به گزارش خبرنگار اجتماعی پایگاه خبری خبرآنی، پایتخت در ماههای گذشته روزهای متفاوتی را پشت سر گذاشته است؛ از مدیریت تبعات جنگ و رسیدگی به خسارتهای وارد شده به شهروندان گرفته تا ادامه اجرای پروژههای عمرانی، رایگان شدن حملونقل عمومی و مواجهه با چالشهای مالی مدیریت شهری.
در کنار این مسائل، برخی پروندههای قدیمی همچون تعیین تکلیف حریم تهران همچنان باز است و همزمان، با نزدیک شدن به انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، بحث آینده مدیریت شهری و نحوه اداره پایتخت نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
در چنین شرایطی، عملکرد مدیریت شهری در ماههای اخیر و برنامههای پیشرو، پرسشهای متعددی را پیش روی افکار عمومی قرار داده است که درباره این موضوعات با مهدی چمران، رئیس شورای اسلامی شهر تهران، به گفتوگو پرداختیم که بخش هایی از آن در روزهای گذشته منتشر شد و اکنون مشروح آن تقدیم مخاطبان خبرآنی میشود:
خبرآنی: بیش از 100 روز از تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به کشورمان میگذرد؛ تجاوزی که تهران در رأس حملات آن قرار داشت. مدیریت شهری در این ایام خدمات گستردهای به شهروندان ارائه کرد. مشخصاً چه تعداد از شهروندان آسیبدیده در هتلها اسکان یافتند و اکنون چه تعداد همچنان در هتلها حضور دارند؟
آنچه اکنون عملیات ساختمانی آن آغاز شده، مربوط به جنگ 12 روزه است. در آن مقطع، تعدادی از ساختمانها به گونهای آسیب دیده بودند که باید از مبنا، فونداسیون و پایه دوباره ساخته میشدند. خوشبختانه تعداد این ساختمانها زیاد نبود؛ البته واحدهای مسکونی آسیبدیده بیشتر بود، زیرا برخی از این ساختمانها چندطبقه بودند.
برای همه این ساختمانها قرارداد منعقد شده و عملیات اجرایی آغاز شده است. برای ساکنان نیز یا امکان اجاره مسکن فراهم شد و هزینه اجاره و مبلغ ودیعه در اختیارشان قرار گرفت تا بتوانند خانهای اجاره کنند، یا در مواردی که خودشان موفق به یافتن منزل نشدند، شهرداری این کار را برای آنان انجام داد.
بنابراین میتوان گفت مشکلات ناشی از جنگ 12 روزه تقریباً برطرف شده است؛ آسیبهای جزئی همان روزهای نخست رفع شد. ساختمانهایی که در مقابل محل اصابت قرار داشتند نیز تعیین تکلیف شدند و اکنون مشکل خاصی در این زمینه وجود ندارد. تنها تعدادی از ساختمانها باقی ماندهاند که قرارداد ساخت آنها نیز منعقد شده و انشاءالله طی دو سال یا دو سال و اندی تکمیل خواهند شد و پس از آن ساکنان به منازل خود بازمیگردند.
اما ساختمانهایی که در جنگ 40 روزه و آنچه از آن با عنوان «دفاع مقدس سوم» یاد میکنیم آسیب دیدند، هنوز به طور کامل تعیین تکلیف نشدهاند.
در بخش آسیبهای جزئی، مانند در، پنجره و شیشه، بیش از 95 درصد تعمیرات انجام شده است، موارد باقیمانده نیز عمدتاً به دلیل مراجعه نکردن مالکان، حضور نداشتن صاحبان واحدها یا برخی مشکلات دیگر بوده است؛ وگرنه شهرداری برای انجام این اقدامات هیچ محدودیتی نداشت. حتی اگر مالکان خودشان تعمیرات را انجام داده بودند، با ارائه فاکتور، هزینه آن از سوی شهرداری پرداخت میشد.
البته باید تأکید کنم که همه این اقدامات داوطلبانه بوده است. هیچ قانون و تکلیف قانونی وجود ندارد که شهرداری موظف باشد چنین خدماتی ارائه کند، اما با توجه به اینکه تهران خط مقدم این جنگ بود و بیش از 1000 واحد آسیب دید و همچنین با در نظر گرفتن مشکلات مالی دولت که ممکن بود امکان رسیدگی سریع را از آن سلب کند، تنها نهادی که میتوانست با سرعت وارد عمل شود، شهرداری تهران بود.
پس از برنامهریزی، هماهنگی و تصویب مصوبات لازم، کار آغاز شد. آسیبهای نوع اول که همان خسارتهای جزئی بود، به سرعت برطرف شد.
در نوع دوم خسارتها، پیشبینی شده بود که میزان آسیب حدود 500 میلیون تومان یا بیشتر باشد. اگر خسارت کمتر از 500 میلیون تومان بود، مالکان میتوانستند خودشان تعمیرات را انجام دهند؛ مانند تعمیر دیوارها، علاوه بر در و پنجره یا سایر آسیبهای جزئی، مشروط بر اینکه اسکلت و پی ساختمان سالم باشد و تنها نیاز به مقاومسازی داشته باشد. در این صورت هزینهها پس از انجام کار توسط شهرداری پرداخت میشد.
