به گزارش خبرآنی، محمد صادق عظیمی فر، در برنامه «گفتوگوی ویژه خبری» با اشاره به اینکه امسال نسبت به سال گذشته با رشد قابل توجه مصرف مواجه نبودهایم و دولت نیز اقداماتی را برای مدیریت مصرف آغاز کرده و این اقدامات در حال پیشرفت است گفت: ناترازی بنزین به معنای مقصر بودن مردم نیست. این مسئله حاصل مجموعهای از عوامل در حوزه حکمرانی انرژی که در مجموع به ایجاد ناترازی در بنزین منجر شده است.
مشروح گفتگوی معاون وزیر نفت به شرح زیر است:
سوال: پیرو اعلام سخنگوی دولت خانم مهاجرانی مبنی بر پیاده سازی و اقدام دولت برای مدیریت مصرف سوخت و تغییر قیمت غیر سهمیهای از بامداد ۱۷ شهریورماه دعوت کردیم از مهندس عظیمی فر معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران تا راجع به دلایل این تصمیم دولت و جزئیات این تصمیم گفتوگو انجام دهیم که مردم در جریان کم و کیف این تصمیم قرار بگیرند.
طبیعتا این اقدامی که دولت در دستور کار قرار داده، یکی از دلایل بسیار مهم آن بحث ناترازی ما درسوخت است.
مایلید یک تبیینی از وضعیت ناترازی این جا تصریح کنید که ما به میزان تولید، مصرف، واردات در چه وضعیتی هستیم؟
عظیمی فر: ناترازی به منزله شکاف بین تولید و مصرف است، وقتی از ناترازی صحبت میکنیم، فاصله بین تولید و مصرف میتوانیم ناترازی تفسیر کنیم.
در خصوص مصرف ما روند مصرف بنزین مان در سنوات مختلف مخصوصا پاندمی کرونا روند صعودی بوده، علل مختلفی داشته که اگر لازم شد تشریح میکنیم. سالی قریب به ۶ درصد میانگین رشد مصرف بنزین مان بوده، از سال ۱۴۰۰ به این طرف، از آن طرف در بحث تولید به هرحال در این سالها بعد از بهره برداری از پالایشگاه ستاره خلیج فارس در سال ۹۶ پالایشگاه جدیدی به جمع ۱۰ پالایشگاه کشور اضافه نشد، گرچه برنامه ریزیهای زیادی در دست اقدام است ولی میزان رشد بنزین مان با اقداماتی که در دولت چهاردهم صورت گرفت به ویژه افزایش خوراک پالایشگاه و استفاده از ظرفیت خالی واحدهای بنزین سازی در پالایشگاه مختلف و یک سری اصلاحات فرآیندی در پالایشگاهها انجام شد، حدود ۵ درصد توانستیم رشد تولید داشته باشیم نسبت به دوره مشابه قبل از دولت، این یعنی ما رشد سالانه ۶ درصدی داشتیم در حالی که در این سه چهار سال اخیر ۵ درصد نتوانستیم در مجموع رشد تولید داشته باشیم به تبع شکاف بین تولید و مصرف کشور برای تامین نیاز بنزین خودش و عرضه پایدار بنزین روی آورده به واردات از سال ۱۴۰۰ علی القاعده در صورتی که رشد مصرف به این ترتیب استمرار پیدا کند و تولید نتواند آن رشد مصرف را به آن برسد، قاعدتا این میزان واردات روندش صعودی خواهد بود و منابع ارزی کشور میتواند بخش عمدهای بیاد به سمت و سوی واردات بنزین.
سوال: عدد و رقمش ممکن است میزان تامین و واردات و تولیدمان؟
عظیمی فر: میانگین عرض کنم، چون بالا پایین زیاد داره، میزان تولید و مصرف به تبع این که چه فصلی از سال است و پالایشگاهها تعمیرات رفتند یا نرفتند، میانگین ۵ ماهه کشور چیزی در حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز بوده، در حالی که میزان تولید پالایشگاهی و غیر پالایشگاهی به صورت میانگین قریب به ۱۲۲ لیتر در روز بوده که یک چیزی حول و حوش ۱۰ میلیون لیتر در روز پنج ماهه کسری داشتیم که باید از محل واردات جبران میشد.
ما امسال نسبت به سال قبل افزایش مصرف نداشتیم با اقداماتی که دولت از سال قبل شروع کرده و مستمرا در حوزه مصرف یک سری اقدامات را پیش میبرد.
سوال: دلایل این ناترازی صرفا مصرفی است که مردم در خودروهای شان دارند؟
عظیمی فر: نه هرچه میشود اولین موثر مردماند در واقع این جوری نیست، ما مجموعه عواملی در حکمرانی مووضع بنزین کشور، حکمرانی انرژی کشور از سالیان قبل و نه در الزاما این سالها بوده که دست به دست هم داده و منجر شده به این که ناترازی بنزین به وجود بیاد، علل اصلی این ناترازی در دو دسته تقسیم کنم.
چیزی که برآورد نظرکارشناسان و متخصصان این امرست، در حوزه قیمتی و تثبیت قیمت یکی از علل ناترازی بوده، میشود گفت، مصرف سی ان جی کشور رقمش سال ۱۴۰۰ -۱۳۹۹ حدود ۲۴ میلیون متر مکعب معادل ۲۴ میلیون لیتر بوده منتهی روند مصرف سی ان جی کشور به دلیل تثبیت قیمت بنزین و از بین رفتن فاصله محسوس بین سی ان جی و بنزین رسیده به حول وحوش ۱۵-۱۶ میلیون متر مکعب مصرف سی ان جی، در حالی که ما ۳ میلیارد دلار سرمایه گذاری کردیم در سالهای قبل در صنعت انرژی، این کاهش مصرف سی ان جی رفته به سمت و سوی مصرف بنزین.
