشی نیست.
خشنود تأکید کرد: قیمت هر برند همان نرخ مصوب تعیینشده برای آن محصول است و در صورت مشاهده هرگونه تخلف واقعی از سوی داروخانهها، موضوع حتماً مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
توزیع دارو باید عادلانه و مویرگی انجام شود
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر ضرورت دسترسی عادلانه مردم به دارو گفت: دو اصل «توزیع عادلانه» و «توزیع مویرگی» در شبکه دارویی کشور مورد تأکید است و شرکتهای دارویی موظفند دارو را به داروخانههای مستقر در نقاط مختلف استان و کشور برسانند.
خشنود اظهار کرد: در حوزه توزیع دارو دو اصل اساسی برای معاونت غذا و دارو، سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت اهمیت دارد که شامل توزیع عادلانه و توزیع مویرگی دارو است.
وی افزود: شرکتهای دارویی موظف هستند دارو را به تمام نقاطی که داروخانه در آن مستقر است، برسانند و دسترسی مردم به دارو نباید صرفاً به مراکز استانها و شهرهای بزرگ محدود شود.
خشنود با بیان اینکه توزیع عادلانه به معنای توزیع یکسان همه داروها در تمام نقاط نیست، تصریح کرد: منظور از عدالت، ایجاد دسترسی متناسب با نیاز است. برای مثال، داروهای شیمیدرمانی باید در مناطقی توزیع شوند که بیماران مبتلا به سرطان برای دریافت خدمات به آنجا مراجعه میکنند و پزشک متخصص مربوطه حضور دارد.
وی ادامه داد: همین موضوع درباره داروهای بیماران پیوندی، تالاسمی و سایر بیماریهای تخصصی نیز صدق میکند؛ یعنی دارو باید در مراکزی که پزشک متخصص و بیماران مرتبط با آن بیماری حضور دارند، در اختیار داروخانه قرار گیرد.
داروهای عمومی باید تا دورترین نقاط توزیع شوند
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز خاطرنشان کرد: در مورد داروهای عمومی که هر فرد ممکن است در طول زندگی به آنها نیاز داشته باشد، شرکتهای دارویی موظفند توزیع مویرگی را انجام دهند و دارو را به داروخانههای مختلف، حتی در دورترین نقاط، برسانند.
خشنود گفت: اگر داروخانهای اعلام کند که شرکت دارویی به دلیل دور بودن مسیر از تحویل دارو خودداری کرده است، چنین اقدامی قابل قبول نیست و میتواند تخلف شرکت محسوب شود.
وی افزود: شرکتهای دارویی باید برای رساندن دارو به داروخانهها برنامهریزی کنند و هدف اصلی این است که دارو در نهایت به دست بیمار برسد.
استفاده از ظرفیت استانهای همجوار برای دارورسانی
خشنود با اشاره به همکاری میان استانها برای تسهیل توزیع دارو گفت: گاهی یک شهرستان یا روستا به مرز استان دیگری نزدیکتر است و در چنین شرایطی، برای تسریع در دارورسانی از ظرفیت شعب شرکتهای دارویی در استان مجاور استفاده میشود.
وی توضیح داد: برای مثال، ممکن است برخی مناطق فارس به استان یزد نزدیکتر باشند و شرکت دارویی به جای ارسال دارو از شیراز، محصول مورد نیاز داروخانه را از شعبه همان شرکت در یزد تأمین کند.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: در مناطق جنوبی نیز که برخی شهرستانها به استان هرمزگان و بندرعباس نزدیکتر هستند، ممکن است شعب شرکتهای بزرگ دارویی در هرمزگان مسئول تأمین و ارسال دارو به داروخانههای آن مناطق باشند.
وی خاطرنشان کرد: این تعامل دوطرفه است و در مناطقی از استانهای همجوار که به فارس نزدیکتر هستند نیز شرکتهای دارویی مستقر در فارس میتوانند داروهای مورد نیاز آنها را تأمین کنند.
خشنود تأکید کرد: این شیوه، اتفاق عجیب یا استثنایی نیست، بلکه یک فرآیند معمول در شبکه توزیع داروست و هدف نهایی آن این است که دارو در سریعترین و مناسبترین مسیر ممکن به دست بیمار برسد؛ فرقی نمیکند شرکت دارویی در شیراز مستقر باشد یا در یکی از استانهای همجوار.
کشف 60 میلیارد تومان کالای سلامتمحور قاچاق و غیرمجاز
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز از انجام بیش از 2200 مورد بازرسی در 15 ماه گذشته خبر داد و گفت: در جریان این بازرسیها حدود 400 مورد کشف کالای سلامتمحور قاچاق و غیرمجاز به ارزش تقریبی 60 میلیارد تومان ثبت شده که حدود 50 میلیارد تومان آن مربوط به دارو بوده است.
خشنود اظهار کرد: در فاصله حدود 12 ماه سال 1404 و سه ماه نخست سال 1405، که آمار آن جمعبندی و نهایی شده است، بیش از دو هزار و 200 مورد بازرسی در حوزه کالاهای سلامتمحور انجام شده است.
وی افزود: حاصل این بازرسیها حدود 400 مورد کشف کالای سلامتمحور قاچاق و غیرمجاز بوده که ارزش ریالی آنها در مجموع حدود 60 میلیارد تومان برآورد و قیمتگذاری شده است.
خشنود ادامه داد: حدود 50 میلیارد تومان از ارزش کالاهای کشفشده مربوط به دارو بوده و بخش دیگر شامل محصولات آرایشی و بهداشتی، فرآوردههای طبیعی و سنتی، مکملها، شیرخشک و تجهیزات پزشکی بوده است.
مقابله با قاچاق کالاهای سلامتمحور در کنار نظارت بر داروخانهها
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به وظایف این معاونت گفت: فعالیت معاونت غذا و دارو تنها به تأمین و پیگیری تأمین دارو و نظارت بر عملکرد داروخانهها محدود نمیشود، بلکه مقابله با عرضه و توزیع کالاهای سلامتمحور قاچاق و غیرمجاز نیز یکی از وظایف مهم این مجموعه است.
وی تصریح کرد: در حوزه مواد غذایی نیز مواردی از عرضه محصولات غیرمجاز و قاچاق وجود دارد که این موضوع نیز در چارچوب وظایف نظارتی پیگیری میشود، اما بخش قابل توجهی از کشفیات اعلامشده مربوط به دارو و سایر کالاهای سلامتمحور بوده است.
خشنود با هشدار نسبت به پیامدهای مصرف داروهای قاچاق و غیرمجاز خاطرنشان کرد: هر یک از این اقلام میتواند سلامت و جان مردم را به خطر بیندازد، چرا که مشخص نیست این محصولات از چه مسیری وارد شدهاند، چه شرایطی برای تولید، حمل و نگهداری آنها رعایت شده و آیا از نظر کیفیت و سلامت قابل اطمینان هستند یا خیر.
وی تأکید کرد: برخورد با کالاهای سلامتمحور قاچاق و غیرمجاز، در کنار تأمین دارو و نظارت بر داروخانهها، با هدف حفاظت از سلامت مردم و جلوگیری از به خطر افتادن جان بیماران دنبال میشود.
انتهای پیام/424
