به گزارش سرویسخبری اجتماعی خبرگزاری خبر آنی، پزشکی در ایران مدتهاست که مسیری شناختهشده برای رسیدن به یک جایگاه حرفهای و اجتماعی شناخته میشود اما اگرچه طی سالیان گذشته، پایان دوره پزشکی عمومی برای بسیاری از پزشکان، به معنای آغاز رقابت برای ورود به تخصص تلقی میشد ولی این معادله در سالهای اخیر تغییر کرده است. امروز مسئله فقط دشواری قبولی در آزمون دستیاری نیست بلکه در برخی رشتهها، چالش اصلی پیدا کردن متقاضی برای صندلیهای تخصصی است.
کاهش تمایل به ورود به دورههای تخصصی، بهویژه در برخی رشتههای مادر و مورد نیاز نظام سلامت، به یکی از نگرانیهای جدی سیاستگذاران حوزه سلامت تبدیل شده است چرا که کمبود ورودی به برخی رشتهها، اثر خود را بلافاصله نشان نمیدهد؛ بلکه چند سال بعد، زمانی که همین پزشکان باید وارد چرخه ارائه خدمات تخصصی شوند، خود را به شکل کمبود متخصص و دشوارتر شدن دسترسی بیماران به خدمات فوق تخصصی نشان خواهد داد.
وقتی افزایش ظرفیت پزشکی هم نمیتواند تنها راهحل کمبود پزشک باشد
در سالهای گذشته نظام سلامت مسیر افزایش ظرفیت پزشکی را نیز در پیش گرفته تا آینده بهداشتی و درمانی کشور با کمبود نیروی انسانی مواجه نشود؛ براساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی از سال 1400 قرار شد سالانه 20 درصد به میزان پذیرش دانشجو در مقطع پزشکی عمومی افزوده شود اما علیرغم افزایش ظرفیتها اکنون سیاستگذاران و صاحبنظران حوزه سلامت میگویند نظام سلامت برای ارائه خدمات، تنها به افزایش تعداد پزشکان عمومی نیاز ندارد.
با پیشرفتهای علمی صورت گرفته در جهان، امروزه بخش مهمی از زنجیره درمان به پزشکانی وابسته است که در رشتههای تخصصی و فوق تخصصی فعالیت میکنند و اگر ورود پزشکان به این رشتهها کاهش پیدا کند، حتی افزایش تعداد دانشجویان پزشکی در مقطع عمومی نیز نمیتواند مشکل را حل کند زیرا ممکن است تعداد پزشکان افزایش یابد، اما در نقطهای که نظام سلامت بیشترین نیاز را دارد، نیروی متخصص کافی تربیت نشود.
این نگرانی اکنون درباره برخی رشتههای مادر جدیتر شده است؛ بهطوری که در سالهای اخیر ظرفیتهایی در رشتههایی مانند بیهوشی و طب اورژانس خالی مانده و در برخی رشتههای دیگر نیز نشانههای کاهش استقبال دیده شده است بنابراین مسئله را باید فراتر از «تعداد پزشک» دید و پرسش اصلی این است که آیا ترکیب تخصصهای پزشکی در سالهای آینده با نیاز واقعی مردم و نظام سلامت تناسب خواهد داشت؟
سیاستگذاران در این حوزه باید به این سوال پاسخ دهند که چگونه میتوانیم پزشک را به سمت رشتههایی هدایت کنیم که کشور واقعاً به آن نیاز دارد؟
به منظور پاسخ به این سوال و در آستانه یکم شهریورماه، روز پزشک، دکتر رضا لاریپور، سخنگوی سازمان نظام پزشکی در گفتوگو با سرویسخبری اجتماعی خبرگزاری خبر آنی با هشدار نسبت به وضعیت رشتههای کممتقاضی در تخصصهای پزشکی اظهار کرد: رشتههای تخصصی مانند بیهوشی، طب اورژانس، اطفال و برخی رشتههای دیگر اکنون با کاهش استقبال مواجه هستند. برخی رشتههای جراحی از جمله جراحی توراکس، فوقتخصص جراحی قلب، جراحی قلب اطفال و جراحی کودکان و... نیز با کمبود متقاضی مواجه هستند.
وی افزود: یکی از مسائل مهم در این زمینه، مسئله اقتصاد است. تا زمانی که اقتصاد یک رشته با مشکلات اساسی مواجه باشد، طبیعتاً توجه افراد، ناخودآگاه به سمت کسب درآمد بیشتر، داشتن شرایط بهتر و برخورداری از دورنمای روشنتر برای آینده معطوف میشود. جامعه پزشکی نیز از این قاعده مستثنی نیست و این موضوع طبیعتاً در انتخاب رشته پزشکان تأثیرگذار است.