ما تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانه سوزمان ۶۴ درصد در این دولت افزایش داشته ولی این اقداماتی که در حوزه زیرساخت سی ان جی در این سالها انجام شده نتوانسته جبران کننده آن فاصله قیمتی ناچیز بنزین و سی ان جی باشد.
در کنار این علل قیمتی و تثبیت قیمت یک سلسله عوامل غیر قیمتی مثل حجم بالای ناوگان فرسوده کشور که بعضا چند برابر استانداردهای جهانی مصرف دارد یا استاندارد تولیدات خودروی کشور که قاعدتا مقصرش مردم نیستند و ورود جدی کرده رئیس جمهور به این موضوع اینها همه عواملی است که در کنار آن کاهش مصرف سوختهای جایگزین منجر به این شده که ما با افزایش مصرف سالانه روبه رو باشیم و شتاب مصرف بیش از تولید باشد.
سوال: در حوزه تولید و پالایش فرسودگی و این که بهره وری پایین اینها اثرگذار بوده در این که تولید ما آن طور که باید باشد، نبوده؟
عظیمی فر: در حوزه تولید ما حداکثر تولید تاریخی بنزین کشور را داریم، با افزایش بهره وری پالایشگاههای موجود، تغییر شرایط عملیاتی، مصداقی عرض کنم سابق بر این پالایشگاه ستاره خلیج فارس نفتاش را صادر میکرد بعضا، ما با توجه به این که این نفتا میتوانست خوراک واحدهای بنزین سازی بقیه پالایشگاهها شود که ظرفیت خالی داشتند، مثل پالایشگاه اصفهان، تهران و تبریز این نفتا را منتقل کردیم بین پالایشگاهها و از ظرفیت خالی پالایشگاهها استفاده کردیم و حتی یک لیتر با توجه به این که تعمیرات اساسی این پالایشگاه به صورت منظم انجام شد، احیای کاتالیستی این پالایشگاه انجام شد شاید گفت یک لیتر پالایشگاههای موجود حتی ظرفیت تولید بنزین مازاد نداشته باشند، البته دولت تمام اهتمامش را در بخش تولید روی این گذاشته که طرحها اولویت بندی کند.
مجموعه وسیعی از طرحهای پالایشی در سنوات قبل تعریف شده و پیشرفتهای مختلف، از ابتدای استقرار دولت این طرحها را آمدیم اولویت بندی کردیم، بر حسب میزان پیشرفت شان و چند طرح اولویت دار که بیشترین اولویت داشتند به صورت هفتگی هم پالایش کردیم و هم موانعش را مرتفع کردیم، چند هفته پیش اعلام کردم که ما دو پالایشگاه جدید قرارست امسال به بهره برداری برسانیم، به ۱۰ پالایشگاه قبلی اضافه شود با مجموع ظرفیت تولید ۱۸۰ هزار بشکه در روز، حول و حوش ۱۲-۱۳ میلیون لیتر تولید بنزین، ۵ میلیون لیتر تولید نفت گاز با آمدن تمام واحدهای این پالایشگاهها به تولیدات کشور اضافه میشود.
ولی حتی با وجود اضافه کردن تاسیسات پالایشی جدید اگر قرار باشد روند رشد مصرف مان این رشد ۶ درصد رشد سالانه باشد، قطعا تکافوی میزان مصرف را نمیکند.
سوال: ناترازی فعلی مان را میتواند حل کند؟
عظیمی فر: به شرطی که افزایش مصرف را بتوانیم کنترل کرده و این رشد را محدود کند.
سوال: این افزایش مصرف بیشتر به خاطر کیفیت خودروهاست و افزایش حجم خودروهاست، دلایل این چنینی دارد؟
عظیمی فر: بله سالی یک تا یکی و نیم خودرو وارد ناوگان حمل و نقل مان میشود، به صورت متوسط طی این سنوات، خروج ناوگان ما عدد نسبتا پایینی است اگر چه ناوگان فرسودهای در این سه سال قریب به ۷۰۰ هزار ناوگان فرسوده خارج شده که یک رکورد محسوب میشود در این برهه اخیر، چون ورود و خروج ناوگان متناسب نیست، ناوگانی که وارد میشود، بعضا استانداردهای کافی ندارد. از آن سو سوختهای جایگزینی که میتوانند کمک کنند به کاهش مصرف بنزین، این سوختها روند مصرف شان به دلیل سیاستهای تثبیت قیمت نزولی بوده، به مرور میبینیم که مصرف بنزین افزایش پیدا میکند.
سوال: اقداماتی که دولت انجام داده، بحث قیمت اقدام فوری است که خیلی برجسته در چشم همه دیده میشود که این تصمیمی است که دولت گرفته، ولی طبعیتا اقدامات غیر قیمتی که برخی شما اشاره کردید دولت در دستور کار دارد، مهمترین آنها چیست؟
عظیمی فر: شاید از روزهای اولی که دولت مستقر شد یکی از دغدغههای اصلی آقای رئیس جمهور موضوع جلوگیری از واردات فرآوردههای نفتی بود، در نفت و گاز یک دستاورد بزرگ رسید، ما واردات گازوئیل متوقف شد در این دولت با اقداماتی که انجام شد در این بحث نیست، در مورد بنزین تکسر آراء و نظرات زیادست، خود این برنامه دهها و دهها نظریه مطرح شده که ما چکار کنیم مصرف بنزین را بتوانیم مدیریت کنیم، اساسا اختلاف نظرهای ماهوی در خصوص ریشههای ناترازی بنزین وجود دارد.
حقیقت این است که دولت آن جمع بندی که صورت داد با توجه به حافظه تاریخی مردم در مقوله بنزین، ما یک حافظه تاریخی چه در کوتاه مدت، آبان ۹۸ و چه در بلندمدت از دهها سال قبل داشتیم در خصوص موضوع بنزین.
تمام این تجربیات مرور شد، عارضه یابی شد، تجربیات جهانی بررسی شد و دولت به این جمع بندی رسید که باید اتکا کند در گام اول به سیاستهای غیر قیمتی.
