به گزارش خبرنگار اجتماعی پایگاه خبری خبرآنی، مصطفی مافی، رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات، در نشست خبری خود با اشاره به ضرورت و تاریخچه شکلگیری پارکهای دستگاهی، به تبیین روند تبدیل دانش به ثروت پرداخت.
مافی در آغاز این نشست ضمن خیرمقدم به اصحاب رسانه و اشاره به جایگاه پارک فاوا گفت: این مجموعه به عنوان یک پارک دستگاهی در سال 1396 شکل گرفت.
وی در تبیین ضرورت ایجاد پارکهای تخصصی ذیل وزارتخانههایی مانند ارتباطات، نفت و جهاد کشاورزی، تصریح کرد: در سالهای گذشته همواره این پرسش مطرح بود که چرا وزارتخانهها باید پارک فناوری داشته باشند؟ واقعیت این است که پارکها عمدتاً در «سمت عرضه» قرار دارند و با هدف انتقال یافتههای علمی دانشگاهی به صنعت و جامعه فعالیت میکنند.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات افزود: یافتههای علمی در دانشگاهها اغلب در قالب مقاله تولید میشوند که بهتنهایی قابلیت ورود مستقیم به صنعت را ندارند؛ لذا پارکها با این هدف شکل گرفتند که این یافتهها را به محصول یا خدمتِ مورد تقاضای جامعه تبدیل کنند.
وی با اشاره به سیر تحولی دانشگاههای کشور پس از انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: پیش از انقلاب، دانشگاههای ما عمدتاً با هدف تربیت نیروی انسانی تأسیس شده بودند، اما پس از انقلاب اسلامی، دانشگاهها به «موتور محرک توسعه فناوری» تبدیل شدند که نمود عینی آن را امروز در حوزههای ماهوارهای، موشکی، نانو و پزشکی شاهد هستیم.
مافی با بیان اینکه الگوی ایجاد پارکهای فناوری، یک تجربه جهانی است که از کشورهایی نظیر آمریکا، فرانسه و ژاپن آغاز شد، یادآور شد: در ایران نیز از دهه 70 مطالعاتی در این زمینه صورت گرفت که منجر به ایجاد مرکز رشد اصفهان و سپس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان شد.
وی افزود: در اوایل دهه 80، پارک فناوری پردیس به عنوان مجموعهای ذیل ریاستجمهوری شکل گرفت و مسیر توسعه پارکها هموارتر شد.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: نقطه عطف قانونی این حوزه در سال 1389 رقم خورد که طی آن، قانون حمایت از تجاریسازی اختراعات و نوآوریها در مجلس تصویب شد. در واقع، تمام ساختارهای کنونی از جمله مفهوم «دانشبنیان» و معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، بر پایه همین قانون بنا شدند.
وی گفت: پس از این تحول قانونی، روند ایجاد پارکهای فناوری در سراسر کشور شتاب گرفت. در استان تهران نیز به دلیل تمرکز بالای نخبگانی، علاوه بر پارکهای دستگاهی، دانشگاههای تراز اول مانند شریف و تهران نیز اقدام به ایجاد پارکهای اختصاصی کردند تا تولیدات علمی را به محصولات دانشبنیان تبدیل کرده و آنها را به بازار عرضه کنند.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات، در ادامه نشست خبری خود با تبیین تمایز ساختاری «پارکهای دستگاهی» با «پارکهای دانشگاهی و استانی» اظهار کرد: پارکهای فناوری سنتی و دانشگاهی عمدتاً در «سمت عرضه» فعالیت میکنند؛ بدین معنا که دانش و فناوری تولید شده را به محصول تبدیل کرده و سپس برای تجاریسازی آن اقدام میکنند. اما واقعیت این است که در کشور ما حدود 50 درصد از بازار در اختیار بخش دولتی و وزارتخانههای بزرگ است. از این رو، پرسش اصلی این بود که چگونه میتوان این ظرفیت عظیم را برای حل چالشهای فناورانه دستگاههای اجرایی به کار گرفت.
وی تصریح کرد: پارکهای دستگاهی دقیقاً با هدف «بازارسازی» شکل گرفتهاند. مأموریت ما این است که نیازهای فناورانه دستگاههای اجرایی را شناسایی کرده و آنها را به زبانِ قابلفهم برای شرکتهای دانشبنیان ترجمه کنیم تا بخشی از چالشهای اقتصادی کشور با تکیه بر توان داخلی مرتفع شود. در واقع، پارکهای دستگاهی «پارکهای سمت تقاضا» محسوب میشوند.