اما اگر خسارت بیش از 500 میلیون تومان بود، دیگر موضوع تخصصی محسوب میشد. در این موارد تصمیم گرفتیم از طریق پیمانکاران و بر اساس ضوابط قانونی اقدام کنیم تا امکان نظارت کامل نیز وجود داشته باشد. پیمانکاران انتخاب شدند و عملیات مقاومسازی و بازسازی را آغاز کردند.
در این مدت، افرادی که امکان سکونت در منزل خود را داشتند، همانجا ماندند. کسانی که محل دیگری در اختیار داشتند نیز در همان محل اسکان یافتند. اما برای افرادی که امکان سکونت نداشتند، شهرداری یا هتل در نظر گرفت یا محل اسکان دیگری فراهم کرد. البته تعدادی از شهروندان نیز به صورت داوطلبانه منازل خود را در اختیار آسیبدیدگان قرار دادند که جا دارد از این اقدام خیرخواهانه آنان قدردانی کنم. هرچند تعداد این موارد زیاد نبود، اما همان تعداد اندک نیز بسیار ارزشمند بود.
اکنون نیز هنوز تعدادی از آسیبدیدگان در هتلها حضور دارند؛ یا به دلیل اینکه عملیات مقاومسازی ساختمانشان هنوز به پایان نرسیده است یا هنوز موفق نشدهاند منزل مناسبی برای اجاره پیدا کنند. البته این روند باید هرچه سریعتر تکمیل شود.
ودیعه پرداختی به آسیب دیدگان جنگ به بودجه شهرداری بازمیگردد
برای این افراد حدود دو تا سه میلیارد تومان به عنوان ودیعه پرداخت میشود و ماهانه نیز بین 30 تا 40 میلیون تومان بابت اجاره مسکن در اختیارشان قرار میگیرد. البته مبلغ ودیعه در نهایت به بودجه شهرداری بازمیگردد، اما هزینه اجاره پرداختی، طبیعتاً به صاحبخانه تعلق میگیرد و قابل بازگشت نیست.
اگر مالک، پیمانکار مورد نظر خود را داشته باشد، میتواند او را معرفی کند؛ در غیر این صورت، پیمانکاران طرف قرارداد شهرداری معرفی میشوند تا ساختمان را از فونداسیون به طور کامل بازسازی و پس از اتمام، با نظارت شهرداری به صاحبان آن تحویل دهند.
در مجموع، ما سه دسته خسارت را تعریف و بر همان اساس برنامهریزی کردیم. تعداد ساختمانهای آسیبدیده در تهران بسیار زیاد بود و اصلاً قابل مقایسه با سایر شهرها نبود. در جنگ 12 روزه، آسیب در شهرهای دیگر بسیار محدود بود، اما در این دوره، شهرهای متعددی هدف بمباران قرار گرفتند. با این حال، هیچ شهری به اندازه تهران با این حجم از خسارت مواجه نشد. امیدواریم با همین سازوکار، ساختمانها بازسازی و در اختیار ساکنان یا مالکان اصلی قرار گیرد.
البته یک مشکل جدی هم وجود دارد که در حال بررسی راهحل آن هستیم؛ افرادی بودند که در این واحدها سکونت داشتند اما مالک نبودند. اکنون برای این افراد عملاً چیزی در نظر گرفته نشده است. ساختمان مالک بازسازی میشود، اما مستأجر تمام وسایل و محل زندگی خود را از دست داده است.
البته برای تأمین لوازم اولیه زندگی، رقمی حدود 400 میلیون تومان پیشبینی شده تا بتوانند وسایل ضروری را تهیه کنند، اما تفاوت اینجاست که مالک، خانه خود را دوباره تحویل میگیرد، در حالی که مستأجر با مشکلات فراوانی روبهرو میشود.
من شخصاً با تعدادی از این افراد صحبت کردهام. میگفتند «ما باید چه کار کنیم؟ کجا برویم؟ چه کسی به ما خانه میدهد؟ چه کسی پول پیشی را که قبل از جنگ پرداخت کرده بودیم، جبران میکند؟» به نظر من باید برای این گروه نیز تدبیری اندیشیده شود.
برای کمک به مستأجران آسیب دیده در جنگ باید تدبیری اندیشیده شود
خبرآنی: یعنی در پروتکلهای فعلی، مستأجران عملاً دیده نشدهاند و پول پیشی که قبل از جنگ پرداخت کرده بودند، امکان تأمین محل جدید را برایشان فراهم نمیکند؟ در این زمینه هنوز پیشنهادی مطرح نشده است؟
بله، باید برای این موضوع فکری شود یا بشود. اکنون آمار دقیقی از تعداد این افراد یا تعداد واحدهای استیجاری ندارم، اما قاعدتاً باید راهکاری برای آنها در نظر گرفته شود.
باید درباره این موضوع فکر کنیم؛ یا دولت که متولی اصلی این امور است باید ورود کند، یا به هر حال شهرداری که اکنون مسئولیت زیادی را بر عهده گرفته، راهکاری برای آن پیدا کند.
البته نگرانی من فقط درباره مستأجران نیست؛ درباره بسیاری از واحدهای اداری و استارتاپها نیز نگرانی جدی وجود دارد. این مجموعهها سرمایه زیادی نداشتند اما فعالیتهای ارزشمندی انجام میدادند. بسیاری از آنها در ساختمانهای اداری کوچک یا متوسط مستقر بودند که اکنون به شدت آسیب دیده یا کاملاً تخریب شده و دیگر قابل استفاده نیست.
