آیتالله سیدمحمد حسینیزنجانی در گفتوگو با خبرنگار خبرآنی در زنجان با اشاره به طرح موضوع «قصاص» و «انتقام» درباره قاتلان رهبر شهید ایران و مردم ایران، تاکید کرد: باید این دو مفهوم را از یکدیگر تفکیک کرد و هر کدام را در جایگاه فقهی، حقوقی و اجتماعی خود مورد بررسی قرار داد؛ اینکه فقهای ما گفتهاند میشود قصاص کرد، امری بدیهی در فقه است. آیه «و لکم فی القصاص حیاة» نیز ناظر به همین حقیقت است؛ هنگامی که جنایت متوجه رهبر جامعه باشد، موضوع از حیث اجتماعی ارزش و اهمیت بیشتری پیدا میکند و طبیعتا بهای سنگینتری برای آن در نظر گرفته میشود.
مرجع تقلید شیعیان افزود: اگر انسان به این نکات توجه کند، عظمت این حکم را بهتر میفهمد؛ زیرا اجرای حد الهی و تحقق قصاص، ضامن حیات اجتماعی بشر است و اجازه نمیدهد هر کس هر کاری خواست انجام دهد، بلکه انسان را به تأمل، اراده، اندیشه و عاقبتنگری وادار میکند؛ همین سازوکار، خود عاملی برای مهار جنایت است. از نظر او، اهمیت قصاص در این است که از گسترش تعدی و تجاوز جلوگیری میکند.
آیتالله حسینیزنجانی با اشاره به صفات الهی گفت: خدای متعال غفار و عیبپوش مردمان است و از همین جا میتوان دریافت که چرا فقهای ما بر بداهت و ضرورت این حکم تأکید کردهاند.
او سپس در بخش دیگری از سخنانش به موضوع «انتقام» پرداخت و گفت: در ظاهر، اصل طرح این مسئله اشکالی ندارد، بهویژه وقتی سخن از شخص اول کشور و شهادت او در میان باشد.
این مرجع عالیقدر برای توضیح این موضوع به وقایع کربلا اشاره کرد و گفت: همانگونه که در ماجرای شهادت فرزندان و اهلبیت امام حسین(ع) از جمله حضرت علیاصغر(ع)، خونخواهی عمومی در تاریخ اسلام مطرح شد، در ماجرای مختار ثقفی نیز مسئله خونخواهی قاتلان شهدای کربلا و امام حسین(ع) بهعنوان یک مطالبه عمومی پیگیری شد و همچنین عنوان «منتقم» درباره امام زمان(عج) مطرح است.
تفاوت قصاص و انتقام
وی با تأکید بر ضرورت آسیبشناسی این موضوع بیان کرد: مسئله کاملا روشن است، اما آنچه به ذهن میآید این است که باید مقولهها را از یکدیگر جدا کرد. به گفته او، «قصاص» و «انتقام» دو حوزه کاملا متفاوتاند؛ وقتی از انتقام سخن میگوییم، وارد عرصه اخلاق میشویم، اما وقتی بحث از قصاص است، با یک مسئله حقوقی و تا حدی اجتماعی مواجه هستیم.
آیتالله حسینیزنجانی تصریح کرد: اتفاقی که در کشور ما رخ داده، اساسا در حوزه قصاص به معنای مصطلح آن قرار نمیگیرد؛ زیرا قصاص بیشتر در مسائل شخصی معنا پیدا میکند، مانند جایی که فردی به فرد دیگر آسیب مستقیم وارد کرده باشد؛ برای مثال، کسی سیلی زده یا چشم دیگری را کور کرده باشد که باید همان قصاص در مورد او اجرا شود.
به گفته وی، این موارد در چارچوب درگیریهای شخصی تعریف میشوند، اما آنچه برای کشور ما رخ داده، حمله یک کشور و یک قدرت به کشور دیگر است؛ دو طرف نیز در نظام بینالملل، موجودیت و چارچوب حقوقی مستقل دارند؛ بنابراین، از نظر او، نمیتوان این مسئله را بهسادگی در قالب «قصاص شخصی» صورتبندی کرد.
مرجع تقلید شیعیان با اشاره به مسئله توانایی و ظرفیت عملی کشورها افزود: در اینگونه موارد، باید تواناییها را نیز در نظر گرفت و با دقت بیشتری تصمیم گرفت. در چنین وضعیتی یا باید موضوع را به نهادهای بینالمللی سپرد یا دستکم از آنها خواست در برابر متجاوز بایستند.
او تصریح کرد: اگر نهادهای بینالمللی در برابر چهرههایی مانند ترامپ و نتانیاهو در برابر جنایتهایی که مرتکب شدهاند میایستادند و برخورد جدی و بازدارندهای صورت میگرفت، بسیاری از این حوادث در کشور ما رخ نمیداد.
آیتالله حسینی با بیان اینکه این جنایتها همچنان ادامه دارد، گفت: ما بهعنوان اشخاص نمیتوانیم بگوییم بلند شویم و برویم قصاص کنیم؛ چون این مسئله، مسئله شخصی نیست، بلکه با امنیت یک جامعه و یک نظام سیاسی گره خورده است؛ اگر کسی دزدی کرده باشد، میتوان درباره بازپسگیری مال یا مجازات شخصی سخن گفت، اما وقتی پای امنیت اجتماعی و ضربه به ساختار سیاسی و اجتماعی یک کشور در میان است، موضوع بسیار کلانتر از آن است که در قالب انتقام شخصی فهم شود.
این مرجع عالیقدر برای تبیین بیشتر تفاوت این دو مفهوم، به وصیت امیرالمؤمنین علی(ع) درباره ابنملجم اشاره کرد و گفت: در آنجا بحث، بحث قصاص بود. حضرت فرمودند اگر قرار است مجازاتی صورت بگیرد، چون او یک ضربه زده، در مقابل همان یک ضربه باشد و کسی حق ندارد دو ضربه وارد کند؛ این منطق، همان منطق قصاص است؛ یعنی تناسب میان جنایت و مجازات. او در عین حال یادآور شد که در کنار این مسئله، بحث دیگری هم وجود دارد و آن این است که آیا صرف قصاص، جبرانکننده همه ابعاد جنایت خواهد بود یا نه.
آیتالله حسینی در ادامه با اشاره به ماجرای مختار و نیز روایاتی که درباره سرنوشت حرمله و پرسش امام سجاد(ع) در این باره نقل شده، گفت: اینها بیشتر به ساحت انتقام و خونخواهی مربوط میشود. در برخی جنایتها، بهویژه در مورد افرادی که دستشان به خون هزاران نفر آلوده است، مسئله فراتر از یک مجازات متعارف و ساده است و با یک اقدام محدود، جبران کامل صورت نمیگیرد.
مرجع عالیقدر شیعیان با اشاره به نمونهای مانند ترامپ گفت: وقتی سخن از فردی است که دستش به خون هزاران انسان آلوده شده، روشن است که این موضوع با یک مجازات عادی جبران نمیشود؛ اینجا دیگر با مسئلهای بزرگتر روبهرو هستیم و نمیتوان با قدرت محدود خود، همه ابعاد چنین جنایتی را پاسخ داد؛ از همین رو این موضوع در نهایت به ساحت عدالت نهایی و به صاحبالزمان(عج) مرتبط میشود.
انتهای پیام/.