مافی در تبیین تفاوت ماهوی پارک فاوا با پارکهای دانشگاهی و استانی افزود: در پارکهایی نظیر دانشگاه شریف، تمرکز اصلی بر شرکتهای نوپا است؛ شرکتهایی که ماهیت فعالیتشان ریسکپذیر است، بخشی از آنها شکست میخورند و بخش دیگر موفق به تثبیت در بازار میشوند. اما رویکرد ما در وزارتخانه، برعکس است. ما به دنبال شرکتهای نوپا جهت حل نیازهای فوری نیستیم، چرا که شرکت نوپا توان پاسخگویی به چالشهای کلان و فوری دستگاهی را ندارد.
وی با تأکید بر اینکه پارکهای دستگاهی با شرکتهای «رشدیافته» تعامل دارند، خاطرنشان کرد: ما به شرکتهایی نیاز داریم که در سطح ملی پاسخگوی نیازها باشند؛ بهگونهای که بتوان با تکیه بر توانمندی آنها، واردات قطعات استراتژیک را ممنوع کرد. اگر شرکتی نتواند نیازهای جامعه و دولت را تأمین کند و همزمان واردات هم ممنوع شود، کشور دچار بحران خواهد شد. بنابراین، ارزش اقتصادی و گردش مالیِ برخی از شرکتهای رشدیافته ما بهتنهایی با کلِ یک پارکِ سنتی برابری میکند.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در پاسخ به اینکه تکلیف شرکتهای نوپا در این ساختار چیست، گفت: ما شرکتهای نوپا را به حال خود رها نمیکنیم، بلکه با شناسایی نیازهای آینده وزارتخانه، آنها را به سمت این نیازها هدایت میکنیم. بدین منظور، «شبکه توسعه اقتصاد دیجیتال» (تاد) را ایجاد کردهایم.
وی افزود: در قالب شبکه «تاد»، ما با تمامی پارکهای کشور تعامل داریم و به عنوان یک مکمل عمل میکنیم. ما از شرکتهای نوپا در سراسر کشور با کمک سایر پارکها حمایت میکنیم و پس از آنکه این شرکتها به بلوغ و رشد کافی رسیدند، آنها را شناسایی کرده و در سبد تخصصی خود جای میدهیم تا به صورت مستقیم با آنها وارد تعامل شویم.
مافی با اشاره به زیرساختهای فیزیکی این مجموعه، گفت: پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات هماکنون در سه نقطه جغرافیایی کشور دارای حضور فیزیکی فعال است تا بتواند خدمات خود را به صورت متمرکز ارائه دهد.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات، در بخش دیگری از این نشست با اشاره به پیشرفتهای زیرساختی این مجموعه در استانهای البرز و خراسان رضوی اظهار کرد: طرح جامع سایت البرز ما، خردادماه 1405 به تصویب استانداری البرز رسید و اکنون فرآیندهای لازم برای واگذاری اراضی در این سایت در حال انجام است.
وی با اعلام خبر فراخوان واگذاری اراضی این سایت افزود: با توجه به نهایی شدن طرح جامع، هماکنون در حال طی مراحل کارشناسی رسمی دادگستری برای قیمتگذاری هستیم و پیشبینی میشود طی 45 روز آینده فراخوان واگذاری اراضی منتشر شود. در این سایت 40 قطعه زمین با متراژهای 160 تا 1000 مترمربع برای استقرار شرکتهای دانشبنیان در نظر گرفته شده است که فرصتی طلایی برای شکلگیری ناحیه نوآوری در حوزه هوشمندسازی صنایع محسوب میشود.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادامه برای تبیین دقیقتر جایگاه نهادی این پارک و تفاوت آن با سایر پارکهای فناوری، به تشریح ادبیات تخصصی حاکم بر پارکهای دستگاهی پرداخت و تصریح کرد: بر اساس تعاریف وزارت علوم، «پارک» به پهنهای با حداقل 14 تا 15 هکتار، «پردیس» به پهنهای حداقل 5 هکتاری و «مرکز رشد» به فضایی بین 500 تا 2000 مترمربع گفته میشود که پذیرای شرکتهای نوپا است.
وی خاطرنشان کرد: پارکهای دستگاهی از این حیث با پارکهای استانی و دانشگاهی تفاوت ماهوی دارند که «ملی» محسوب میشوند؛ به این معنا که هیچ پارک دانشگاهی یا استانی نمیتواند در استانهای مختلف دارای پردیس باشد، اما پارکهای دستگاهی به دلیل رسالت ملی خود، این امکان را دارند که در نقاط مختلف کشور پهنههای تخصصی ایجاد کنند.