از آنجا که این ساختمانها کاربری مسکونی ندارند، امکان کمک شهرداری نیز بسیار محدود است و واقعاً توان مالی چنین حمایتی وجود ندارد. همین حالا هم فشار بسیار زیادی بر بودجه شهرداری وارد شده است.
ساختمانهای جدید کمتر ساخته میشود، صدور پروانه ساختمانی کاهش یافته و در نتیجه درآمد ناشی از عوارض ساختمانی نیز کمتر شده است. از سوی دیگر، هزینهها به شدت افزایش یافته است.
البته امیدواریم خداوند کمک کند و خودمان نیز با تدبیر، راههای جدیدی برای تأمین درآمد شهرداری پیدا کنیم؛ زیرا شهرداری هر ماه فقط برای پرداخت حقوق کارکنان خود، نزدیک به 10 هزار میلیارد تومان نیاز دارد. این رقم بسیار بزرگی است؛ به گونهای که مجموع چند ماه آن با بودجه برخی وزارتخانهها برابری میکند.
شهرداریها بودجه دولتی ندارند و منابع مالی آنها از محل عوارض و مالیات بر ارزش افزوده تأمین میشود. اگر خرید مردم کاهش پیدا کند، درآمد حاصل از مالیات بر ارزش افزوده نیز کاهش خواهد یافت. بنابراین همه این موارد، تهدیدی برای بودجه شهرداری محسوب میشود.
.
برای یک ریال هزینهکرد در شهرداری باید با دقت تصمیم بگیریم
به همین دلیل باید بسیار با احتیاط عمل کنیم و حتی برای هزینهکرد یک ریال نیز با دقت تصمیم بگیریم.
من یادداشتی هم به همکارانم در شورای شهر ارائه کردهام تا موضوع بازنگری در بودجه را بررسی کنیم. برخی پروژههایی را که هنوز آغاز نشدهاند و امسال امکان اجرای آنها وجود ندارد، بهتر است اصلاً شروع نکنیم و در مقابل، پروژههای نیمهتمام را هرچه سریعتر به پایان برسانیم تا قابل بهرهبرداری شوند.
نمونه آن پروژههای عمرانی است که به تازگی افتتاح شدند؛ مانند آزادراه شهید شوشتری و همچنین بزرگراه یادگار امام(ره) که انشاءالله بهزودی افتتاح خواهد شد، یا پروژه شهید بروجردی.
باید پروژههایی را که به مراحل پایانی رسیدهاند، هرچه سریعتر تکمیل کنیم تا اگر دوره فعالیت شورا نیز به پایان رسید، این طرحها نیمهتمام باقی نمانند. تجربه نامناسبی از پایان شورای چهارم داریم؛ پس از آغاز شورای پنجم، بسیاری از پروژهها رها شد و سالها به تعویق افتاد.
احیای پروژه نیمه کاره دشوارتر از آغاز یک پروژه از نقطه صفر
همانطور که میدانید، احیای یک پروژه نیمهکاره بسیار دشوارتر از آغاز یک پروژه از نقطه صفر است. برای مثال، در پروژه آزادراه شهید شوشتری یا بزرگراه یادگار امام(ره)، بخش جدید میدان فتح بسیار سریعتر تکمیل شد، اما بخش قدیمی که باید از میان پادگان جی عبور میکرد، به دلیل اینکه از گذشته نیمهتمام مانده بود، زمان بسیار بیشتری برای تکمیل نیاز داشت. همانطور که عرض کردم، این بخش از پروژه نیز هنوز به پایان نرسیده، اما انشاءالله طی چند هفته آینده تکمیل خواهد شد.
خبرآنی: بنابراین شهرداری تهران باید هزینهها را مدیریت کند، از هزینههای غیرضروری پرهیز کند و اولویت را به تکمیل پروژههای نیمهتمام اختصاص دهد، اما با توجه به کاهش درآمدهای شهرداری، برای جبران کسری بودجه چه برنامهای در نظر گرفتهاید؟
ما حتی پروژههایی را که ضروری نیستند، باید فعلاً متوقف کنیم. من بارها در صحن شورا پیشنهاد دادهام و باز هم مطرح و ابلاغ خواهیم کرد که برای مثال، رنگآمیزی جداول را فعلاً کنار بگذاریم. این موضوع آنقدر ضروری نیست که به خاطر آن پروژههای اصلی عمرانی را متوقف کنیم.
حتی آسفالت نیز در شرایط فعلی آن میزان ضرورت را ندارد؛ زیرا سال گذشته حجم بسیار بالایی از آسفالتریزی در تهران انجام شد. حدود یک میلیون و 600 تا یک میلیون و 700 هزار تن آسفالت در سطح شهر اجرا شد که رکورد کمنظیری بود. در سالهای گذشته ارقام 600 یا 700 هزار تن را تجربه کرده بودیم، اما این میزان بسیار بیشتر بود.
بنابراین بخش قابل توجهی از معابر آسفالت شده است. اگر هم نقاطی باقی مانده باشد و منابع مالی کافی در اختیار نداشته باشیم، باید بررسی کنیم و اگر ببینیم درآمدها کاهش یافته است، اجرای همان بخشها را نیز به تعویق بیندازیم.