در سیاستهای غیر قیمتی اقدامات متعددی انجام شده، چون ممکن است در نگاه اول تصور بر این باشد که دولت اولین کاری که میکند گران کردن بنزین است، منتها حقیقت این است که ما در حوزه سیاستهای غیر قیمتی در اختصاص سهمیه به ناوگان مختلف یک بهینه سازی صورت دادیم.
ما مصرف بنزین مان ۱۳۲ میلیون لیتر بود در حالی که بالغ بر ۱۷۵ میلیون لیتر سهمیه تخصیص پیدا میکرد به ناوگان مختلف و غیر بهینه هم تخصیص پیدا میکرد به ناوگانهای مختلف، مثال میزنم به یک نفر که مالک چند خودرو بود، سهمیه بابت تمام خودروهاش داده میشد، ممکن بود کسی خودروی وارداتی و خارجی داشته باشد و از تمکن بالایی برخوردار باشد به او سهمیه داده میشد، مثل کسی که در مناطق محروم خودروهای آن چنانی نداشت.
در مناطق ویژه و آزاد با وجود این که دولت معافیتهای ویژه برای ورود خودرو قائل شده بود باز مثل بقیه جاهای دیگر سهمیه داده می شد و یارانه بنزین به صورت قابل توجهی داده میشد.
در خود دولت بنزین به صورت یارانهای به ناوگان دولت داده میشد، دولت آمد اینها را بهینه سازی کرد و تعدیل سهمیه در بعضی از بخشها صورت داد.
سوال: مثل کجا، همچنان ناوگان دولت سهمیه دریافت میکند یا تعدیل شده؟
عظیمی فر: ناوگان دولت را تماما نرخش را بردیم بالاترین نرخ، قرارست که همین ۱۰ هزار تومان که اعمال شده.
سوال: قرارست که اعمال شده؟
عظیمی فر: قرارست اعمال شود از بامداد سه شنبه، با نرخ ۱۰ هزار تومان ناوگان دولتی نرخ سوخت شان حساب میشود، البته در حوزه ناوگان دولتی همین امروز خدمت رئیس جمهور بودیم ایشان دستور دادند آن بخشی از ناوگان فرسوده دولت سریعا بروند سراغ اسقاطش و برقی سازی ناوگان، قرارست با محوریت سازمان اداری استخدامی یک روز در هفته بدون خودرو تکلیف شود به ادارات دولتی که کارمندان و مدیران دولتی بدون خودرو با استفاده از حمل و نقل عمومی و همسفری و ظرفیتهایی که بار مصرف بنزین را کم میکند بیایند و در محل کار حضور پیدا کنند.
موضوع سهمیهها ساماندهی کرد دولت، در زمینه اسقاط یک رکورد شکسته شد، در سه سال اخیر قریب به هفتصد هزار ناوگان اسقاط شد. تقریبا هدف گذاری قانون برنامه هفتم ۵۰۰ هزارتاست که با این روند ما فکر میکنیم بتوانیم وزارت صمت ما که متولی این موضوع است، به آن هدفگذاری دست پیدا کند. در زمینه متنوع سازی سبد سوخت با وجود این که روند مصرف سی ان جی روند مطلوبی نبود.
روند مطلوبی نبود ولی مخصوصاً اونجایی که تولید کارخانهای داشتیم این زیرساخت را فراهم کردیم رشد ۶۴ درصدی داشتیم در زمینه ساماندهی کارت اضطرار جایگاهها تقریباً ۳۰ تا ۳۵ درصد مصرف بنزین ما به واسطه کارت اضطرار جایگاه انجام میشود و این کارت اضطرار جایگاه یک جعبه سیاهی است که در آن انحراف میتواند وجود داشته باشد و غیر بهینه این سوخت تخصیص پیدا میکند دو طرح یک طرح منطقهای و یک طرح در ابعاد ملی در حال پیادهسازی است در طرح منطقهای در دو استان سیستان و بلوچستان و کرمان ما سهمیههای کارت آزاد را منتقل کردیم به کارت شخصی مردم که کمک کرد به اینکه صفوف جایگاهها بسیار کاهش پیدا کند و رضایتمندی مردم افزایش پیدا کند در نتیجه آن ۱۵ درصد کاهش مصرف وجود داشت.