مافی افزود: بنابراین، شاخصهای ارزیابی پارک فاوا با پارکهای دانشگاهی مانند شریف یا پارکهای استانی کاملاً متفاوت است؛ در حالی که آنها بیشتر بر گزارش عملکرد در حوزه شرکتهای نوپا تمرکز دارند، پارکهای دستگاهی باید بر مبنای «بازارسازی» و حمایتهای کلان در سطح ملی ارزیابی شوند که این رویکرد در اساسنامه ما نیز به وضوح منعکس شده است.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات از نهایی شدن طرح جامع سایت مشهد خبر داد و گفت: در سایت شهید فکوری مشهد با وسعت تقریبی 10 هکتار، قصد داریم نخستین «پردیس تولید محتوا» را در کشور ایجاد کنیم. با توجه به سابقه و ظرفیت مشهد در حوزه شرکتهای تولید محتوا و نزدیکی این زیستبوم به فعالیتهای رسانهای، این سایت به قطب تخصصی تولید محتوا تبدیل خواهد شد و فراخوان واگذاری آن نیز به زودی منتشر میشود.
مافی در ادامه نشست خبری خود با اشاره به برنامههای توسعهای این پارک در مشهد و اصفهان، بر ضرورت توزیع متوازن زیرساختهای فناورانه در سراسر کشور تأکید کرد.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در تشریح ظرفیتهای سایت مشهد گفت: این شهر به واسطه پیشینه فرهنگی و ظرفیتهای زیارتی، همواره قطب تولید محتوا در کشور بوده است. از این رو، با هماهنگیهای صورتگرفته با استاندار خراسان رضوی، یک فضای 10 هکتاری در بهترین نقطه شهری مشهد برای ایجاد «نخستین پردیس تولید محتوا در کشور» در نظر گرفته شده است.
وی با بیان اینکه 40 قطعه زمین در این سایت آماده واگذاری است، افزود: با نهایی شدن طرح جامع، فراخوان واگذاری این اراضی بهزودی منتشر خواهد شد و از اصحاب رسانه انتظار میرود در اطلاعرسانی این فرصت ویژه همکاری لازم را داشته باشند.
مافی در ادامه به تشریح کلانطرح این پارک در استان اصفهان پرداخت و تصریح کرد: در پهنهای 230 هکتاری در فولادشهر اصفهان، در حال پیادهسازی مفهوم «منطقه ویژه اقتصادی آیسیتی» هستیم. هدف ما در این پهنه، ایجاد شهرک صنعتی تخصصی با تمرکز بر فعالیتهای حوزه فاوا، بهویژه ایجاد قطبهای پردازش سریع (HPC) و مراکز ذخیرهسازی ابری است.
وی با اشاره به آسیبشناسی تمرکز زیرساختهای دادهای در پایتخت و البرز، خاطرنشان کرد: هماکنون عمده مراکز پردازش سریع و ذخیرهسازی ابری در تهران و البرز متمرکز هستند که این موضوع از منظر پدافند غیرعامل، یک آسیب محسوب میشود. در همین راستا، مطالعات وزارت ارتباطات بر توزیع جغرافیایی مراکز پردازش سریع در سه نقطه کشور شامل مشهد، منطقه اقتصادی پیام در البرز و اصفهان تأکید دارد که توسعه و راهاندازی پردیس فولادشهر در همین چارچوب به پارک فاوا واگذار شده است.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات از بازسازی و تغییر کاربری یک ساختمان 20 هزار مترمربعی در این سایت خبر داد و گفت: این ساختمان که در گذشته با کاربری دانشگاهی احداث شده بود، هماکنون در حال بازسازی و تغییر کاربری برای استقرار شرکتهای فناور و دانشبنیان است.
وی یادآور شد: در فاز نخست این طرح، 75 قطعه زمین با متراژ 800 تا 1400 مترمربع آمادهسازی شده است. تمرکز ما در این پهنه، جذب شرکتهای بزرگ و صاحبنام است تا ضمن احداث ساختمانهای اختصاصی، مراکز داده و قطبهای پردازش سریع را در این منطقه مستقر کنند؛ هماکنون 20 شرکت کوچک در این مجموعه مستقر شدهاند، اما هدف اصلی ما استقرار مجموعههای بزرگ و پیشران در این سایت است.