تمرکز شهرداری بر پروژههای اولویتدار
منظورم این است که فعلاً جدولسازی، رنگآمیزی، نورپردازی و موارد مشابه را کنار بگذاریم و تمام تمرکز را بر پروژههای اولویتدار بگذاریم. پروژههایی را هم که هنوز آغاز نکردهایم، تا زمانی که وضعیت درآمدها مشخص نشده است، شروع نکنیم. اگر شرایط مالی مناسب بود، آنها را آغاز میکنیم و اگر مناسب نبود، شروع نخواهیم کرد تا پروژهها زخمی و نیمهکاره نشوند و هزینههای آنها مدام افزایش پیدا نکند.
اینها موضوعاتی است که باید با نگاه کارشناسی بررسی شود تا بتوانیم بودجه را با رویکردی جدید و دقیقتر مدیریت کنیم.
اما درباره منابع درآمدی، واقعیت این است که منابع جدیدی نداریم. درآمدهای شهرداری همان مالیات بر ارزش افزوده و عوارضی است که مردم پرداخت میکنند.
البته سال گذشته تجربه خوبی داشتیم. همزمان با آغاز جنگ، مردم درگیر شرایط خاص بودند و بسیاری از آنها نیز در تهران حضور نداشتند و نتوانسته بودند عوارض خود را که معمولاً در پایان سال پرداخت میکنند، بپردازند. امسال برنامهای طراحی کردیم که هرچه شهروندان زودتر عوارض خود را پرداخت کنند، تخفیف بیشتری دریافت کنند و هرچه پرداخت به پایان مهلت نزدیکتر شود، میزان تخفیف کاهش یابد.
برای کسانی هم که موفق به پرداخت نشده بودند، تا 15 اردیبهشت فرصت تعیین کردیم و جوایزی نیز در نظر گرفتیم و این موضوع را اطلاعرسانی کردیم. این اقدام بسیار مؤثر بود و چند هزار میلیارد تومان از محل عوارض معوقه به بودجه شهرداری واریز شد.
در کنار این موضوع، به دنبال راهکارهای تشویقی و مشارکتی نیز هستیم. از سرمایهگذارانی که آمادگی سرمایهگذاری دارند استقبال میکنیم و تلاش میکنیم هماهنگیهای لازم با آنها انجام شود. در بسیاری از پروژهها میتوانیم به صورت مشارکتی با سرمایهگذاران همکاری کنیم تا هم پروژهها اجرا شود و هم مردم از نتایج آن بهرهمند شوند.
این مسیر را دنبال میکنیم. حتی هفته گذشته تعدادی از سرمایهگذاران مراجعه کردند و اعلام آمادگی داشتند. این هفته یا هفته آینده نیز جلسهای برگزار خواهیم کرد تا بررسی کنیم در چه پروژههایی میتوانند سرمایهگذاری کنند.
حتی پیشنهاد کردم که در برخی حوزهها، مانند تأمین اتوبوس، میتوانیم از ظرفیت سرمایهگذاری بخش خصوصی استفاده کنیم. در حوزههای مختلف نیز این مسیر را دنبال خواهیم کرد، انشاءالله.
خبرآنی: با وجود اینکه شهرداری در زمینه حمایت از جنگ زدگان تهرانی، وظیفه قانونی نداشت، اما آیا درباره خدماتی که در ایام جنگ به شهروندان ارائه شد، نظرسنجی یا ارزیابی از میزان رضایت مردم انجام شده است؟
به آن صورت که نظرسنجی رسمی انجام شده باشد، خیر؛ مگر اینکه سازمانها یا نهادهای دیگری چنین کاری انجام داده باشند که من تاکنون نتیجهای از آن ندیدهام و در اختیارم نبوده است.
خبرآنی: بازخوردهایی که در بازدیدهای میدانی از مردم دریافت کردید، چگونه بود؟
چمران: برخوردهای مردمی بسیار خوب بود و مردم رضایت زیادی داشتند. در شبهایی که در میادین حضور پیدا میکردیم، تقریباً همه مردم از اقداماتی که آغاز شده بود، خدماتی که ارائه میشد و کمکهایی که در حال انجام بود، ابراز رضایت میکردند و از مجموعه مدیریت شهری تشکر و قدردانی داشتند. مسئولان نیز همین نگاه را داشتند و از اقدامات انجامشده تقدیر و تشکر میکردند.
خبرآنی: در جریان جنگ اخیر، آیا خودتان هم در نزدیکی محل اصابت حملات حضور داشتید؛ اتفاقی که خاطره آن در ذهنتان مانده باشد؟
چمران: خیلی نزدیک نه، اما بله؛ برای مثال، یکی از حملات در نزدیکی منزل ما اتفاق افتاد. بلافاصله به محل رفتم. گرد و غبار و آوار ناشی از انفجار حتی وارد حیاط خانه و کوچه شده بود و بعد از بمباران، هوا کاملاً تیره و تار شده بود.
در نقاط دیگری که در نزدیکی آن محل و از مناطق حساس بودند نیز هنگام اصابت، لرزشهای شدید و صدای انفجارها را به خوبی احساس میکردیم.
