پایگاه خبری خبر آنی، گروه جامعه؛ پس از شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، بازخوانی دیدگاهها و توصیههای ایشان در حوزههای مختلف حکمرانی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. یکی از حوزههایی که همواره در کانون توجه رهبر انقلاب قرار داشت، دستگاه قضایی بود؛ نهادی که ایشان در طول سالهای متمادی، در دیدارهای سالانه با مسئولان قوه قضائیه، مطالبات مشخص، راهبردی و بعضاً جزئی را برای ارتقای کارآمدی آن مطرح کردند؛ از تحول در ساختار قضایی و کاهش اطاله دادرسی گرفته تا مبارزه بیامان با فساد، تکریم مردم، توسعه خدمات هوشمند و پیگیری حقوقی جنایتها در مجامع داخلی و بینالمللی.
سرویسخبری مهر با رجوع به مهمترین منویات رهبر انقلاب در حوزه قوه قضائیه، بررسی کرده است که این توصیهها در سالهای اخیر تا چه اندازه محقق شده و دستگاه قضا برای تحقق آنها چه اقداماتی انجام داده است.
آخرین دیدار رئیس و مسئولان عالی قوه قضائیه با رهبر معظم انقلاب در ۲۵ تیر ۱۴۰۴ نیز در همین چارچوب، حاوی توصیهای کلیدی بود؛ معظمله ضمن قدردانی از اقدامات انجامشده، تأکید کردند: همیشه در کنار اقداماتی که انجام گرفته، اقداماتی که انجام نگرفته و باید انجام میگرفت را ملاحظه کنید. توصیهای که در واقع، معیار ارزیابی عملکرد دستگاه قضایی نیز به شمار میرود.
بر همین اساس، مروری بر مهمترین مطالبات رهبر انقلاب و اقدامات انجامشده برای تحقق آنها، تصویری روشنتر از مسیر طیشده و مسیر پیش رو ارائه میدهد.
پیگیری حقوقی جنایتها؛ مأموریتی که رهبر انقلاب بر استمرار آن تأکید کردند
یکی از برجستهترین محورهای بیانات رهبر انقلاب در دیدار تیرماه ۱۴۰۴، ضرورت پیگیری حقوقی جنایتهای اخیر در محاکم داخلی و بینالمللی بود؛ موضوعی که معظمله از آن به عنوان «یکی از کارهای بسیار لازم و بسیار مهم» یاد کردند و تصریح کردند که حتی اگر این روند بیست سال هم طول بکشد، اشکال ندارد.
در همین راستا، قوه قضائیه پیگیری حقوقی این پروندهها را در دستور کار قرار داده و رئیس قوه قضائیه نیز طی اظهارات مختلف بر عزم جدی دستگاه قضا برای احقاق حقوق تضییعشده ملت ایران تأکید کرده است.
اگرچه این پروندهها به دلیل ماهیت بینالمللی خود، فرآیندی زمانبر دارند، اما آغاز و تداوم این مسیر را میتوان یکی از مهمترین اقدامات قوه قضائیه در پاسخ به مطالبه اخیر رهبر انقلاب دانست.
سند تحول قضایی؛ نقشه راهی که وارد مرحله اجرا شد
اجرای کامل «سند تحول و تعالی قضایی» از جمله مطالبات مستمر رهبر انقلاب در سالهای اخیر بوده است؛ سندی که برای دوره سهساله ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ تدوین شده و محورهایی همچون مبارزه با فساد، حفظ کرامت مردم، ارتقای کارآمدی و حمایت از آزادیهای مشروع را دنبال میکند.
در مسیر اجرای این سند، سامانه «شفافیت قوه قضائیه» به بهرهبرداری رسیده که یکی از مهمترین مصادیق اجرای برنامه تحول در دستگاه قضا محسوب میشود.
همچنین از سال ۱۴۰۱ تاکنون، یکهزار و ۹۹۱ برنامه عملیاتی در قالب این سند اجرایی شده و فرآیندهای ناکارآمد از دیوان عالی کشور تا پایینترین سطوح قضایی مورد اصلاح و بازنگری قرار گرفته است؛ اقدامی که نشان میدهد سند تحول، از مرحله تدوین عبور کرده و وارد فاز اجرا شده است.