مافی، به تبیین راهبردهای تأمین مالی و آمارهای عملکردی پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات پرداخت.
وی در خصوص تأمین برق و زیرساختهای پردیس رضوی گفت: ژنراتور 5 مگاواتی خریداری شده و تا پایان سال جاری به شبکه متصل خواهد شد؛ هزینههای آن پرداخت شده و عملیات اجرایی آن در حال انجام است.
وی با اشاره به هزینههای سنگین توسعه زیرساختها، تصریح کرد: برآورد ما برای تکمیل فاز اول زیرساختهای پردیس رضوی، 28 هزار میلیارد تومان است که تأمین آن صرفاً از منابع دولتی، نه تنها مقدور نیست بلکه رویکرد صحیحی محسوب نمیشود؛ از این رو ما به دنبال مدلهای «مشارکت عمومی-خصوصی» هستیم.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اذعان به شرایط حساس اقتصادی و دغدغههای سرمایهگذاران، خاطرنشان کرد: وزارت ارتباطات به سهم خود تمامی مجوزهای لازم را دریافت کرده و در یک سال گذشته حدود 500 میلیارد تومان برای زیرساختها هزینه کرده است، اما برای پروژههای کلانی همچون تأمین پست 63 کیلوواتی برای 50 مگاوات برق، نیازمند مشارکت بخش خصوصی هستیم. با بهبود شرایط، در ماههای پیشرو فراخوانهای متعددی در این حوزهها منتشر خواهیم کرد.
وی افزود: از زمان استقرار تیم جدید مدیریتی با حضور دکتر رادان (معاون توسعه فناوری)، دکتر زاده (معاون توسعه بازار) و خانم اهوازی (مدیریت روابط عمومی)، مطالعات طرح جامع از اسفند 1403 آغاز و در نهایت خرداد 1405 ابلاغ شد که حاصل یک سال و نیم پیگیری فشرده است.
مافی با اصلاح آمار شرکتهای مستقر، گفت: برخلاف گزارشهای پیشین که تعداد واحدهای مستقر را 80 شرکت اعلام کرده بود، هماکنون 150 شرکت در پارک فاوا مستقر هستند.
وی در تبیین علت نرخ بالای شرکتهای دانشبنیان در این پارک اظهار کرد: بیش از 80 درصد شرکتهای مستقر در پارک ما دانشبنیان هستند که این نرخ بسیار بالاتر از میانگین معمول (30 درصد) در سایر پارکهاست. دلیل این تفاوت آن است که ما صرفاً شرکتهای رشدیافتهای را میپذیریم که شاخصهای لازم را داشته و دارای بلوغ فناوری (TRL 4 به بالا) باشند تا بتوانند در سطح ملی پاسخگوی نیازهای کشور باشند.
مافی در ادامه این نشست خبری با تأکید بر عبور پارک فاوا از مرحله صرفاً فناورانه و حرکت به سمت حل نیازهای کلان کشور، گفت: در حال حاضر دیگر حتی از سطح TRL 4 نیز عبور کردهایم و در برخی پردیسها درباره TRL 7 صحبت میکنیم؛ به این معنا که بهدنبال شرکتهای پیشران، بزرگ و توانمند هستیم تا بتوانیم بخشی از نیازهای کشور و وزارتخانه را به آنها واگذار کنیم.
وی با بیان اینکه پارک فاوا میزبان شرکتهای اثرگذاری در حوزههای مختلف است، افزود: در این مجموعه شرکتهایی فعالیت میکنند که بخش قابلتوجهی از مودم کشور را طراحی و تولید میکنند و در حوزه مخابرات یکی از قطبهای اصلی کشور بهشمار میروند. همچنین در حوزه امنیت سایبری نیز شرکتهای بسیار قدرتمندی در پارک مستقر هستند که در صورت فراهم بودن شرایط، بازدیدهایی از آنها انجام خواهد شد.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اشاره به آثار اقتصادی فعالیت شرکتهای مستقر در این پارک اظهار کرد: آمارهای موجود بر اساس اظهارنامههای رسمی سال 1403 تنظیم شده و نشان میدهد که صرفهجویی ارزی ناشی از محصولات شرکتهای ما در آن سال به 92 میلیون دلار رسیده است؛ در حالی که در آن مقطع، تعداد شرکتهای مستقر نیز کمتر از امروز بوده است.