سخنگوی سازمان نظام پزشکی در پاسخ به این سوال که طی سالیان اخیر نظام سلامت برای تسهیل و افزایش ورود پزشکان به این تخصصها اقدام به پذیرش مستقیم در برخی رشتههای تخصصی کرد؛ این موضوع تأثیری بر افزایش تمایل برای ورود پزشکان به این رشتهها داشته است؟ بیان کرد: به نظر میرسد با وجود اجرای طرحهایی مانند ورود مستقیم به برخی رشتههای کممتقاضی، از جمله رشتههای بیهوشی، کودکان، بیماریهای عفونی و طب اورژانس وضعیت ورودیها تا حدودی بهتر شده باشد، برای مثال در سالهای گذشته در دانشگاههایی مانند دانشگاه علوم پزشکی تهران یا دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اگر ظرفیت یک رشته حدود 60 تا 70 نفر بود، ممکن بود کمتر از 15 نفر از ظرفیت آن تکمیل شود. اکنون به نظر میرسد شرایط در برخی از دانشگاههای مطرح بهتر شده و حتی ممکن است حدود 50 نفر از ظرفیت تکمیل شود. البته این الزاماً به معنای بهبود شرایط در تمام دانشگاههای کشور نیست و ممکن است در برخی دانشگاهها همچنان این مشکل وجود داشته باشد اما همچنان افراد تمایل دارند به سمت رشتههایی بروند که آینده مطمئنتر و شرایط اقتصادی بهتری دارند. تعرفههای نامناسبی که در برخی رشتهها وجود داشته و همچنان نیز وجود دارد، یکی از عواملی است که وضعیت را به اینجا رسانده است. اگر تعرفهها در رشتههایی مانند بیهوشی، اطفال، طب اورژانس، داخلی و بسیاری از رشتههای مادر که اصطلاحاً به آنها رشتههای نجاتدهنده جان یا lifesaving گفته میشود، متناسب و منطقی تعیین شود، میتوان انتظار داشت استقبال از این رشتهها افزایش پیدا کند.
لاریپور ادامه داد: در کنار اصلاح تعرفهها، راههای تشویقی دیگری نیز وجود دارد که میتوان برای جذب پزشکان به این رشتهها در نظر گرفت. برای مثال، کاهش یا معافیت مالیاتی برای پزشکان این رشتهها، افزایش تعرفه خدمات، ارائه تسهیلات و وامهای مختلف و همچنین مشوقهایی در حوزه تحصیلات فرزندان یا سهمیهها و امکاناتی که میتوان در نهادهای مختلف، از جمله در حوزه خودرو و سایر تسهیلات، در نظر گرفت، میتواند بهعنوان مشوق مورد استفاده قرار گیرد.
وی با ارائه مثالی از تفاوت رشتههای کممتقاضی با سایر رشتهها گفت: برای مثال جراحی قلب اطفال، رشته بسیار سختی است؛ یک پزشک باید پس از گذراندن دوره پزشکی عمومی وارد جراحی عمومی و سپس فوق تخصص جراحی قلب اطفال شود که رشته بسیار پیچیده و سختی است و نیاز به تبحر بالایی دارد و در عین حال دریافتی در این رشته متناسب با سختی رشته نیست و به عبارتی، جذابیت برای ورود به این تخصص نه در مشوقها و نه در تعرفهها و تسهیلات در نظر گرفته شده برای ادامه تحصیل در این تخصص وجود ندارد. این در حالی است که در حوزهای مانند خدمات زیبایی، تعرفه واحدی برای یک خدمت وجود ندارد و قیمت خدمات زیبایی سلیقهای تعیین میشود که همین امر جذابیت برای ورود پزشکان به این حوزه را بیشتر کرده است. از سوی دیگر، با توجه به اینکه پزشکان در رشتههایی مانند طب اورژانس و بیهوشی امکان داشتن مطب ندارند، ورودی به این رشتهها کاهش یافته است؛ یک راهکار ساده، این است که برای چنین رشتههایی حق محرومیت از مطب بالاتری در نظر گرفته شود. این اقدامات میتواند بهعنوان بستهای از مشوقها برای رشتههای کممتقاضی مورد توجه قرار گیرد.
سخنگوی سازمان نظام پزشکی ادامه داد: طبیعتاً وقتی مشوقهای یک رشته افزایش پیدا کند، افراد نیز سختیهای آن رشته را بیشتر میپذیرند. باید توجه داشت که حجم منابع و کتابهای تخصصی در برخی از این رشتهها بسیار بالاست و گاهی منابع آنها به چند هزار صفحه میرسد. از سوی دیگر، پزشکان این رشتهها شبکاری، کشیک و حضورهای طولانی در بیمارستان دارند و با کار بسیار سخت و سنگینی مواجه هستند بنابراین طبیعی است که این شرایط با برخی رشتههای سه یا چهار سالهای که پس از ساعات بعدازظهر عملاً مسئولیت و شیفت چندانی ندارند، قابل مقایسه نباشد. برخی رشتهها بهگونهای هستند که از نظر شرایط کاری و اقتصادی، جذابیت بیشتری دارند؛ در مجموع، ایجاد مشوقهای لازم در حوزه درمان برای رشتههای مادر پزشکی میتواند کمککننده باشد تا این رشتهها ظرفیتهای خود را تکمیل کنند و حتی پزشکانی که اکنون در این رشتهها مشغول به تحصیل یا فعالیت هستند، با انگیزه بیشتر، ساعات کاری بالاتر و اشتیاق بیشتری به مردم خدمت کنند.
وی تأکید کرد: برای رشتههای مادر پزشکی، مجموعهای از مشوقها وجود دارد که وزارت بهداشت میتواند با کمک دولت برای آنها در نظر بگیرد. این موضوع فقط به رشتههایی مانند بیهوشی، داخلی، اطفال و طب اورژانس محدود نمیشود و در برخی رشتههای جراحی و فوق تخصصی نیز لازم است مشوقهای مؤثر و متناسبی در نظر گرفته شود.
انتهای پیام/