سوال: یعنی آن کارت اضطرار جایگاه را حذف کردید؟
عظیمیفر: حذف شد و سهمیه منتقل شد به خود مردم برای اینکه سوء استفاده و تصدیگری روی کارت جایگاه صورت نپذیرد، چون آنجا ما در واقع شاهدش بودیم ۱۵ درصد کاهش مصرف این بدون اقدام قیمتی بود منتها در موضوع قیمت ببینید در خصوص قیمت دولت در آذر ماه سال گذشته چنانچه خاطرتان باشد یک مصووبهای را صادر کرد که این مصوبه چند رکن اصلی داشت اولین رکن این مصوبه این بود که ما قرار نیست شوک درمانی کنیم ما قرار نیست مردم را غافلگیر کنیم بلکه به صورت تدریجی اگر قرار باشد هر اقدامی را انجام میدهیم چرا تدریجی دلیل اقدام تدریجی و گام به گام این است که اولاً فرصتی داده میشود به مردم که بتوانند خودشان را تطابق بدهند با شرایط و تصمیمات جدید شما اگر به ناگاه یک تصمیمی را بگیرید قطعاً آحاد جامعه نمیتوانند خودشان را تطبیق بدهند رفتارشان را رفتار استفاده از خودرو حمل و نقل عمومی اینها را تطبیق بدهند و از آن طرف به سیاستگذار این سیاست تدریجی این اختیار را میدهد و این اجازه را میدهد که بازخورد بگیرد از جامعه و ببیند آیا جامعه در اثر این سیاست اولاً تغییر رفتاری رخ داده ثانیاً بازخورد جامعه چه بوده متناسب آن بازخورد رفتارش را اصلاح کند و سیاست بهینهتر را اعمال کند بنابراین رکن اول ما در حوزه قیمتی این است که تدریجی باید اعمال کنیم و پرهیز کنیم از شوک درمانی موضوع بعدی این است که ما اساسا قیمت را اگر قرار هم باشد تغییر بدهیم که حالا بحثش است روی نرخ سوم عرض میکنم به هیچ عنوان در این فاز و البته فاز قبلی هم همینطور بود قیمت بنزین تولیدی داخل را که معادل ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیون لیتر است را ما افزایش نخواهیم داد یعنی سهمیه اول خودروها که ۶۰ لیتر سهمیه خودروهای شخصی است این عدد برای تاکسیهای عمومی تک سوز نزدیک به ۴۰۰ لیتر است معادل ۱۵۰۰ تومان تغییر نخواهد کرد سهمیه دوم خودروها که در واقع ۵۰ لیتر برای خودروهای شخصی است این سهمیه که معادل ۳۰۰۰ تومان است تغییر نخواهد کرد در واقع میشود گفت که ۸۰ تا ۸۵ درصد آحاد جامعه از این تغییر قیمت متاثر نخواهند شد فقط این تغییر قیمت که عرض کردم به صورت تدریجی انجام میشود آن بخشی را در بر میگیرد که در واقع بنزین وارداتی را دارند از آن استفاده کنند به هر حال دارد ارقام بالایی از منابع متعلق به آحاد جامعه صرف واردات بنزین میشود قیمت بنزین حتماً ملاحظه کردهاید در این ایام در خیلی از کشورهای دنیا اعداد نجومی را تجربه کرده ما اگر قرار باشد واردات کنیم باید با همین قیمتها واردات کنیم آن کسی که قرار است بیشتر مصرف کند به صورت تدریجی قرار است که رقم بیشتری پرداخت کند که البته عدد ۱۰ هزار تومان نسبت به آن رقم واردات بنزین رقم ناچیزی است آن هم برآمده از سیاست تدریجی است پس من اگر بخواهم عرایضم را جمعبندی کنم در حوزه قیمتی تصمیم دولت این است که تدریجی اعمال سیاست بکند این افزایش به هیچ عنوان شامل سهمیههای اول و دوم که حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مصارف را شامل میشود نخواهد شد صرفاً آن بخشی را روی تمرکز میکند که مصارفی بالاتر از الگوی مصرف دارد و در واقع بنزین آن از محل واردات جبران میشود ممکن است بپرسید که چرا گران کردید فلسفه این افزایش جزئی قیمت نرخ سوم برای آن بخش جزئی از جامعه این است که ما تغییر رفتار در جامعه به سمت استفاده از سوختهای جایگزین که روند آن نزولی بوده در این سالها و ما در آن بخشها ناترازی نداشتیم و نداریم صورت بدهد و در واقع بتوانیم آن میزان منابعی که دارد صرف واردات میشود را بیاوریم صرف بخشهای مولد اقتصاد کنیم.
سوال: طرح را یک بار دیگر مستقلاً توضیح بفرمایید که نرخ اول پس ۶۰ لیتر به قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان نرخ دوم هر ماه ۵۰ لیتر قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان و نرخ سوم که کارت اضطرار جایگاه است؟
عظیمیفر: بله کارت اضطرار جایگاه و البته ناوگان دولتی ناوگان وارداتی و خودروهای مناطق ویژه اینها با نرخ سوم که در واقع سهمیه ندارند با آن حساب میشود البته سهمیه ندارند به منزله این نیست که ندارند ما برای همه خودروها کارت سوخت صادر میکنیم چه چند خودرویی باشند یعنی چند خودرو اگر یک نفر داشته باشد چه ناوگان وارداتی باشد چه مناطق آزاد منتها سهمیهای که در این کارتها تغذیه میشود آن سهمیه متناسب این پلکانهای قیمتی خواهد بود.
سوال: و آن کارتهای اضطرار همچنان محدودیت را خواهند داشت که مثلاً ۲۵ لیتر؟
عظیمیفر: این محدودیت کارت اضطرار واقعا نمیشود اسمش را محدودیت گذاشت، چون هر نفر میتواند چند بار استفاده کند از این کار تا یعنی اینطوری نیست که به هر حال همان روز چندین بار هر فرد میتواند سوختگیری کند آن سقف سوختگیری که روی کارت اضطرار بعضاً ۲۰ لیتر ۲۵ لیتر اعمال میشود آن فلسفهاش بیشتر این است که ما بتوانیم شیب مصرف را کنترل کنیم و لجستیک ما پوشش تقاضا را بدهد.
سوال: تاثیر دارد واقعاً، چون شما وقتی میزنید و باک شما پر نمیشود پمپ بنزین بعدی انجام میدهید؟
عظیمیفر: اگر بخواهم خیلی خیلی ساده توضیح بدهم در مناطق عمدتاً مرزی که ما ممکن است سوء استفاده از کارت جایگاه صورت بگیرد بله تاثیر دارد و کمک میکند.
سوال: چرا این محدودیت را فقط در جایگاههای سوخت مناطق مرزی اعمال نمیکنید؟
عظیمیفر: ببینید ما اگر در تهران داریم این محدودیت را اعمال میکنیم واقعاً دلیل اصلیش این است که ما بتوانیم لجستیک ما پوشش این را بدهد که بتوانیم توزیع سوخت را انجام بدهیم سه انبار نفت تهران در جنگ مورد اصابت قرار گرفت حالا اگر لازم شد به جنگ هم اشاره میکنیم هدف دشمن از هدف قرار دادن انبارهای نفت و تاسیسات انتقال در استان تهران و البرز این بود که اختلال هم در توزیع سوخت استان تهران و البرز به وجود بیاورد و هم انتقال سوخت به کل نوار شمالی کشور را متوقف کند که به هدفش نرسید ما با تغییر آرایشی که در ناوگان لجستیکی مان داشتیم توانستیم پایدار تامین سوخت تهران را انجام بدهیم یک وقفه و محدودیتهای جزئی ممکن است اعمال شود به خاطر همین ملاحظاتی که عرض کردم که آنها را به ناچار برای پایداری سوخت رسانی اعمال میکنیم و جا دارد از همه مردم عزیز اگر به هر حال در واقع اذیت شدهاند به خاطر این محدودیتهایی که اعمال شده من اینجا پوزش و عذرخواهی بطلبم.