مافی ادامه داد: این آمارها کاملاً مستند و قابل دفاع است و در سال 1404 نیز پس از تکمیل اظهارنامهها و پالایش آنها توسط معاونت توسعه فناوری، گزارش دقیقتری منتشر خواهد شد. اتفاقاً ما هم مشتاقیم ببینیم که شرایط جنگی اخیر چه اثری بر عملکرد شرکتها داشته و چه حوزههایی رشد یا افت کردهاند تا برآیند آن در گزارش سال 1404 منعکس شود.
وی با اشاره به اهمیت این دادهها برای ارزیابی وضعیت زیستبوم فاوا در کشور تصریح کرد: در فضای فعلی، روایتهای مختلفی از میزان خسارت یا اثرپذیری شرکتها مطرح میشود، اما گزارش مستند سال 1404 میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت واقعی حوزه فاوا ارائه دهد و مبنایی برای تحلیل روندها در سطح ملی باشد.
رئیس پارک فاوا در ادامه به پشتوانه قانونی حمایت از تولید دانشبنیان اشاره کرد و گفت: در سال 1400 قانون جهش تولید دانشبنیان در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و بر اساس آن، وزارتخانههای اقتصادی مکلف شدند پارکهای تخصصی خود را تقویت کنند. امروز نیز آییننامههای حمایت از تولید دانشبنیان در صنایع نفت، نیرو، کشاورزی و فاوا وجود دارد و آییننامه حمایت از تولید دانشبنیان در صنعت فاوا نیز در سال 1401 به تصویب هیئت وزیران رسید.
وی افزود: در ماده 2 این آییننامه، پارک فاوا بهعنوان محل استقرار و بهرهمندی شرکتهای دانشبنیان حوزه فاوا در سراسر کشور تعریف شده است.
مافی در بخش دیگری از این نشست با اشاره به رویکرد جدید پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در حمایت از زیستبوم فاوا در استانها، گفت: هدف ما این بوده است که حمایتها از شرکتهای دانشبنیان حوزه فاوا، از حالت پراکنده خارج شده و بهصورت نظاممند دنبال شود.
وی افزود: بر همین اساس، وضعیت استانهای مختلف کشور را بررسی کردیم. در برخی استانها همچون خراسان رضوی، اصفهان و یزد، زیستبوم شرکتهای دانشبنیان حوزه فاوا از شرایط مناسبی برخوردار است و بسترهای لازم برای ادامه فعالیت این شرکتها در آن استانها فراهم شده است.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات تصریح کرد: بر این مبنا تصمیم گرفتیم در استانهای برخوردار در حوزه فاوا، بیشتر حمایتهای مالی و تسهیلاتی ارائه شود، اما در استانهای کمبرخوردار، ایجاد زیرساختهای فیزیکی را نیز در دستور کار قرار دهیم تا امکان شکلگیری و توسعه فعالیتهای فناورانه در این مناطق فراهم شود.
وی ادامه داد: برای کاهش هزینهها و همچنین جلوگیری از شکلگیری رقابتهای ناسالم با پارکهای استانی، توافقنامهای با وزارت علوم منعقد کردیم و با همکاری این وزارتخانه، 10 استان دارای ظرفیت مناسب برای ایجاد مراکز جدید شناسایی شدند.
مافی خاطرنشان کرد: در این چارچوب، مراکزی با عنوان «مرکز رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال» ذیل شبکه «اتحاد» ایجاد شد که پراکنش آنها در نقاط مختلف کشور در حال تکمیل است. سال گذشته نیز نزدیک به 100 میلیارد تومان منابع برای راهاندازی این مراکز اختصاص یافت و با همکاری پارکهای استانی، زیرساختهای لازم در استانهای هدف ایجاد شد.
وی افزود: این مراکز در روز جهانی ارتباطات، 27 اردیبهشتماه، با حضور معاون رئیسجمهور بهصورت رسمی افتتاح شدند. البته بهدلیل شرایط خاص کشور، امکان پیگیری میدانی همزمان همه آنها فراهم نبود، اما اکنون بهصورت مرحلهبهمرحله از این مراکز بازدید میکنیم تا روند راهاندازی و فعالسازی آنها با جدیت دنبال شود.
رئیس پارک فاوا با تأکید بر نتایج مثبت این اقدامات گفت: اتفاقات بسیار خوبی در این حوزه در حال وقوع است و آثار آن بهتدریج در استانها نمایان خواهد شد؛ بهگونهای که نمونههای موفق این رویکرد را میتوان در برخی استانها از جمله سیستان و بلوچستان نیز مشاهده کرد.
انتهای پیام/
