به گزارش پایگاه خبری خبرآنی، مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران بهعنوان مرجع اصلی مدیریت و حفاظت از سرمایههای زیستی کشور، نقشی محوری در حوزهی زیستفناوری ایفا میکند. وظیفه اصلی این مجموعه، جمعآوری، شناسایی، استانداردسازی، نگهداری، تکثیر، توزیع و بهرهبرداری هدفمند از ذخایر ژنتیکی و زیستی است که به پشتوانهی آن، تنوع زیستی کشور در برابر تهدیدها محافظت میشود. این مرکز با هدف ارتقای جایگاه علمی ایران در عرصههای بیوتکنولوژی، بستری برای انسجامبخشی به فعالیتهای علمی و پژوهشی فراهم کرده است تا گنجینههای زیستی کشور برای بهرهبرداریهای آینده به شکلی پایدار نگهداری شوند.
توانمندیهای تخصصی این مرکز در قالب چهار بانک زیستی شامل بانک سلول های انسانی و جانوری، میکروارگانیسمها، گیاهی، DNA و داده های ژنومی نمود پیدا میکند که همگی با رعایت استانداردهای جهانی، به مرجعی قابلاعتماد برای پژوهشگران، دانشگاهیان و مراکز تحقیقاتی تبدیل شدهاند. این زیرساختها نه تنها امکان انجام پژوهشهای دقیق و تکرارپذیر را فراهم میآورند، بلکه با پشتیبانی از تحقیقات کاربردی در حوزههای کشاورزی، پزشکی و داروسازی، بازویی توانمند برای تأمین نیازهای علمی کشور محسوب میشوند؛ رویکردی که منجر به پیوند میان زیرساختهای آزمایشگاهی و انجام پروژههای کلان ملی و بینالمللی شده است.
در همین راستا و با تکیه بر زیرساختهای تخصصی مرکز، پژوهشگران این مجموعه در یک همکاری بینالمللی با محققانی از ازبکستان، ترکیه و چین، موفق به انجام یک مطالعه جامع جهانی بر روی تاریخ تکاملی زیرجنس والکیان (Melanocrommyum) شدهاند. نتایج این پژوهش که با مشارکت فعال علیرضا دولتیاری انجام شد، در مجله تراز اول Botanical Journal of the Linnean Society منتشر شده است. این مقاله بهعنوان نخستین ارزیابی جهانی مبتنی بر فیلوژنی مکانی برای این زیرجنس، گامی مهم در شناخت روند تکاملی گیاهان در مقیاس بینالمللی محسوب میشود.
در این مطالعه علمی، ۴۶۴۲ لوکالیته مربوط به ۱۷۰ تاکسون مختلف مورد بررسی دقیق قرار گرفتند. پژوهشگران با استفاده از دادههای حاصل از ژنوم هستهای و کلروپلاستی و بهکارگیری روش نوین «فیلوژنی مکانی»، توانستند غنای گونهای، تنوع فیلوژنتیکی و اندمیسم را در مقیاسی جهانی تحلیل کنند. این رویکرد تحلیلی، تصویری دقیق از چگونگی توزیع و تنوع زیستی این گروه گیاهی فراهم آورد و امکان ردیابی الگوی تکامل آنها را در بسترهای جغرافیایی مختلف میسر ساخت.
یافتههای این مطالعه نشان میدهد که منطقه ایرانو–تورانی، بهویژه رشتهکوههای پامیر–آلای و تیانشان، مهمترین کانونهای تنوع و تکامل این زیرجنس در جهان هستند. پژوهشگران با شناسایی دو مرکز برجسته اندمیسم در شمالغرب ایران و منطقه ناووی ازبکستان، مشخص کردند که اقلیم معتدل و تابش خورشیدی نقشی کلیدی در شکلگیری این الگوها داشتهاند. این تحقیق که جایگاه ممتاز ایران را بهعنوان میزبان ۷۵ گونه از ۱۸۰ گونه جهانی والکیان تأیید میکند، نشاندهنده پتانسیل بالای علمی کشور در نقشآفرینی در مرزهای دانش جهانی است.
علاقمندان برای دسترسی به مقاله دسترسی اینجا کلیک کنند.