همچنین در آخرین نماز جمعه ماه مبارک رمضان نیز در همان محدوده حضور داشتیم. وقتی نماز جمعه تمام شد و از محل خارج شدیم، در همان فضا قرار داشتیم. البته فاصله ما حدود یک خیابان بود؛ نه آنقدر نزدیک و نه آنقدر دور، اما صدا، لرزش و آثار انفجار را به خوبی مشاهده و احساس میکردیم.
خبرآنی: یکی از موضوعاتی که اخیراً در حوزه مدیریت شهری بسیار مطرح شد، بحث رایگان شدن دائمی استفاده از مترو و اتوبوس برای شهروندان بود. این موضوع از کجا مطرح شد، چرا این طرح پس گرفته شد و برخی انتقادها مبنی بر اینکه این پیشنهاد جنبه تبلیغاتی یا انتخاباتی داشته، تا چه اندازه درست است؟
چمران: من این برداشت را که موضوع جنبه تبلیغاتی داشته، چندان قبول ندارم؛ چون اساساً فکر نمیکنم چنین موضوعی بتواند جایگاه خاصی ایجاد کند یا با چنین هدفی مطرح شده باشد.
به طور کلی باید ببینیم فلسفه رایگان کردن حملونقل عمومی چیست. اگر هدف، حمایت از اقشار آسیبپذیر باشد، من این نگاه را قبول داشتم و همچنان هم قبول دارم.اما اگر صرفاً گفته شود که حملونقل را رایگان کنیم تا مردم خوشحال شوند، به نظر من این روش درستی نیست.
از محل رایگان شدن دائم حمل و نقل میتوان سالانه 200 اتوبوس خرید
من محاسبه کردم و به همکاران هم گفتم که با همین مبلغی که قرار است صرف رایگان شدن حملونقل شود، حداقل میتوان سالانه 200 دستگاه اتوبوس خوب خرید. اگر 200 دستگاه اتوبوس به ناوگان اضافه شود، تعداد بیشتری از مردم امکان استفاده از حملونقل عمومی را پیدا میکنند و در مجموع، منفعتی که به شهر و شهروندان میرسد بسیار بیشتر خواهد بود.
البته 200 دستگاه برای تهران عدد کمی است. ما باید چند هزار دستگاه اتوبوس به ناوگان اضافه کنیم. در شرایط فعلی، تهران حداقل به 9 هزار دستگاه اتوبوس نیاز دارد.
خبرآنی: شما معتقدید به جای رایگان شدن حملونقل عمومی، باید روی توسعه ناوگان تمرکز شود. این موضوع را بیشتر توضیح میدهید؟
وقتی ما شورای چهارم را تحویل دادیم، بیش از 6 هزار دستگاه اتوبوس در اختیار ناوگان بود، در حالی که زمانی که همان دوره را تحویل گرفته بودیم، حدود دو هزار و خردهای دستگاه وجود داشت که از این تعداد نیز تنها حدود هزار و 800 دستگاه فعال بودند. بنابراین در آن مقطع تعداد اتوبوسها کاهش یافته بود و ناوگان توسعه پیدا نکرده بود.
اما در این دوره، تاکنون حدود 500 دستگاه اتوبوس برقی با قیمت مناسبی از خارج، یعنی از چین، خریداری شده است. همچنین 400 دستگاه اتوبوس دوکابین نیز خریداری کردهایم که 200 دستگاه آن حمل شده است. بخشی از این اتوبوسها وارد کشور شدهاند، اما تعدادی نیز در جریان جنگ آسیب دیدند. تعدادی که روی کشتی بودند دچار خسارت شدند و بخشی از آنها نیز شیشههایشان شکسته است که باید جبران شود.
200 دستگاه دیگر نیز باقی مانده که امیدواریم با تأمین ارز از سوی بانک مرکزی، امکان حمل آنها به ایران فراهم شود. ورود این اتوبوسها میتواند کمک بسیار بزرگی به ناوگان حملونقل عمومی کند.
علاوه بر این، قراردادهایی نیز با تولیدکنندگان داخلی منعقد کردهایم تا هر تعداد اتوبوسی که تولید میکنند، توسط شهرداری خریداری و وارد ناوگان شود.
اگر بتوانیم حملونقل عمومی را از نظر سرعت و راحتی ارتقا دهیم، خود مردم خودروهای شخصیشان را در خانه میگذارند و از اتوبوس و مترو استفاده میکنند.
اگر فاصله حرکت قطارهای مترو، یعنی هدوی، به سه دقیقه برسد یا حتی فاصلههای فعلی 14 یا 15 دقیقهای به نصف کاهش پیدا کند، بدون تردید میزان استقبال مردم به صورت طبیعی افزایش خواهد یافت. بنابراین تمام تلاش ما باید این باشد که سرعت، کیفیت و راحتی حملونقل عمومی را افزایش دهیم. این هدف با رایگان کردن حملونقل محقق نمیشود؛ بلکه برعکس، اگر همان منابع مالی صرف توسعه ناوگان شود، نتیجه بسیار بهتری خواهد داشت.
ضمن اینکه باید توجه داشت در ایران کمترین نرخ بلیت اتوبوس را داریم. فکر نمیکنم در بسیاری از کشورهای دنیا چنین نرخ پایینی وجود داشته باشد. حتی درباره مترو نیز همین وضعیت برقرار است.