سوال: منظورم صرفاً تهران نیست در شهرهای مختلف اینکه شما منطقه غیر مرزی اینکه شما محدودیتی ندارید که روزی چند بار به پمپ بنزین مراجعه کنید اولین پمپ بنزین که رفتم حالا ۱۵ لیتر ۲۵ لیتر زدم بیشتر هم در آن پمپ بنزین در آن نوبت نمیتوانم بزنم باید بیایم بیرون بعد میروم پمپ بنزین بعدی دوباره مثلاً نیاز دارم مثلاً سفر میخواهم بروم باید پر کنم این در مصرف تاثیر دارد یعنی در مدیریت مصرفی که شما اعمال میکنید تاثیر دارد این شیب مصرف را نزولی میکند من که همان مصرف را دارم؟
عظیمیفر: بله شیب را نزولی میکند ببینید مصرف بنزین حرف درستی میفرمایید، چون ممکن است بروید بعد مصرف کنید منتها ما برای میزان مصرف از جایگاه هم سقف قائل هستیم یعنی نامحدود نیست کارت جایگاهها درست است در دفعات سوختگیری شما محدودیت را میبینید ولی خود آن کارت سوخت در مجموع بیشتر از ۵۰۰۰ لیتر الان محدودیت هر کار سوخت جایگاه ۵۰۰۰ لیتر است این امکان مصرف از آن وجود ندارد ما این محدودیتها را هم واقعاً برای کنترل مصرف استفاده میکنیم شما اگر جایگاهی مراجعه کنید کارت جایگاه نداشته باشد خودروی شما دوگانه سوز باشد راغب میشوید بروید به سمت استفاده از سی ان جی به عنوان نمونه عرض میکنم در کرمان که کارتهای اضطرار جایگاه جمع آوری شد مصرف سیانجی کرمان ۳۰ درصد در مرداد ماه افزایش پیدا کرد یعنی اینها همه مسیرهایی است که منجر به این میشود که سوخت جایگزین را استفاده کنند و یا انحرافی اگر در استانهای مرزی است در واقع جلوی آن گرفته شود و در واقع کمک کند به اینکه لجستیک ما بتواند به موقع سوخت رسانی کند و یکهو ما به صورت ناگهانی مصارف بالا را تجربه نکنیم.
سوال: یعنی اگر کسی امکان دوگانه سوز کردن ندارد و نیاز هم دارد سهمیهاش هم تمام شده ساعت ۱۱ شب است و سطح جاده است میخواهد بنزین بزند پمپ بنزین هم میگوید که من هم محدودیتم دیگر گذاشته شده نمیتوانم بزنم مثلاً در همچین مواقعی برخی گیر میکنند باید صبر کند تا ۱۲ شب بگذرد یا باید بماند؟
عظیمیفر: ما برای اینکه این چالش را که چالش سنواتی حل و فصل کنیم یک طرحی تحت عنوان شناسهدار کردن کارت آزاد جایگاه پیاده کردیم شناسهدار کردن کارت آزاد جایگاه دیگر اختیار کارت را از جایگاهدار میگیرد و به خود مردم میدهد به این معنا که دیگر محدودیتی روی کارت آزاد جایگاه اعمال نمیشود بلکه هر نفر که رجوع میکند به جایگاه الان در یکی دو جا از جایگاههای تهران این فاز را در واقع به صورت آزمایشی داریم میبریم جلو که تسری بدهیم به کل کشور هر فردی که رجوع میکند به جایگاه اول احراز هویت میشود بعد متناسب با سیاستی که برای مصرف آن اعمال شده ما برای سیاست مصرف آن نفری که میخواهد بیشتر مصرف کند ممکن است بعداً بگوییم که اگر هر کسی بیشتر خواست صرف کند پلکانهای بالای مصرف.
سوال: یعنی کسی بخواهد بنزین بزند احراز هویت میشود؟
عظیمیفر: بله برای کارت آزاد جایگاه از کارت بانکی استفاده میکنند از طریق سامانه مانا بدون اینکه مخاطب متوجه شود به هر حال استعلام گرفته میشود پن کارت بانکی ارسال میشود سامانه مانا کد ملی را به سوئیچ سهمیه ارسال میکند آنجا، اما مشخص است که به فرض شما که تشریف بردهاید در یک جایگاهی چقدر تا الان سوختگیری کردهاید چقدر میخواهید سوختگیری کنید و بعد میتوانید بدون محدودیت سوختگیریتان را انجام بدهید متناسب آن سیاست مصرفی که اعمال شده این در واقع کمک میکند به اینکه این چالش دیگر پیش نیاید.
سوال: این چه زمانی کامل پیاده سازی میشود؟
عظیمیفر: ببینید ما تمام زیرساختهایش را آماده کردهایم برآورد ما این است که تا پایان شهریور بتوانیم فاز آزمایشی را نهایی کنیم در مهرماه در یکی از استانهای کشور این را پیادهسازی میکنیم و احتمالاً تا اواخر مهر ما در تمام کشور این شناسهدار کردن کارت آزاد جایگاهها را پیاده خواهیم کرد.
سوال: آن موقع دیگر محدودیتی برای مصرف نخواهیم داشت؟
عظیمیفر: محدودیتی نخواهیم داشت البته متناسب با سیاستهایی که در خصوص مصرف و قیمت گذاری آن خواهد گرفته شد.