کاهش اطاله دادرسی؛ مطالبهای قدیمی با نتایجی ملموس
کاهش زمان رسیدگی به پروندهها و رفع اطاله دادرسی، همواره یکی از مهمترین مطالبات رهبر انقلاب از دستگاه قضایی بوده است؛ مطالبهای که ارتباط مستقیمی با احساس عدالت و رضایت مردم از نظام قضایی دارد.
آمارهای موجود نشان میدهد که قوه قضائیه موفق شده میانگین زمان رسیدگی به پروندهها در دادگاهها را ۲۶ درصد کاهش دهد. همچنین زمان رسیدگی در دادگاههای تجدیدنظر نیز طی پنج سال گذشته ۲۳ درصد کاهش یافته است.
این دستاورد در شرایطی به دست آمده که اکنون بیش از ۶۳ خدمت قضایی به صورت هوشمند به مردم ارائه میشود و سامانه «عدلیران» نیز سالانه پذیرای بیش از ۱۲ میلیون لایحه قضایی است؛ ظرفیتی که نقش مهمی در تسریع فرآیندهای رسیدگی ایفا کرده است.
مبارزه با فساد؛ راهبردی که همچنان در صدر برنامهها قرار دارد
مبارزه با فساد از جمله تأکیدات همیشگی رهبر انقلاب خطاب به مسئولان دستگاه قضایی بوده و همچنان یکی از راهبردهای اصلی قوه قضائیه محسوب میشود.
حجت الاسلام غلامحسین محسنی اژه ای، رئیس قوه قضائیه نیز بارها تأکید کرده است که در برخورد با فساد و مفسدان هیچگونه مماشاتی وجود نخواهد داشت و این مسیر با قاطعیت دنبال میشود.
در همین چارچوب، رسیدگی به پروندههای مهم اقتصادی و صدور احکام برای متهمان، از جمله محکومیت قطعی امیرحسین مصدق، پسر محمد مصدق (معاون اول سابق قوه قضاییه) به اتهام اعمال نفوذ غیرقانونی و مشارکت در رشوه و صدور حکم ۱۷ سال و ۹ ماه حبس برای وی، از جمله نمونههای شاخص برخورد دستگاه قضایی با فساد به شمار میرود.
توسعه خدمات هوشمند؛ تسهیل دسترسی مردم به عدالت
رهبر انقلاب در سالهای اخیر بارها بر ضرورت تسهیل ارتباط مردم با دستگاه قضا و ارتقای رضایت عمومی تأکید کردهاند.
در همین راستا، قوه قضائیه با توسعه خدمات هوشمند، گامهای قابل توجهی برداشته است. اتصال بیش از ۹۰۰ وبسرویس و سامانه قضایی به سایر دستگاههای اجرایی، زمان پاسخگویی به استعلامات را از حدود یک ماه به تنها یک ساعت کاهش داده است.
علاوه بر این، گروههای جهادی قوه قضائیه نیز با حضور در سه هزار نقطه کمبرخوردار کشور، خدمات حقوقی و قضایی را به مناطق محروم ارائه کردهاند؛ اقدامی که در راستای گسترش عدالت قضایی و افزایش دسترسی مردم به خدمات حقوقی انجام شده است.
مسیر تحقق منویات رهبر انقلاب ادامه دارد
مرور مهمترین توصیههای رهبر معظم انقلاب و اقدامات انجامشده در سالهای اخیر نشان میدهد قوه قضائیه در حوزههایی همچون اجرای سند تحول قضایی، کاهش اطاله دادرسی، توسعه خدمات هوشمند، مبارزه با فساد و پیگیری حقوقی جنایتها، گامهای مؤثری در مسیر تحقق این منویات برداشته است.
با این حال، همانگونه که رهبر انقلاب در آخرین دیدار خود با مسئولان دستگاه قضا تأکید کردند، ارزیابی عملکرد تنها به اقدامات انجامشده محدود نمیشود و باید همواره اقدامات بر زمینمانده و اهداف تحققنیافته نیز مورد توجه قرار گیرد.