محاسبه شده است که هزینه حملونقل عمومی باید به این صورت تأمین شود که یکسوم آن را مردم، یکسوم را دولت و یکسوم را شهرداری پرداخت کنند و اکنون نیز تقریباً همین اتفاق در حال رخ دادن است.
مردم 6 درصد قیمت تمام شده بلیت اتوبوس و 14 درصد قیمت بلیت مترو را میپردازند
در واقع مبلغی که مردم بابت بلیت پرداخت میکنند، حدود یکسوم هزینه واقعی نیست، بلکه حتی کمتر از آن است. برای مثال، در اتوبوس مردم تنها حدود 6 درصد هزینه واقعی را از طریق بلیت پرداخت میکنند و در مترو نیز این رقم حدود 14 درصد است. بنابراین سهم پرداختی مردم هماکنون نیز بسیار پایین است.
اگر بتوانیم تعداد اتوبوسها و واگنهای مترو را افزایش دهیم، قطعاً استقبال عمومی نیز بیشتر خواهد شد. ما زمانی میتوانیم از مردم بخواهیم خودروهای شخصی خود را کنار بگذارند که اتوبوس و واگن مترو به اندازه کافی در اختیار داشته باشیم.
امروز خطوط مترو و ایستگاههای مترو را داریم، اما واگن کافی نداریم. البته پس از چند سال، بالاخره با تلاش فراوان خرید واگنها نهایی شد و حتی روی کشتی برای انتقال به ایران قرار گرفت، اما با آغاز جنگ، روند انتقال متوقف شد و هنوز هم ادامه پیدا نکرده است. امیدواریم هرچه زودتر این واگنها به کشور برسد تا مردم بتوانند از آن استفاده کنند.
اگر حملونقل عمومی را راحت، تمیز، منظم و سریع کنیم، آن وقت میتوان از مردم خواست که خودروهای شخصی خود را کنار بگذارند. حتی در آن شرایط میتوان سیاستهایی را اجرا کرد که استفاده از خودروی شخصی برای افراد هزینه بیشتری داشته باشد و در مقابل، استفاده از مترو و اتوبوس برایشان مقرونبهصرفهتر شود.
مردم به خاطر قیمت بلیت از حملونقل عمومی استفاده نمیکنند یا نمیکنند؛ دلیلش این نیست که چهار یا پنج هزار تومان پرداخت نکنند. بسیاری حاضرند روزانه 30، 40 یا 50 هزار تومان هزینه استفاده از خودروی شخصی، سوخت یا حتی طرح ترافیک را پرداخت کنند، فقط به این دلیل که راحتتر و سریعتر به مقصد برسند.
اگر ما این مشکل را برطرف کنیم، به طور طبیعی میتوانیم مسافر بیشتری جذب کنیم. هنوز تعداد مسافران متروی تهران به سطح قبل از شیوع کرونا بازنگشته است، در حالی که در آن زمان تعداد مسافران بیشتر بود و باید تلاش کنیم دوباره به همان سطح برسیم.
میزان کاهش مصرف سوخت به دلیل رایگان شدن مترو و اتوبوس باید بررسی و اثبات شود
خبرآنی: پس استدلالی که مطرح شد مبنی بر اینکه رایگان شدن مترو و اتوبوس موجب کاهش مصرف سوخت میشود، از نظر شما مستند نیست؟
این موضوع باید اثبات شود. البته نمیخواهم درباره آن زیاد بحث کنم، چون یک بحث داخلی بود، اما باید بیایند و مستندات خود را ارائه کنند. ما تاکنون هیچ گزارشی دریافت نکردهایم که نشان دهد با رایگان شدن حملونقل عمومی، مصرف سوخت در کشور کاهش پیدا کرده است.
امروز گفته میشود مصرف سوخت کشور به حدود 130 میلیون لیتر رسیده است. حالا اینکه در تهران حملونقل رایگان شده و چه میزان از این مصرف کاهش یافته، ما هیچ گزارشی دریافت نکردهایم.
من هم درخواست کردهام که مستندات این ادعا ارائه شود، اما تاکنون چیزی به دست ما نرسیده است.
خبرآنی: یکی از موضوعاتی که تا پیش از جنگ همواره از شما درباره آن سؤال میشد، موضوع حریم تهران بود. این پرونده اکنون به کجا رسیده است؟
چمران: حریم تهران واقعاً یکی از دردهای بزرگ و مشکلات اساسی شهر تهران است؛ موضوعی که برای ما بسیار دردآور و آزاردهنده بوده و تلاش زیادی هم برای حل آن انجام دادهایم، اما متأسفانه هنوز به نتیجه مطلوب نرسیدهایم.
حریمی که در طرح جامع شهر تهران تصویب شده بود، به دلیل نبود هماهنگی لازم میان وزارتخانههای مختلف، بهویژه وزارت کشور، هیچگاه بهطور کامل اجرایی نشد.
موضوع کنونی حریم، مانند استخوانی در زخم باقی مانده
البته وزارت مسکن و شهرسازی وقت هنگام تصویب طرح، راهکارهایی را پیشبینی کرده بود، اما این هماهنگیها شکل نگرفت و موضوع به همین صورت باقی ماند. اکنون این مسئله مانند استخوانی در زخم، میان تهران و شهرهای اطراف باقی مانده است.