سوال: این افزایش قیمتی که الان اتفاق افتاده فرمودید که روی مصرف به دلیل گرایش به سمت سی ان جی اثر مثبت خواهد داشت یعنی میتوانیم به ناترازی و رفعش کمک کنیم درست است یا غیر از این میتواند آثار دیگر هم داشته باشد غیر از گرایش به سمت سیانجی دلایل دیگری هم میتوانیم برایش متصور باشیم که این افزایش میتواند به رفع ناترازی کمک کند؟
عظیمیفر: بینید یک بخشی فرمودید کمک میکند به اینکه به سمت و سوی سیانجی سوق پیدا کنم ناوگان یک بخشی ممکن است منجر به کاهش تردد و استفاده بیشتر از حمل و نقل عمومی شود از آن طرف منابع حاصل از این طرح قرار است که به عنوان پشتیبان همانطور که آقای رئیس جمهور فرمودند به عنوان پشتیبانی برای منابع حمایتی دولت اعم از کالابرگ از آن استفاده شود و کمک کند به باز توزیع عادلانهتر این یارانه سوختی که بعضاً اقشار پرمصرف دارند از آن استفاده میکنند اینها کارکردهای دیگری است که میشود گفت که در کنار این موضوعاتی که عرض کردم میتواند موثر باشد آن چیزی که مهم است واقعاً این است که ما بتوانیم به صورت توأمان سیاستهای مدیریت مصرف را اعمال کنیم یعنی ما هم باید به افزایش کیفیت ناو قرار نیست ما تک بعدی به مقوله مدیریت مصرف بپردازیم هم توأمان به افزایش کیفیت خودروها بپردازیم هم توأمان باید به توسعه.
سوال: اینکه چرا با آن هدر رفت انرژی که به خاطر کیفیت پایین خودرو داریم از جیب مردم پرداخت میکنیم این چیزهایی است که بعضاً مطرح میشود با افزایش قیمت بنزین بیشتر باید مصرف خودرو را در کارخانهها را بهینه میکردند نشده و حالا من باید بنزین گرانتر بخرم؟
عظیمی فر: در خصوص این موضوع افزایش کیفیت خودرو حداقل به عینه اگر در شهر قدم بزنیم، در هیچ دورهای به اندازه این دوره خودروهای هیبرید و خودروهای برقی و خودروهای با مصرف پایین وارد نشده و استفاده نشده، خیلی محسوس است در سطح جامعه و این ناشی از تنظیم گری دولت بود یعنی دولت تعرفه واردات خودروهای برقی را به ۴ درصد تنزل داد.در خودروهای هیبریدی هم ۱۴-۱۵ تعرفه را کاهش داد، این شایعاتی که میشود که قرارست تعرفه افزایش پیدا کند، این جوری نیست و اینها در کنار اولیتاتومی که آقای رئیس جمهور به خودروسازها دادند، برای از رده خارج کردن خودروهای پرمصرف و برای استفاده از فناوری هیبرید در تولید خودروها و کاهش مصرف خودروهای تولیدی، همه کمک میکند به این که ما بتوانیم به صورت تدریجی هم ناوگان فرسوده خارج کنیم و ناوگان پرمصرف از مدار تولید خارج کنیم و در کنار آن بتوانیم ناوگان با مصرف پایینتر را وارد کنیم و استفاده کنیم.
سوال: سیاست افزایش تدریجی باید بعدا افزایشی داشته باشیم بعدها و الان این انتهای این افزایش است؟
عظیمی فر: در خصوص قیمت میفرمایید؟سوال: بلهعظیمی فر: واقعا تصمیمی دولت برای استمرار این سیاست نگرفته و سیاست ما گام به گام است و قرارست متناسب شرایطی که پیش میآید اگر کاهش مصرف داشته باشیم و روند مصرف با جمیع سیاستها به سمت کاهش برود، قاعدتا دولت دوست ندارد فشار روی مردم وارد کند.در جنگ اخیر شاهد بودیم تاسیسات حوزه انرژی به صورت به کرات مورد هدف قرار گرفت، پالایشگاههای ما، پارس جنوبی که تامین کننده بخشی از خوراک ماست، انبارهای نفت ما، تاسیسات انتقال، با وجود همه این آسیبها در حالی که دنیا دچار یک اختلال گسترده در زنجیره سوختش شده بود، دولت همه اهتمامش راگذاشت که مردم دچار مشکل نشوند و حتی این سیاست تدریجی که به صورت فصلی از قبل طراحی شده بود را معلق کرد و ادامه نداد بابت این که فشاری به مردم وارد نشود.در خیلی از کشورها با وجود این که تاسیسات شان به اندازه ما مورد آسیب قرار نگرفت شاهد بودیم که جیره بندی سوخت اتفاق افتاد و افزایشهای آن چنانی، منتی سر مردم نیست، وظیفه دولت است که رفاه حداکثری برای مردم به بار بیاورد، دولت تا سرحد ممکن سعی میکند به علل ریشهای که مردم در آن تقصیری ندارند بپردازد و در کنار آن نمیشود به بقیه علل زمینه ساز ناترازی بنزین بی توجه بود و به آنها نپرداخت.
سوال: با توجه به چالشهایی که در زمان جنگ ارزیابی تان در تاب آوری در تامین و تولید چیست؟
عظیمی فر: تاب آوری قطعا یک امر به کلی سری است و قابل بیان نیست، آن هم از طریق رسانه، منتها این اطمینان را به مردم میدهیم که تمام دولت یکپارچه شبانه روز فعال است که اجازه ندهد که در اقتصاد کشور اختلال ایجاد شود و امیدواریم که این اراده جمعی که در کشور وجود دارد برای مقاومت مقابل دشمن بیرونی منجر به این خواهد شد قطعا که گشایشهای آتی برای کشور به وجود بیاد.این خاطرجمعی را میدهم که ما همه اهتمام مان در تمام زنجیره، در تولید، انتقال و توزیع ۱۶۰ هزار نفر شبانه روز فعال هستند در این زنجیره با محوریت مجموعه وزارت نفت، در ۴ شرکت اصلی وزارت نفت با راهبری وزیر نفت اجازه ندهند که وقفهای ایجاد شود.جزیره خارک در جنگ اخیر ۵۵۰ بار مورد اصابت قرار گرفت، همکاران ما تعداد قابل توجه شان شهید شدند، ما در صنعت پالایش و پخش شش تا شهید تقدیم کردیم به کشور.فقط برای این که مردم وقتی که رجوع میکنند به جایگاه با کسری سوخت مواجه نباشند، با این چنین شرایطی دولت دارد شرایط را اداره میکند.مردانه همه ایستادند که اجازه ندهند اختلالی در زنجیره تولید سوخت به وجود بیاید.این سیاستهایی که دولت اتخاذ میکند در زمینه سوخت، این سیاستهای منعطفی است.این نیست که ما بیاییم بگوییم که تصمیم ما همین است الا و لابد، تصمیم این است که آقای رئیس جمهور به امر جمعی و مشورت گرفتن بسیار قائلند، در تصمیم گیری در خصوص بنزین شاید باورتان نشود، ظرف چند ماه اخیر ۱۰-۱۵ جلسه خدمت آقای رئیس جمهور بودیم، مجموعههای مختلفی میآیند نظرات شان میدهند و دخیل هستند همه این مجموعهها در خصوص موضوع بنزین، این نیست که فقط مجموعه وزارت نفت تصمیم بگیرد، سازمان برنامه و بودجه، سازمان بهیه سازی، وزارت امور اقتصاد و دارایی، وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور در درون دولت، دستگاههای امنیتی، خود صدا و سیما، ما نظرات سازندهای از صدا و سیما در حوزه سوخت گرفتیم و مشارکت خوبی داشتند، جای تشکر دارد در تشویق مردم عزیز به مدیریت مصرف و صرفه جویی.در کنار آن قوای دیگر، جلسات متعددی با سران دیگر قوا برگزار شده و طرحهای مختلف بحث گذاشته شده، سیاست دولت سیاست تدریجی است.سیاست انعطاف پذیرست، ما بازخورد میگیریم از مردم عزیز، اگر جایی نیاز باشد سیاست اصلاح شود، اصلاح خواهد شد و قطعا نظرمان افزایش رفاه عمومی و کاهش ناترازی و کاهش هزینه کرد در زمینه واردات برای استفاده در زمینههای مولد اقتصاد کشورست.سوال: راجع به کیفیت بنزین تولید شبهات و حرف و حدیثهای زیادی زده میشود، مایلید توضیح دهید؟عظیمی فر: هر سوالی بفرمایید خدمت شماو افکار عمومی من توضیح میدهم، مقوله کیفیت خط قرمزهای ماست، در این دولت در این دو ساله چهار تا طرح کیفی سازی در پالایشگاهها به بهره برداری رساندیم به ارزش ۹۰۰ میلیون دلار، طرح آیزامریزاسیون پالایشگاه شیراز که کیفیت بنزین پالایشگاه شیراز به یورو ۵ ارتقا داد، طرحهای جی اچ دی پالایشگاه شیراز، کی اچ دی پالایشگاه اصفهان، هایدروکراکر پالایشگاه آبادان طرحهایی بود که استاندارد تولید بنزین و گازوئیل ما را به یورو ۵ ارتقا داد؛ که استاندارد ملی مان است، در کنار آن مجموعه وسیعی از طرحهای کیفی سازی در بقیه پالایشگاهها، ۱۵ طرح تعریف شده، که این نوید را میدهم که پالایشگاه تهران طرح کیفی بنزینش، طرح سی سی آر پالایشگاه تهران تا آخر امسال به بهره برداری برسد، آن جا هم علاوه بر این که یک و نیم میلیون لیتر به تولید بنزین کشور اضافه میکنیم، کیفیت تولید بنزین پالایشگاه تهران به یورو ۵ ارتقا میدهیم.در شهر تهران و کلانشهرها توزیع بنزین مان، بنزین یوروست، در همین کلانشهر تهران به دلیل این که تولید بنزین پالایشگاه تهران یورو نیست از اراک بنزین منتقل میکنیم که بتوانیم با کیفیت یورو ۴ و یورو ۵ بنزین توزیع کنیم.خط قرمز ما کیفیت بنزین است، تمام زنجیره پالایش دست به دست هم دادند.سوال: بحث متانولی که اضافه کرد یک مقدار تشدید کرد ماجرا را؟عظیمی فر: متانول استاندارد ملی ما که با حضور خودروسازها، سازمان محیط زیست، با محوریت استاندارد تدوین شده تا سه درصد اجازه داده متانول به سبد سوخت بنزین اضافه شود، در دنیا، در چین تا ۱۵ درصدام ۱۵ داریم،ام سی داریم، در اروپاست، در آمریکا هم است، در استانداردهای سوخت دنیا استفاده از اوکتان افزاهایی مثل متانول متعارف است، منتها ما به صورت گسترده ابدا استفاده نکردیم از متانول صرفا مطالعات آزمایشگاهی انجام شد در مجموعه پژوهشگاه صنعت نفت و پژوهش فناوری پتروشیمی و یک فاز آزمایشی پایلوتی در یکی از پالایشگاههای ما صورت گرفت، ابدا سوختی که توزیع میشود در کشور متانول در آن نیست به جز آن فاز آزمایشی، اگر هم باشد استاندارد ملی تا ۳ درصد اجازه میدهد آن فاز آزمایشی که ما استفاده کردیم در حد نیم درصد بود که تمام هم شد؛ لذا این در بیاناتی که میشود در خصوص کیفیت و یا در خصوص متانول اینها ریشه اش از جاهایی نشات میگیرد که پشت پردهای داشته باشد و یا از ناآگاهی است، در واقع مرجع ذی صلاح در خصوص اظهار نظر در این باره سازمان محیط زیست و سازمان استانداردست که در استاندارد ملی به خوبی همه این موارد تشریح شده.