شهرهایی که از دل حریم تهران جدا شدند و به شهر مستقل تبدیل شدند؛ مانند چهاردانگه که بعدها جزو شهرستان اسلامشهر شد.
نکته جالب این است که طبق قانون، در حریم یک شهر بزرگ نباید شهر جدیدی ایجاد شود، اما متأسفانه این اقدام در سالهای گذشته توسط وزارت کشور انجام شد و به نظر من اقدام درستی هم نبود.
البته اکنون این وضعیت را پذیرفتهایم، هرچند با دشواری. شاید در ابتدا برخی مردم تصور میکردند مستقل شدن برایشان بهتر است، اما امروز میبینند که در قالب مجموعه بزرگتر، امکانات بیشتری در اختیار داشتند.
حریم تهران را کاهش دادند
سال گذشته استانداری تهران طرحی را برای اصلاح حریم به وزارت راه و شهرسازی ارائه کرد. هدف ما نیز این بود که حریم به صورت یکپارچه اداره شود. حتی از همان ابتدا نیز عنوان «حریم یکپارچه» را برای آن انتخاب کرده بودیم؛ زیرا معتقدیم هم حریم تهران و هم شهرهای اطراف آن، به دلیل نزدیکی و درهمتنیدگی، هرچه یکپارچهتر اداره شوند، مدیریت آنها بهتر خواهد بود.
اما در فرآیند تصویب، عملاً همان مقدار اندک حریمی هم که برای تهران باقی مانده بود، باز هم کوچکتر شد و تقریباً نیمی از آن از بین رفت.ما نسبت به این موضوع اعتراض جدی داشتیم. شخصاً در شورای عالی معماری و شهرسازی به شدت اعتراض کردم. این موضوع را با وزیر محترم و همچنین استاندار تهران نیز مطرح کردیم.
در نهایت به این نتیجه رسیدند که پیش از هرگونه تصویب، ابتدا شورای شهر هر شهر باید حریم خود را تصویب و سپس برای بررسی به مراجع بالاتر ارسال کند، نه اینکه بدون اطلاع شورا، در سطوح بالاتر تصمیمگیری شود.
بر همین اساس، ما دوباره مطالعات مربوط به حریم را آغاز کردیم و در این مدت همان حریم پیشبینیشده در طرح جامع را، البته با اصلاحات، منطقیتر تشخیص دادیم.
همچنین درباره نحوه اداره حریم که پیشتر به آن توجه نشده بود نیز راهکارهایی تدوین کردهایم. این موضوع بهزودی در صحن علنی شورای شهر مطرح خواهد شد و پس از تصویب، به استانداری تهران و شورای عالی معماری و شهرسازی ارائه میشود.
انتظار داریم پیشنهادهایی که با دقت کارشناسی تدوین شده و برای مشکلات آن نیز راهکار اندیشیده شده است، مورد توجه قرار گیرد.
یکی از مسائل مهم حریم، موضوع صدور پروانه و دریافت عوارض است؛ اینکه چه نهادی پروانه صادر کند و عوارض چگونه دریافت و تقسیم شود. این موضوع جنبه مالی هم دارد، هرچند به اعتقاد ما جنبه مالی آن به اندازه مسائل مدیریتی اهمیت ندارد.
برای این موضوع نیز راهکارهایی در قالب مدیریت مشاع و با همکاری همه شهرداریهای مستقر در محدوده حریم پیشبینی کردهایم تا بتوان این محدوده را با هماهنگی کامل اداره کرد.
خبرآنی: بنابراین فکر میکنید پیش از پایان این دوره مدیریت شهری، پرونده حریم تهران بسته شود؟
چمران: از نظر ما باید بسته شود؛ اما اینکه در مراجع بالاتر چه تصمیمی گرفته خواهد شد، خدا میداند.
خبرآنی: با توجه به گمانهزنیهایی که درباره توافق مطرح است، فکر میکنید انتخابات شوراها بهزودی برگزار شود؟
اگر رژیم صهیونیستی بخواهد همان شرارتها، بیقانونیها و اقدامات خلاف انسانیت خود را ادامه دهد، اگر دوباره جنوب لبنان را هدف قرار دهد یا بخواهد مجدداً ما را تهدید کند، واقعاً مشخص نیست شرایط به کجا خواهد رسید.
اما طبق قانون، اگر توافق امضا شود، دو ماه بعد باید انتخابات برگزار شود و پس از آن نیز، تا جایی که اطلاع دارم، حدود 45 روز فرصت برای انجام مراحل بعدی و استقرار شورای جدید در نظر گرفته شده است.
انتخابات تناسبی جایگاه احزاب را تقویت می کند
خبرآنی: قرار است برای نخستینبار انتخابات شورای شهر تهران به صورت تناسبی برگزار شود. پیشتر هم نظراتی در این باره مطرح کرده بودید. از نظر شما این شیوه چه نقاط قوت و ضعفی دارد؟
چون این شیوه برای نخستین بار و فقط در شهر تهران اجرا میشود، باید منتظر ماند و نتیجه آن را دید. قاعدتاً اگر همان شیوه معمول ادامه پیدا میکرد، کار برای همه سادهتر بود، اما در انتخابات تناسبی باید محاسبات، نسبتها و تقسیمبندیهای مختلف انجام شود تا مشخص شود چه تعداد از هر فهرست یا جریان وارد شورا شوند.
هدف از این تغییر، تقویت جایگاه احزاب بوده است؛ زیرا در کشور ما هنوز احزاب نقش پررنگی ندارند. نه مردم چندان حزبی رأی میدهند و نه بسیاری از نامزدهای شورا وابستگی حزبی مشخصی دارند.
احتمالاً خواستهاند با این روش، جایگاه احزاب را تقویت کنند. باید این تجربه را پشت سر بگذاریم و ببینیم نتیجه آن چه خواهد بود.
خبرآنی: فکر میکنید حضور دیدگاههای مختلف در شورای شهر به نفع مدیریت شهر باشد؟
این موضوع به افراد بستگی دارد؛ وجود دیدگاههای مختلف نه الزاماً به نفع شهر است و نه الزاماً به ضرر آن. اینکه فقط یک تفکر بر شورا حاکم باشد، طبیعتاً مطلوب نیست، اما واقعیت این است که هیچگاه هم یک تفکر کاملاً یکدست وجود نداشته است.
حتی زمانی که اعضای شورا با یک فهرست مشترک وارد شورا شدند، خیلی زود اختلافنظرها شکل گرفت و همان مجموعه به دو یا سه طیف فکری تقسیم شد. بنابراین اختلاف سلیقه و اختلاف نظر همیشه وجود دارد. اگر این تفاوتها در قالب جریانهای مختلف سیاسی نیز مطرح شود، اتفاق تازهای نیست.
من خودم این تجربه را داشتهام. در یکی از دورهها، ترکیب شورا تقریباً 15 به 16 بود. یک دوره با 15 رأی رئیس شورا نشدم و دوره بعد با 17 رأی رئیس شدم. یعنی رقابت با اختلاف یک یا دو رأی بود، اما با وجود اختلافنظرهای سیاسی، کار شورا ادامه پیدا میکرد.
خبرآنی: برخی معتقدند حضور جریانهای مختلف سیاسی در شورای شهر میتواند به اختلافات و تنشهای سیاسی منجر شود. نگاه شما در این باره چیست؟
شورا نباید سیاسیکاری کند و نباید دنبالهرو مسائل سیاسی باشد، بلکه باید کاملاً تخصصی فکر کند؛ البته اعضا ممکن است هر کدام تفکرات سیاسی خود را داشته باشند، اما کار شورا یک کار تخصصی است.
اگر ما مسائل را با نگاه تخصصی بررسی کنیم و از درگیر شدن در کشمکشهای حزبی و سیاسی فاصله بگیریم، قطعاً موفقتر خواهیم بود.
تنها نگرانی من این است که اگر احزاب مختلف با رویکرد صرفاً حزبی وارد شورا شوند، ممکن است کشمکشهای سیاسی برای مدیریت شهری مشکل ایجاد کند. اما اگر اعضا بتوانند گرایشهای سیاسی خود را در حوزه کار تخصصی کنار بگذارند، حتماً موفق خواهند شد.
برای روشنتر شدن موضوع یک مثال میزنم؛ وقتی بیماری به پزشک مراجعه میکند، پزشک از او نمیپرسد گرایش سیاسیات چیست، بلکه میپرسد درد تو چیست و تلاش میکند آن درد را درمان کند. برای پزشک، عقیده سیاسی بیمار موضوعیت ندارد.
ما هم در مدیریت شهری باید مشکلات شهر و مردم را درمان و حل کنیم، نه اینکه مسائل را با نگاه سیاسی دنبال کنیم. حوادث سیاسی جایگاه و کارکرد خود را دارند. ممکن است برخی معتقد باشند این دو حوزه کاملاً از هم جداشدنی نیستند، اما بخش عمده مسائل شهر، موضوعات تخصصی است؛ از حملونقل گرفته تا پروژههای عمرانی و سایر حوزهها. اگر در این زمینهها خوب فکر کنیم، خوب برنامهریزی کنیم و خوب اجرا کنیم، قطعاً نتیجه بهتری خواهیم گرفت.
خبرآنی: در پایان، اگر بخواهید چشمانداز تهران را ترسیم کنید، آینده پایتخت را امیدوارکننده میبینید یا نگرانکننده؟ به عبارت دیگر، تهران را در 10 سال آینده چگونه ارزیابی میکنید؟
من در عین اینکه امیدوار هستم، نگرانی هم دارم؛ یعنی هم امید دارم و هم نگرانی. اگر در آینده افرادی در شورای شهر و شهرداری مسئولیت بگیرند که بخواهند بر مبنای ملاحظات سیاسی اداره شهر را پیش ببرند و به مسائل تخصصی کمتر توجه کنند، طبیعتاً مشکلات شهر و مشکلات مردم بیشتر خواهد شد.
اما اگر مدیران آینده، در عین داشتن دیدگاههای سیاسی خود، در حوزه مدیریت شهری با نگاه تخصصی، کارشناسانه و با چشم باز تصمیم بگیرند و بهویژه از ظرفیت مردم استفاده کنند، هرچه مردمیتر فکر کنند و ارتباط بیشتری با مردم داشته باشند، بدون تردید موفقتر خواهند بود.
امیدوارم شوراهای آینده، که انشاءالله افراد شایستهای در آن حضور خواهند داشت، بتوانند با همین نگاه شهر را اداره کنند.
انتهای پیام/