سوال: درهفتههای گذشته آن موقع که یک مقداری صفهای پمپ بنزین تشدید شدند و مردم نگران بودند که چه اتفاقی میخواهد بیافتد، این دغدغه وجود داشت، بعضا دیده میشد که برخی از جایگاههای سوخت تعطیل هستند و برخی از صفها تعطیل میکنند و این منجر میشود که صفها طولانیتر و تراکم در برخی از جایگاهها بیشتر شود، این تصمیمات شخصی خود جایگاه بود یا با یک سیاستی توزیع میشد این بسته شدن یا تعطیل شدن ها؟عظیمی فر: یکی دو هفته گذشته که صف و تعطیلی جایگاهها را بعضا شاهد بودیم در استان تهران به ناگاه با رشد ۳۰ درصدی مصرف مواجه شدیم در تهران.یعنی مصرف متعارف تهران چیزی حول و حوش ۲۰ میلیون لیترست امسال، در آن روزها رسیده به ۲۶ میلیون لیتر، برآورد و تحلیل ما این است که ریشه اصلی آن صفها و کسری سوختی که آمد این بود که یک شوک مصرفی ما، ما ۲۶ میلیون لیتر در روز اول و دوم جنگ توزیع کردیم در شهر تهران که همه مردم نیاز به سوخت گیری و خروج از شهر داشتند.آن چیزی که ریشه اصلی بود شایعات بود، شایعات در خصوص قیمتهای بنزین و در مورد سناریوهای دولت.سوال: این تعطیلی شخصی است؟عظیمی فر: اینها منجر به این شد که مصرف بنزین برود بالا، مصرف به ۲۶ میلیون لیتر رسید، در شهر تهران به دلیل محدودیتهای لجستیک که در اثر جنگ به وجود آمد بخشی از بنزین را مجبوریم از استانهای همجوار تامین کنیم، تا این تامین پوشش نیاز بدهد، یکی دو روزی اختلال به وجود آمد ولی این روزها صفهای جایگاهها به حداقل رسیده، حتی الان که من میآمد خدمت شما.سوال: چطور بود صفها؟عظیمی فر: صفها خلوت بود، این نشان میدهد که مردم ما مردم فهیمی هستند، کار ما کامل نیست، قطعا به کاری که دارد در دولت صورت میگیرد، نقد واردست.به همین تصمیمات ممکن است هزاران نقد وارد باشد ولی مردم با فهم بالا و صبوری خودشان در برهههای مختلف همراهی کردند، چون ضرورت بعضی از تصمیمات را بعضا دیدند، جا دارد صمیمانه تشکر کنیم از مردم عزیز، مجددا اگر قصوری از جانب دولت بوده پوزش بطلبیم، همه اهتمام ما بر این است که بتوانیم کمترین فشار را بر مردم وارد کنیم.
سوال: نکتهای باقی مانده که مایل باشید توضیح بدهید؟
عظیمی فر: تمام نکات را سعی کردم به اختصار عرض کنم، تاکید میکنم که دولت شنواست، این اطمینان را از جانب مجموعه دولت، رئیس جمهور میدهم که همان طور که تاکنون چالشها و مشکلات بزرگ کشور با مشارکت و ائتلاف همه بخشهای کشور حل شده، در خصوص موضوع بنزین هم این رویه استمرار پیدا خواهد کرد.این به این معناست که در امر تصمیم سازی ضمن این که دولت ناچارست بعضی تصمیمها متناسب با خیر جمعی صورت بدهد، اگر تصمیمی حتی گرفته و اجرا شد و نهادهای صنفی و اجتماعی نکاتی داشتند، این نکات قابل استماع است و حتی قابل اعمال و بازبینی در سیاست هاست.خود آقای رئیس جمهور امروز تاکید داشتند جلساتی باید برگزار شود با اتحادیهها و انجمنهای مختلف مرتبط با حوزه حمل و نقل، از سکوهای اینترنتی که ما حتما راهکارهای جبرانی برای آنها تدارک دیدیم که به تفصیل توضیح داده خواهد شد و کامیون داران و بقیه ذی نفعان، دولت شنواست و آمادگی دارد که این نکات را بشنود و بازبینی کند.در پایان جا دارد به نمایندگی از دولت چهاردهم از مردم عزیز مجدد تشکر کنم و این اطمینان را میدهم که ما همه اهتمام مان را برای بهبود ارائه خدمات مان به کار خواهیم بست.سوال: برای این تاکسیهای اینترنتی و سهیمه شان تغییری ایجاد شده؟عظیمی فر: هیچ تغییری ایجاد نشده، ولی بعضی از این ناوگان نیاز به سوخت بیشتر دارند، این افزایش قیمت ممکن است روی هزینه تمام شده این عزیزان تاثیر بگذارد، جلسات متعدد با این سکوهای اینترنتی داشتیم، دو تا راهکار روی میزست که جلو میبریم، یکی این که بیاییم ناوگان تاکسیهای اینترنتی با اولویت ناوگان پرچم دارشان، ناوگان پرچم دار تاکسیهای اینترنتی در ماه بیشتر از ۳ هزار کیلومتر پیمایش دارند، بیاییم ناوگان شان را دوگانه سوز کنیم با هزینه دولت سی ان جی و ال پی جی که بتوانند سوخت ارزان بگیرند، دو این است که داریم پیگیری میکنیم که اگر زیرساختش فراهم شود سهمیه متناسب با پیمایش مثل تاکسیهای عمومی به این ناوگان بدهیم که این مدل را در کرمان پیاده کردیم، که این عزیزان هم از قبل افزایش نرخ سوم هزینه اضافی متحمل نشوند و به تبع آن افزایش قیمتی در این سکوهای اینترنتی به تبع افزایش سوخت اعمال نشود.
